از هامبورگ تا اوگاندا: چگونه یک سازمان مردمنهاد آموخت که خود را از نو بسازد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، کمکهای توسعۀ بینالمللی اغلب توسط سازمانهای بزرگ و معروفی ارائه میشوند که مرکز اصلی آنها در کشورهای پیشرفته، قرار دارد. این سازمانها معمولاً برای افزایش اثربخشی و پایداری فعالیتهای خود در کشورهای میزبان، رویکرد «محلیسازی» یا «بومیسازی» را در پیش میگیرند. اما مطالعات جدید نشان میدهد که اغلب، این محلیسازی تنها به «انتقال وظایف» از دفتر مرکزی به نیروهای محلی محدود میشود؛ بدون آنکه اختیار تصمیمگیری، قدرت طراحی برنامهها یا هویت اصلی سازمان با شرایط جامعه میزبان بازتعریف شود.
تحقیقی تازه که توسط یک سازمان مردمنهاد آلمانی به نام «ویوا کُن آگوا» انجام شده، فرآیند واقعی و موفق محلیسازی را طی ۱۵ سال فعالیت این سازمان در اوگاندا بررسی کرده است. این پژوهش که در یک مجله معتبر آکادمیک منتشر شده، تأکید میکند که محلیسازی واقعی بسیار فراتر از استخدام کارکنان بومی یا اجرای پروژهها با دستورالعملهای از پیش تعیینشده است. در واقع، موفقیت پایدار در گرو «بازتعریف هویت سازمانی» و «باز توزیع قدرت» بین دفتر مرکزی و جامعه محلی است.
در گذشته، رویکرد برخی سازمانهای غیردولتی بینالمللی به «محلیسازی یا بومیسازی» (Localization) این بود که صرفاً فعالیتهای اجرایی (مانند مدیریت پروژه، استخدام نیروی محلی) را به کشور میزبان منتقل کنند، در حالی که طراحی، تصمیمگیری کلان، کنترل منابع و هویت اصلی سازمان همچنان در مرکز (مثلاً اروپا یا آمریکا) باقی میماند. در این گزارش، محققان میگویند محلیسازی واقعی و موفق، چیزی بیش از این «انتقال وظایف» است. یعنی فقط این نیست که کارمندان محلی را استخدام کنیم تا دستورالعملهای تعیینشده از هامبورگ را اجرا کنند.
برای موفقیت در محلیسازی، سازمانها نه تنها باید روش کار خود را تغییر دهند، بلکه باید به سوالات اساسیتری درباره هویت خود پاسخ دهند: «ما واقعاً چه کسانی هستیم؟» و «ارزشهای اصلی ما در این جامعه جدید چیست؟». سازمان «ویوا کُن آگوا» که در آلمان با ارزشهایی مانند مبارزه با تبعیض و مشارکت هنرمندان و ورزشکاران شکل گرفته بود، وقتی در سال ۲۰۰۷ به اوگاندا رفت، در ابتدا با تکیه بر همین ارزشها اعتماد مردم محلی را جلب کرد. اما به زودی فهمید که برای ماندگاری، باید در این ارزشها هم با توجه به شرایط اوگاندا بازنگری کند.
«محلیسازی یا بومیسازی» (Localization)
در فعالیت سازمانهای مردمنهاد (انجیاوها)، محلیسازی به رویکردی حیاتی اشاره دارد که طی آن برنامهها، خدمات و پیامهای یک سازمان، با شرایط فرهنگی، اجتماعی، زبانی و حقوقی جامعه میزبان هماهنگ و سازگار میشود. این فرآیند فراتر از ترجمه ساده محتوا است و مستلزم درک عمیق از زمینه محلی، هنجارها، نیازهای واقعی و اولویتهای جامعه هدف است. برای مثال، یک سازمان بینالمللی که در حوزه آموزش فعالیت میکند، باید محتوای آموزشی خود را نه تنها به زبان محلی ترجمه کند، بلکه با ارزشهای فرهنگی و سرفصلهای آموزشی مورد قبول در آن منطقه تطبیق دهد.
موفقیت این رویکرد در گرو همکاری نزدیک با کارشناسان، رهبران و نهادهای محلی است که میتوانند بینش لازم برای طراحی موثرترین راهحلها را فراهم کنند.اتخاذ رویکرد محلیسازی برای سازمانهای مردمنهاد، چندین مزیت کلیدی دارد. نخست، موجب افزایش مقبولیت، اعتماد و مشارکت جامعه محلی میشود، زیرا افراد احساس میکنند برنامهها برای آنها و توسط خودشان طراحی شده است. دوم، اثربخشی و پایداری بلندمدت پروژهها را تضمین میکند، زیرا راهحلها ریشه در واقعیتهای محلی دارند. سوم، از بروز سوءتفاهمهای فرهنگی یا مقاومت ناخواسته جلوگیری میکند. این انعطافپذیری و ظرفیت تطبیق با شرایط محلی، از ویژگیهای متمایز بسیاری از سازمانهای مردمنهاد موفق در مقایسه با نهادهای دولتی بزرگتر و بوروکراتیکتر است. در نهایت، محلیسازی به سازمانهای مردمنهاد کمک میکند تا در عین حفظ مأموریت اصلی خود، به عنوان شریکی معتبر و پاسخگو در جوامعی که خدمت میکنند، شناخته شوند.