صفحه درخواستی شما موجود نمی باشد

گزارش تازهٔ آکسفام با عنوان «شکاف فاجعه» نشان می‌دهد که بحران اقلیمی بیش از همه به ضرر فقراست و نابرابری را عمیق‌تر می‌کند. بر پایهٔ این گزارش، ابرثروتمندان از یک سو در صنایع آلاینده‌ای مثل نفت و گاز سرمایه‌گذاری می‌کنند که خودشان عامل اصلی فاجعه‌های اقلیمی‌اند. از سوی دیگر، همان ثروتمندان در شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که پس از سیل و آتش‌سوزی، کار بازسازی و امداد را انجام می‌دهند و از این راه سود می‌برند. یعنی ثروتمندان هم از ایجاد فاجعه پول درمی‌آورند و هم از ترمیم خرابی‌های آن؛ آکسفام این الگو را در «شاخص تخریب و بازسازی» مستند کرده است.

سیل ویرانگر ۲۶ آگوست ۲۰۲۶ در هیمالیا، یکی از بزرگ‌ترین فجایع اقلیمی سال‌های اخیر را برای نپال رقم زد. تاکنون بیش از ۱۲۰۰ کشته، نزدیک به ۴۰۰۰ مفقود و دست‌کم ۲٫۵ میلیارد دلار خسارت مالی برجای مانده است. نپال با سهمی تنها ۰٫۱ درصد از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای جهان، به دلیل جغرافیای کوهستانی، وابستگی به منابع طبیعی و محدودیت مالی، در برابر گرمایش زمین (با سرعتی دو برابر میانگین جهانی) به‌شدت آسیب‌پذیر است. دولت و فعالان نپالی این فاجعه را مصداق بارز ناعدالتی اقلیمی می‌دانند و از جامعه جهانی می‌خواهند که کشور‌های توسعه‌یافته با مسئولیت تاریخی در انتشار گازها، هزینه‌های تحمیل‌شده به کشور‌های کم‌سهم را بپردازند. فاجعه هیمالیا، فراتر از یک بحران امدادی، آزمونی است برای تبدیل عدالت اقلیمی از نظریه به عمل؛ و ضرورت سرمایه‌گذاری پیشگیرانه در هشدار زودهنگام، مقاوم‌سازی زیرساخت‌ها و توانمندسازی جوامع محلی پیش از وقوع فاجعه‌ی بعدی را به جامعه جهانی یادآور می‌شود.

در یادداشت حاضر، با توجه به اهمیت فزاینده سیاست‌گذاری‌های اقلیمی در عرصه بین‌المللی و ضرورت درک چارچوب‌های حقوقی و ابزار‌های اقتصادی مرتبط با آن، به تشریح هشت مفهوم کلیدی شامل توافق‌نامه پاریس، کنوانسیون چارچوب تغییر اقلیم سازمان ملل، اقدام آب و هوایی، عدالت اقلیمی، دیپلماسی محیط زیست، اقتصاد سبز، مالیات بر کربن و تجارت کربن می‌پردازیم. هدف اصلی این نوشتار، توانمندسازی سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان محیط‌زیست برای درک بهتر سازوکار‌های بین‌المللی مقابله با تغییر اقلیم و مشارکت مؤثرتر در این عرصه است.