وقتی یک غول صنعتی به فکر آب و خاک میافتد؛ داستان سرمایهگذاری سبز بنیاد هندوجا
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، در روزگاری که تغییرات اقلیمی و بحرانِ آب، به دو چالشِ اساسیِ کشورهای درحالتوسعه تبدیل شدهاند، نقشِ بخشِ خصوصی در کاهشِ این بحرانها، فراتر از یک وظیفۀ اخلاقی، به یک الزامِ راهبردی برای بقای کسبوکارها بدل شده است. گروه صنعتی هندوجا (Hinduja Group) که در حوزههای خودروسازی، بانکداری، فناوری اطلاعات و انرژی فعالیت میکند، بهتازگی با همکاری بنیاد خیریهی خود، گامی بلند در این مسیر برداشته است.
«جل جیوان»؛ پروژهای که از یک اردوگاه پلیس شروع شد
در ماه گذشته (۵ ژوئن ۲۰۲۶)، بنیاد هندوجا بهمناسبت روز جهانی محیطزیست، از اجرای یک پروژهی همهجانبه در محوطهی اردوگاه پلیس «رامتکدی» (Ramtekdi) در شهر پونا (Pune) رونمایی کرد. این پروژه که با نام «جل جیوان» (به معنای «آبِ زندگی») شناخته میشود، در چارچوب برنامهی اصلی بنیاد هندوجا برای تقویت امنیت آبی و با حمایت مالی دو شرکتِ وابسته به گروه، یعنی «هندوجا رنیوابلز انرژی» و «گلف اویل لوبریکنتس هند» اجرا شده است.
آنچه این پروژه را از بسیاری طرحهای مشابه متمایز میکند، رویکردِ «چندبعدی» و «هماهنگ» آن است؛ بهطوریکه نهتنها به بحرانِ آب پاسخ میدهد، بلکه احیای تنوعزیستی، بهبودِ کیفیتِ خاک و افزایشِ فضای سبز را نیز در بر میگیرد. این پروژه در قالبِ تفاهمنامهای میان بنیاد هندوجا، پلیس ایالت ماهاراشترا و مرکز پژوهش و آموزش محیطزیست (CERE) اجرا شده و بودجهی آن از محلِ مسئولیتِ اجتماعیِ شرکتی (CSR) گروه هندوجا تأمین میشود.
رامان کالیاناکریشنان، مدیرعامل بنیاد هندوجا، در این باره گفت: «ما در بنیاد هندوجا معتقدیم که پایداریِ محیطزیست باید از طریقِ راهحلهای یکپارچه و اجتماعمحور ساخته شود که تأثیری ماندگار ایجاد کنند. این ابتکار در یک اردوگته پلیس نشان میدهد که چگونه میتوان حفاظت از آب، بازیافتِ فاضلاب و احیای تنوعزیستی را در کنار هم قرار داد تا اکوسیستمهای مقاوم در برابرِ تغییرات اقلیمی در محیطهای شهری ایجاد کرد.»
