قصهٔ کلماتی که بخشنده میشوند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، در جهان بدون کلمه نیکوکاری معنای چندانی ندارد، یا اگر دارد خالی از معنایی مشترک و بینافردی است. بههمینسبب آموزش محبت زبانی و توجه به جنبههای کلامی هوش کودکان مهم و سرنوشتساز خواهد بود. در کتاب کودک «معجزهٔ کلمات» پیتر اچ. رینولدز از مسئولیتِ کلامی در قبال دیگران و بخشش کلمههای زیبا سخن میگوید.
وقتی واژهها بال درمیآورند
کتاب اینگونه آغاز میشود: آدمها میتوانند به جمعآوریِ چیزهای مختلف علاقهمند باشند؛ مثلاً بعضیها تمبرهای پستی جمع میکنند، بعضی سنگ و جواهرات قیمتی و برخی آثار هنری، اما شخصیتِ داستان ما؛ جِرومی چه چیزی جمع میکند؟
جرومی و کلکسیونِ واژهها
داستان «معجزهٔ کلمات» دربارهٔ کلماتِ شگفتانگیزی است که روزبهروز در ذهنِ جرمی بیشتر میشوند. این کلمات به او کمک میکنند دنیای متفاوتی را برای خود بسازد. جرومی کتاب میخواند و کلماتی را که زیبا میبیند، جمع میکند؛ کلماتی مثل صلح، مهربانی، محبت، مهر و دوستی. گاهی هم کلماتِ دوبخشی، کلماتِ رنگارنگ، شگفتآور، تخیلبرانگیز و نشاطآفرین سر راهش قرار میگیرند. او خیلیوقتها معنای بعضی از آنها را نمیداند، اما بهدنبال یافتن معناهای تازه است؛ چراکه هر کلمه در زبانهای مختلف، دریچهای تازه بهرویش میگشاید.
سپس، در روایت قصه حقیقتی بزرگ نمایان میشود. در جهان جرومی هر واژه یک امکان تازه است؛ بنابراین کودکی که واژههای بیشتری را میشناسد، هم بهتر سخن میگوید، هم عمیقتر احساس میکند. زبان در این کتاب، ابزارِ زیستن است و دیگر صرفاً وسیلهٔ گفتن نیست. در واقع جرومی با جمعکردنِ واژهها، جهان مهربانی را کلمهبهکلمه در ذهنِ خود میچیند و ترسیم میکند. حالا او با معجزهای آشنا شده که بعدها قرار است آن را به دیگران ببخشد.
پروازِ کلمات؛ لحظهٔ رهاییِ معنا
در پایان داستان، میبینیم جرومی مجموعهای بزرگ از کارتهای کلماتِ گوناگون را گردآوری کرده و برای خود چند دفترِ مجموعهٔ کلمات دارد؛ تااینکه یکروز، لیز میخورد و همهٔ کلماتش به پرواز درمیآیند. این اتفاقی ساده، اما سرنوشتساز در زندگی اوست، چون جرومی بهمرور میفهمد کلمات — با همهٔ تفاوتها و دستهبندیهایشان— کنار هم که قرار بگیرند، معجزه میآفرینند.
درعینِحال، پروازِ کلمات در این داستان میتواند استعارهای از رهایی باشد. واژهها وقتی از مالکیتِ فردی خارج میشوند، جان میگیرند و معنا در پیوند است که شکل میگیرد؛ همانگونه که همدلی در ارتباط متولد میشود. کودک در روند داستان کشف میکند که زبان را نمیتوان انبار کرد، باید آن را جاری ساخت.
نیکوکاریِ زبانی و مسئولیتِ واژهها
پیش از هر کنشِ بیرونی، کنشی زبانی وجود دارد. اهمیت این کتاب نیز در توجه به وجهِ کلامیِ نیکوکاری و تأکید بر قدرت کلمات است. به بیان دیگر، کلمات میتوانند فکر، احساس و تخیلِ ما را بهاشتراک بگذارند، حالِ آدمها را بهتر کنند و پلی میانِ ما و دیگران بسازند. این ارتباط — بهویژه در کودکان — نوعی تمرین کارِ نیک و همدلی با دیگری است.
این کتاب در ظاهر داستانی دربارهٔ کلمات است؛ اما در لایهای عمیقتر، نشان میدهد واژهها هم میتوانند زخم بزنند، هم مرهم بگذارند. کودک از خلالِ همین روایتِ ساده و لطیف، میآموزد چگونه با واژهها وجه مهربان خود را در ارتباط با دیگری شکوفا کند.
«معجزهٔ کلمات»، نوشتهٔ پیتر اچ. رینولدز، با ترجمهٔ دکتر لیلا کاشانی و مرضیه مهاجری، از سوی نشر مهرسا منتشر شده است. نویسندهٔ این اثر کتاب را به همهٔ کودکانی تقدیم کرده که با استفادهٔ درست از کلمات احساس و فکرشان را بهزیباترین شکل بیان میکنند.
