پلتفرم متمرکز کمک‌ها در کویت: نظارت سختگیرانه و سیاست‌های جدید رفاهی

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، دولت کویت در سال‌های گذشته یک پلتفرم جامع برای جمع‌آوری کمک‌های خیریه تاسیس کرده است. کمک‌های خیریه اهدایی و یا پویش‌های جمع‌آوری کمک از سوی هر نهادی چه دولتی و چه غیردولتی باید از طریق این پلتفرم ملی برگزار شوند. در این راستا و در آستانه ماه مبارک رمضان که فصل نیکوکاری در کویت به حساب می‌آید، روزنامه کویتی «الجریده» با خانم «ایمان العنزی»، «مدیرکل اداره توسعه اجتماعی و معاون قائم‌مقام وزیر امور اجتماعی» کویت مصاحبه‌ای را انجام داده است که در آن جزئیات مهمی درباره سیاست‌های رفاهی، کمک‌های مالی و اصلاحات ساختاری امور خیریه در کویت مطرح شده است.

 العنزی در این مصاحبه به تشریح اقدامات انجام‌شده و در دست اجرا پرداخت. یکی از محور‌های اصلی این گفت‌و‌گو، پرداخت کمک‌های مالی به گروه خاصی از افراد بود که عمدتاً شامل زنان بیوه تبعه خارجی می‌شود که همسران کویتی خود را از دست داده‌اند. این افراد که پیش‌تر تحت پوشش قانونی معروف به «ماده هشتم» قرار داشتند و از برخی مزایای شهروندی برخوردار بودند، با لغو تابعیت خود مواجه شده‌اند. با این حال، وزارت امور اجتماعی کویت با استناد به ملاحظات انسانی و دستورات سیاسی، پرداخت کمک به آنان را ادامه می‌دهد.

  بر اساس آمار ارائه‌شده، در سه ماه گذشته (نوامبر، دسامبر و ژانویه) جمعاً بیش از شش میلیون و دویست و چهل و سه هزار دینار کویت (معادل بیش از بیست میلیون دلار آمریکا) به این گروه پرداخت شده است. این مبلغ به ترتیب حدود یک میلیون و نهصد و شصت هزار دینار در نوامبر، دو میلیون و دویست هزار دینار در دسامبر و دو میلیون و هشتاد و یک هزار دینار در ژانویه تقسیم شده است. مجموع افراد تحت پوشش این کمک نیز بیش از ۳۲۰۰ نفر اعلام شده است که شمار آنان هر ماه بر اساس بررسی مجدد پرونده‌ها و احراز شرایط، ممکن است تغییر کند.

 در بخش دیگری از این مصاحبه، به پلتفرم مرکزی کمک‌ها اشاره شد که در ژانویه سال ۲۰۲۵ میلادی راه‌اندازی شده است. هدف از ایجاد این سامانه یکپارچه، افزایش شفافیت، جلوگیری از پرداخت‌های تکراری یا غیرمستحق و سامان‌دهی فرآیند درخواست و دریافت کمک‌های خیریه اعلام شده است. آمار‌ها حاکی از آن است که از زمان آغاز به کار این پلتفرم تاکنون، حدود هشتاد و دو هزار و هشتصد درخواست کمک ثبت شده که از این تعداد، نزدیک به بیست و یک هزار درخواست، جدید بوده‌اند. در همین مدت، کمک‌هایی با مجموع ارزش بیش از سی و دو میلیون دینار کویت به حدود بیست و سه هزار خانواده واجد شرایط پرداخت شده است.

  برای افزایش کارایی و عدالت در توزیع کمک‌ها، قوانین جدیدی نیز در این پلتفرم اعمال شده است؛ از جمله اینکه هر خانواده در طول یک سال تنها مجاز به ثبت ده درخواست برای کمک‌های غیردرمانی است. البته این محدودیت برای کمک‌های درمانی و موارد اضطراری به دلایل انسان‌دوستانه اعمال نمی‌شود. همچنین این سامانه با نهاد‌های دولتی دیگر مانند دیوان زکات و سازمان امور وقف پیوند داده شده تا از دریافت کمک از چندین منبع توسط یک فرد یا خانواده به طور همزمان جلوگیری کند.

  وزارتخانه متعهد شده است که پرونده کلیه دریافت‌کنندگان کمک را به صورت دوره‌ای بازبینی کند و در مواردی که وضعیت مالی افراد بهبود یافته یا منبع درآمد دیگری پیدا کرده‌اند، پرداخت کمک را متوقف کند. جالب اینکه وزارتخانه اعلام کرده موفق شده بخشی از کمک‌های پرداختی به افراد غیرمستحق را از طریق اقدامات قانونی بازگرداند و فرآیند بازپس‌گیری باقی موارد نیز ادامه دارد.

وزارت امور اجتماعی کویت در راستای تطبیق با نیاز‌های جامعه و حمایت از گروه‌های مختلف، نوع جدیدی از کمک مالی را نیز به صورت آزمایشی معرفی کرده است. این طرح جدید، مختص زنان مجرد کویتی بالای سی سال است که پدر خود را از دست داده‌اند. این اقدام در چارچوب سیاست کلی «توطین کمک‌ها» یا تمرکز بر حمایت از نیازمندان داخل کشور صورت می‌گیرد.

