محیطزیست نخستین قربانی خاموش جنگ/ متجاوزان پاسخگو باشند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران و به نقل از ایرنا، «شینا انصاری» معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در نهمین نشست کمیته عالیرتبه محیطزیست و توسعه پایدار اعضای کمیسیون اقتصادی و اجتماعی آسیا و اقیانوسیه (ESCAP) که در بانکوک تایلند برگزار شد، با تأکید بر اینکه تخریب طبیعت ناشی از جنگ، تهدیدی فراتر از مرزهای جغرافیایی است، بر تقویت سازوکارهای بینالمللی برای پیشگیری، مستندسازی، پاسخگویی متجاوزان و جبران خسارتهای زیستمحیطی تأکید کرد.
انصاری در ابتدای سخنان خود ضمن قدردانی از دولت تایلند و دبیرخانه این کمیته بهخاطر میزبانی اجلاس، بر ضرورت تقویت همکاریهای منطقهای برای مقابله با چالشهای مشترک محیطزیستی تأکید کرد. وی با اشاره به اینکه منطقه آسیا و اقیانوسیه در خط مقدم بحرانهایی نظیر تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا و دریاها، کاهش تنوع زیستی، تخریب سرزمین، توفانهای گرد و غبار، مدیریت پسماند و آلودگی پلاستیک قرار دارد، خاطرنشان کرد که ماهیت جهانی محیطزیست ایجاب میکند هیچ کشوری خود را از پیامدهای این بحرانها مصون نداند و مقابله با آنها تنها از مسیر همکاریهای بینالمللی ممکن است.
محیط زیست قربانی خاموش جنگ
انصاری با بیان اینکه جنگ و تجاوز نظامی در کنار بحرانهای فزاینده، از مخربترین عوامل انسانی آسیب به محیطزیست محسوب میشوند، اظهار کرد: «محیطزیست نخستین قربانی خاموش جنگ و آخرین بخشی است که از پیامدهای آن رهایی مییابد؛ آثار این تخریب میتواند برای دههها سلامت انسان، امنیت غذایی، منابع آب و تنوع زیستی را تحت تأثیر قرار دهد.»
رئیس سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به آثار زیستمحیطی جنگها در منطقه جنوب شرق آسیا، از جمله پیامدهای استفاده از عامل نارنجی و بمبهای خوشهای، تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران نیز در یک سال گذشته هدف تجاوزهای نظامی قرار گرفته و افزون بر خسارات انسانی، با آسیبهای گستردهای به محیطزیست کشور مواجه شده است. وی حمله به تأسیسات صنعتی، مخازن سوخت، پالایشگاهها، منابع آب، خاک و زیستگاههای طبیعی، انتشار آلایندههای خطرناک و افزایش مخاطرات آلودگیهای فرامرزی را تنها بخشی از خساراتی برشمرد که آثار آن محدود به مرزهای ایران نخواهد ماند.
تعهدی حقوقی، نه صرفاً اخلاقی
انصاری تأکید کرد که حفاظت از محیطزیست در زمان مخاصمات مسلحانه، صرفاً یک تعهد اخلاقی نیست، بلکه یک الزام حقوقی بینالمللی است که باید با جدیت بیشتری رعایت و اجرا شود. معاون رئیسجمهور با یادآوری اینکه امنیت محیطزیست باید بهعنوان یکی از ارکان صلح و امنیت بینالمللی مدنظر قرار گیرد، گفت: «صلح پایدار بدون محیطزیست سالم ممکن نیست و تخریب طبیعت در هر نقطه از جهان، پیامدهایی فراتر از مرزهای جغرافیایی خواهد داشت.»وی با اشاره به اصل «آلودهکننده باید هزینه را بپردازد»، اظهار کرد که این اصل نباید صرفاً به فعالیتهای اقتصادی محدود شود؛ بلکه در مواردی که محیطزیست بر اثر تجاوز نظامی و اقدامات غیرقانونی آسیب میبیند، عامل ایجادکننده خسارت نیز باید مسئولیت بینالمللی اقدامات خود را بپذیرد و نسبت به جبران کامل خسارات زیستمحیطی اقدام کند.
درخواست سه اقدام کلیدی
رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، تقویت سازوکارهای بینالمللی برای پیشگیری از تخریب محیطزیست در مخاصمات مسلحانه، ارزیابی و مستندسازی خسارات، تضمین پاسخگویی متجاوزان و جبران خسارات را یک ضرورت انکارناپذیر خواند. انصاری در ادامه با اشاره به تداوم تحریمهای یکجانبه و محدودیت دسترسی ایران به سازوکارهای مالی و فناوری کنوانسیونهای بینالمللی، تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران همچنان خود را متعهد به همکاریهای منطقهای در زمینه حفاظت از تنوع زیستی، مقابله با تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا، حفاظت از اکوسیستمهای دریایی، مدیریت منابع طبیعی، مقابله با گرد و غبار و تبادل دانش و فناوری میداند.
آسیب به محیطزیست، آسیب به میراث مشترک بشریت
انصاری در پایان خاطرنشان کرد: «وقتی جنگ، محیطزیست را هدف قرار میدهد، قربانی تنها یک ملت نیست، بلکه میراث مشترک بشریت آسیب میبیند؛ ازاینرو حفاظت از طبیعت باید به مسئولیتی مشترک در سطح جهانی تبدیل شود و سکوت در برابر تخریب آن، تهدیدی است که دیر یا زود دامن همه جهان را خواهد گرفت.»
گفتنی است، شینا انصاری به منظور شرکت در این نشست عازم بانکوک شده بود و در حاشیه اجلاس نیز در نشستهای تخصصی و رایزنیهای منطقهای با هدف توسعه همکاریهای زیستمحیطی و تحقق توسعه پایدار حضور یافت. نهمین نشست کمیته عالیرتبه محیطزیست و توسعه پایدار اعضای ESCAP از ۱۰ تا ۱۲ تیر ۱۴۰۵ در بانکوک برگزار شد و وزرا و مقامات عالیرتبه کشورهای عضو در آن به بررسی همکاریهای منطقهای برای مقابله با چالشهای مشترک از جمله تغییرات اقلیمی، کاهش تنوع زیستی، آلودگی، مدیریت پایدار منابع و مخاطرات ناشی از بلایا پرداختند. همچنین در این اجلاس، روند اجرای برنامههای منطقهای و اقدامات کشورهای عضو، بهویژه برنامه منطقهای مقابله با آلودگی هوا، مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت.
منبع: