چالشهای اضطراری جهان و پتانسیل ثروتمندان آسیایی
توجه به شکاف سالانه ۲.۵ تریلیون دلاری تأمین مالی برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDG) سازمان ملل متحد، بخش بزرگی از این چالش است. آسیا هماکنون برای بهبود سلامت عمومی، دسترسی به آموزش و تابآوری در برابر تغییرات آبوهوایی، پول زیادی را لازم دارد. این در حالی است که بسیاری از دولتها هنوز با بودجههای تحلیلرفته ملی پس از کووید-۱۹ دست و پنجه نرم میکنند و «کمکهای رسمی توسعه» (ODA) از سوی کشورهای صنعتی و توسعهیافته گروه بیست، در حال کاهش است؛ به طوری که «سازمان همکاری و توسعه اقتصادی» (OECD) پیشبینی کرده است که این کمکها در سال ۲۰۲۵ به دلیل تغییر اولویتهای اهداکنندگان، بین ۹ تا ۱۷٪ کاهش خواهد یافت.
اگر بشردوستان آسیایی قدم پیش بگذارند، جهان به دلیل وسعت این منطقه و توانایی آن در ایجاد تغییر در مواجهه با بسیاری از چالشها، به ویژه در زمینه تغییرات آبوهوایی، شانسی واقعی برای تحقق اهداف توسعه پایدار تا سال ۲۰۳۰ خواهد داشت. با این کار، آنها قادر خواهند بود بر مسیر امنیت، ثبات و رفاه جهانی تأثیر بگذارند. بنابراین، انتخابی که پیش روی ثروتمندترین افراد آسیاست، ساده اما عمیق است: ادامه پرکردن شکافهای کوچک با کمکهای مالی سنتی، یا اقدام جسورانه.
بشردوستی کاتالیزوری؛ سنگبنای «تأمین مالی ترکیبی»
برآورد شده است که اگر میزان بخشش در آسیا به معیار ایالات متحده، یعنی ۲٪ از تولید ناخالص داخلی برسد، آسیا میتواند سالانه ۷۰۰ میلیارد دلار بسیج کند که بیش از یکچهارم شکاف تأمین مالی اهداف توسعه پایدار را پوشش میدهد. اما، به همان اندازه که «بیشتر بخشیدن» مهم است، «نحوه بخشیدن» نیز اهمیت دارد. این به معنای تأمین مالی مبتنی بر امتیاز، صبور و انعطافپذیر است که منابع بسیار بزرگتری از سرمایهگذاری عمومی و خصوصی را آزاد میکند. در این نقش، بشردوستی میتواند سنگبنای «تأمین مالی ترکیبی» شود و بهطور راهبردی برای کاهش ریسک پروژههای تأثیرگذار و جذب سرمایه تجاری به کار گرفته شود. سرمایه کاتالیزوری به معنای جایگزینی کمکهای مالی سنتی نیست، بلکه تقویت ارزش آن است.
«تأمین مالی ترکیبی» (Blended Finance) یک استراتژی تأمین مالی است که در آن سرمایههای بشردوستانه یا عمومی (با اهداف اجتماعی/محیطزیستی) بهطور هوشمند با سرمایههای خصوصی (با انگیزه سودآوری) ترکیب میشوند تا پروژههای تاثیرگذار با ریسک بالاتر را ممکن کنند. تصور کنید یک پروژه مهم ولی پرریسک (مثل ساخت یک سیستم آبشیرینکن خورشیدی در یک روستای محروم) وجود دارد. سرمایهگذاران خصوصی ممکن است به خاطر ریسک بالا یا سودآوری طولانیمدت، تمایلی به سرمایهگذاری نداشته باشند. در اینجا «تأمین مالی ترکیبی» وارد میشود:
بدان معنا که یک بنیاد خیریه یا دولت (سرمایه بشردوستانه/عمومی)، بخشی از هزینه را به عنوان کمک بلاعوض یا وام بسیار ارزان تأمین میکند. یا ممکن است ضمانت ریسک بدهد و این اقدام، ریسک پروژه را برای سرمایهگذاران خصوصی کاهش دهد. در نتیجه، سرمایهگذاران خصوصی، بانکها یا صندوقهای تجاری حاضر میشوند مابقی سرمایه مورد نیاز را تأمین کنند.
تأمین مالی ترکیبی، استفادهی هوشمندانه از پول خیریه یا دولتی برای کاهش ریسک و جلب اعتماد، بهمنظور جذب سرمایه کلان بخش خصوصی به پروژههایی است که هم بازده مالی دارند و هم تاثیر اجتماعی/محیطی مثبت ایجاد میکنند. این مدل، اثر هر دلار کمک را بهطور تصاعدی افزایش میدهد. در این رویکرد هر ۱ دلار هزینه کردن با رویکرد بشردوستی ریسکی کاتالیزوری میتواند ۴ تا ۳۰ دلار سرمایهگذاری متمرکز بر اهداف توسعه پایدار را آزاد کند.
تلاش برای تغییر رویکرد ثروتمندان آسیا به بشردوستی کاتالیزوری و تأمین مالی ترکیبی در اقدامات نیکوکارانه
برخی بشردوستان به دلیل فرضیات و عرف قدیمی (مانند اینکه پول آنها مکمل بودجه دولت است و نباید به بخش خصوصی کمک کرد) از انجام کارها به شیوهای متفاوت تردید دارند. به همین دلیل باید رویکرد جدیدی از مشارکتهای عمومی، خصوصی و بشردوستانه را در میان آنان ترویج کرد.
- یک نمونه خوب تأمین مالی ترکیبی، «صندوق شکاف صفر» بنیاد راکفلر است که ۳۰ میلیون دلار سرمایه تعهدشده آن، بیش از ۱.۰۵ میلیارد دلار برای حمایت از مشاغل، بهبود زندگی و تحریک چندین سرمایهگذاری در آسیا بسیج کرد. یک نمونه دیگر در آسیای جنوب شرقی است که از تأمین مالی کاتالیزوری، «برنامه بهبود سبز» «بانک توسعه آسیایی» (ADB) پیریزی شده است. این برنامه تحت «تسهیلات مالی سبز کاتالیزوری آسهآن» (ACGF) که با مشارکت ۳۰۰ میلیون دلاری «صندوق آبوهوای سبز» (GCF) امکانپذیر شده، ۳.۷ میلیارد دلار را برای اهداف خود بسیج کرده که تمرکز آن بر پروژههای زیرساختی کمکربن است و حدود ۱۵ مورد از آنها در دست اجراست.
- «بنیاد خیریه مربع» (CSF) در هند با بهرهگیری از بشردوستی کاتالیزوری و با همکاری با دولت محلی، روشهای آموزش را اصلاح و بخش خصوصی را با اهداف خود همسو کرده است تا آموزش در مدارس تقویت شود. این کار به آزادسازی ۲۰۰۰ کرور روپیه (حدود ۲۴۰ میلیون دلار) از بودجههای عمومی دولتی کمک کرده است.
- در مروری بر بخش سلامت، میتوانیم به اقدامات «صندوق فناوری نوآورانه سلامت جهانی» (GHIT) ژاپن اشاره کنیم که با رویکرد بشردوستی کاتالیزوری، همکاری سیستماتیک در تحقیق و توسعه برای بیماریهای خاص را شروع کرده و با حدود ۵۰ میلیون دلار پشتیبانی بشردوستانه از «بنیاد گیتس» و «بنیاد خیریه تراست ولکام» در کنار پشتیبانی دولت ژاپن و «برنامه توسعه ملل متحد» (UNDP)، بیش از ۲۰۰ میلیون دلار برای نوآوری در سلامت را برای اهداف خیریه خود جمعآوری کرده است.
- در جنوب شرقی آسیا، یک بنیاد خیریه به نام «مرکز کلایمت ورکس» با پروژه «سیفوم» (چارچوب آسیای جنوب شرقی برای اقدام اقیانوسی در کاهش تغییرات آبوهوایی)، به پیشبرد راهبردهای کاهش تغییرات آبوهوایی کمک میکند. در این رویکرد، با ادغام اکوسیستمهای کربن آبی، حملونقل دریایی و انرژیهای تجدیدپذیر فراساحلی در سیاستهای ملی، سیفوم نشان میدهد که بشردوستی کاتالیزوری چگونه میتواند از سیاست عمومی حمایت کند، جوامع ساحلی را تقویت و تأمین مالی پایدار برای اقدامات آبوهوایی را آزاد کند.
به صورت خلاصه، در مسیر برد-برد بشردوستی کاتالیزوری، نیکوکاری سرمایه اصلی است، دولتها به عنوان رهبران سیستم به حساب میآیند و بازیگران خصوصی به عنوان محرکهای نوآوری حرکت میکنند. در چنین فضایی، بشردوستی آسیایی میتواند به ستونی راهبردی برای حل مسائل جهانی تبدیل شود و تأثیری فوقالعاده بر امنیت آبوهوایی، تابآوری اقتصادی و آینده توسعه پایدار داشته باشد. با به کارگیری رویکرد بشردوستی کاتالیزوری به جای خیریه محتاطانه، ثروتمندان آسیایی میتوانند سرمایهگذاریهای مهم را کمریسکتر و سریعتر کرده و نقشی عمده در تعیین قواعد بازی برای نحوه مواجهه جهان با بزرگترین چالشهایش ایفا کنند.