تدوین «قانون جدید مؤسسات خیریه»

در حوزه قانون‌گذاری نیز تحولاتی در جریان است. العنزی از نزدیک شدن به پایان تدوین «قانون جدید مؤسسات خیریه» خبر داد که بر اساس آن، یک «مرکز کار‌های انسان‌دوستانه» تأسیس خواهد شد تا همه فعالیت‌های خیریه در کشور را زیر یک چتر هماهنگ کند. علاوه بر این، امکان سرمایه‌گذاری محدود و تحت نظارت برای انجمن‌های مردمی (مثلاً از طریق اجاره دادن بخشی از فضای ساختمانشان) در حال بررسی است تا این نهاد‌ها بتوانند منبع درآمد پایدارتری برای خود ایجاد کنند.

 در مورد صدور مجوز برای انجمن‌های مردمی جدید نیز سیاست وزارتخانه بر جلوگیری از موازی‌کاری است. بر این اساس، اگر انجمنی فعال با اهداف مشابه از پیش وجود داشته باشد، مجوز جدیدی صادر نخواهد شد، مگر اینکه ایده یا حوزه فعالیت کاملاً جدید و متمایزی ارائه شود. در مجموع، مصاحبه مسئول وزارت امور اجتماعی کویت تصویری از یک تحول اداری و سیاستی را نشان می‌دهد که بر شفاف‌سازی، هدفمندسازی، و تمرکز بر حمایت از گروه‌های نیازمند داخلی متمرکز است. ارقام قابل توجه پرداختی هم‌چنان جریان دارد، اما همزمان سازوکار‌های نظارتی و فناورانه جدیدی به کار گرفته شده تا اطمینان حاصل شود که این کمک‌ها به دست مستحقین واقعی می‌رسد.

پلتفرم مرکزی کمک‌ها (منصة المساعدات المرکزیة)

 این پلتفرم دیجیتال به دستور وزارت امور اجتماعی کویت و زیرنظر اداره انجمن‌ها و مؤسسات خیریه ایجاد شده است. هدف اصلی آن، یکپارچه‌سازی و شفاف‌سازی توزیع کمک‌ها در سطح کشور است. هدف ایجاد این پلتفرم جلوگیری از کمک‌های تکراری و مضاعف به یک فرد یا خانواده از طریق چندین مؤسسه، ایجاد یک پایگاه داده متمرکز برای ثبت متقاضیان و کمک‌ها، گسترش پوشش کمک‌ها به نیازمندان واقعی و افزایش کارایی عملیات خیریه و تولید آمار و گزارش‌های تحلیلی از نوع، ارزش و تعداد کمک‌ها برای تصمیم‌گیری بهتر، است.

 نحوه عملکرد  پلتفرم بدین صورت است که متقاضیان از طریق اپلیکیشن «هویت من» (My Identity/Mobile ID) هویت‌سنجی می‌شوند و تنها ساکنان کنونی کویت می‌توانند درخواست کمک ثبت کنند. در زمان ثبت درخواست، اطلاعات حساس (مانند شماره ملی و آدرس) ابتدا محافظت می‌شود. زمانی که یک مؤسسه خیریه بررسی یک درخواست را آغاز کند، اطلاعات مربوطه برای آن مؤسسه قابل مشاهده می‌شود. مؤسسات خیریه فقط بر اساس حوزه تخصصی خود (مانند کمک‌های درمانی، اجاره، آموزشی) می‌توانند درخواست‌ها را ببینند و پردازش کنند. برای هر درخواست، یک مؤسسه خیریه حداکثر دو هفته فرصت دارد تا آن را بررسی کند. در صورت عدم اقدام، سیستم به وزارتخانه و مؤسسات دیگر هشدار می‌دهد و درخواست به مؤسسه دیگری منتقل می‌شود تا کمک به موقع انجام شود.

سازوکار نظارت بر مؤسسات خیریه

وزارت امور اجتماعی کویت اخیراً نظارت بر بخش خیریه را تشدید کرده که موارد زیر بخشی از آن است:

• انحلال مؤسسات غیرفعال: در نوامبر ۲۰۲۴، وزارتخانه بر اساس بازرسی‌های میدانی، ۱۵ مؤسسه خیریه را منحل کرد. دلیل این امر، عدم فعالیت واقعی برای سال‌ها، بسته بودن حساب‌های بانکی و عدم ارائه گزارش‌های مالی و بودجه اجباری بود.

• تعلیق حساب‌های مالی: در سپتامبر ۲۰۲۴، حساب‌های مالی پنج سازمان به دلیل عدم ارائه گزارش‌های لازم به طور موقت مسدود شد. این رویه برای تمام مؤسساتی که گزارش‌های خود را به موقع ارائه ندهند، اجرا می‌شود.

• ثبت و نظارت بر فعالیت‌های برون‌مرزی: وزارت امور خارجه کویت نیز یک پایگاه داده برای ردیابی فعالیت‌های خیریه در خارج از کشور دارد. بر اساس آن، سازمان‌های خیریه خارجی برای جمع‌آوری کمک در کویت باید ابتدا در سفارتخانه‌های این کشور ثبت‌نام کنند تا از شفافیت و جلوگیری از سوءاستفاده مالی اطمینان حاصل شود.

منبع:

روزنامه الجریده