سه مؤلفهی کلیدیِ این سرمایهگذاریِ سبز
نخست امنیتِ آبی از طریقِ جمعآوری و بازیافت: مهمترین بخشِ این پروژه، مدیریتِ چرخۀ آب است. در محوطهی ۴۰ هکتاریِ این اردوگاه که پذیرای بیش از ۴,۰۰۰ سرباز و خانوادههایشان است، تیمِ اجرایی با همکاریِ کارشناسان، اقداماتِ زیر را انجام داده است:
-
حفرِ ۱۳ چاهِ عمیق برای تغذیهی سفرههای آب زیرزمینی
-
احداثِ ۵۵ سیستمِ هدایتِ آبِ طوفانی به درونِ زمین برای افزایشِ نفوذپذیری
-
احیایِ ۲۵۰ متر از بسترِ رودخانههای فصلی و احداثِ ۴۰۰ مترمربع ترانشهی جذبِ آب
-
نصبِ یک تصفیهخانهی فاضلاب با ظرفیتِ ۳۰۰ کیلولیتر در روز که آبِ خاکستری را تصفیه و برای آبیاریِ فضای سبز بازگردانی میکند
-
نصبِ سیستمهای جمعآوریِ آب باران بر روی پشتبامِ ساختمانها
علاوه بر این، یک سیستمِ طبیعیِ بازیافتِ فاضلاب برای ۳۳۰ خانوارِ مستقر در اردوگاه طراحی شده که از آلودگیِ خاک و آبهای زیرزمینی جلوگیری میکند. دکتر راشنه ن. پاردیوالا، بنیانگذار این پروژه، در این باره توضیح داد: «این پروژه نشان میدهد که چگونه راهحلهای سادهی مبتنی بر طبیعت میتوانند بهطور مؤثر چالشهای محیطزیستیِ شهری را برطرف کنند. ما با برنامهریزیِ علمی و اجرایِ میدانی، توانستهایم سیستمهای آبی را احیا کنیم، تنوعزیستی را بهبود ببخشیم و فاضلاب را بهگونهای بازیافت کنیم که آلودگیِ خاک کاهش یابد. این ابتکار، علاوه بر ایجاد محیطی سالمتر برای ساکنانِ اردوگاه، به کشاورزانِ اطراف نیز کمک کرده است که محصولاتشان از نفوذِ فاضلاب به زمینهای کشاورزی در امان مانده است.»
دوم، احیای تنوعزیستی و جنگلکاریِ مشارکتی: بنیاد هندوجا با همکاریِ کارشناسانِ محیطزیست، برنامۀ کاشتِ ۲,۴۰۰ نهال از گونههای بومی را در محوطۀ اردوگاه آغاز کرده است. این نهالها شامل ۵۵ گونهٔ گیاهیِ مختلف هستند که ۴۴ گونهی آن بومی منطقه است و همچون یک «راهروی سبز» در اطرافِ ساختمانها و امکاناتِ نظامی کاشته شدهاند. نکتهی قابلتوجه، نرخِ بقای ۱۰۰ درصدی این نهالهاست که نشان از برنامهریزیِ دقیق و مراقبتِ مستمر دارد. از میان این ۲,۴۰۰ نهال، ۱,۲۶۶ اصله با استفاده از فناوری «جیتگ» (Geotagging) نشانهگذاری شدهاند تا رشدِ آنها و میزانِ جذبِ کربن بهصورتِ علمی پایش شود. این رویکردِ دادهمحور، امکانِ اندازهگیریِ دقیقِ تأثیرِ پروژه بر کاهشِ گازهایِ گلخانهای را فراهم میکند.
این اقدام، ضمن افزایشِ سرانهی فضای سبز از ۵ به ۱۴ مترمربع برای هر سرباز، توانسته است اکوسیستمِ محلی را بهطورِ چشمگیری احیا کند. بر اساسِ پایشِ انجامشده، در حالِ حاضر ۳۱ گونه پرنده، ۱۵ گونه حشره و ۹ گونه پروانه در این منطقه مشاهده میشوند که نشان از بازگشتِ تنوعزیستی به این منطقه دارد. از گونههای شاخصِ جانوریِ مشاهدهشده میتوان به توکان هندی خاکستری (Indian Grey Hornbill) و طاووس هندی (Indian Peafowl) اشاره کرد که هر دو از گونههای حفاظتشده در هند به شمار میروند.
سوم، مشارکتِ کارمندان و آموزشِ محیطزیستی: نکتهی جالبتوجه، نقشِ فعالِ کارمندانِ گروه هندوجا در این پروژه است. بیش از ۱۵۰ کارمندِ داوطلب، در قالبِ برنامههای داوطلبیِ مهارتمحور، در مراحلِ کاشت نهال، نصبِ سیستمهای آبیاریِ قطرهای و آموزشِ ساکنانِ اردوگاه دربارهی مدیریتِ پسماند مشارکت داشتهاند. این رویکرد، همچون ابتکارِ «گام به آینده» در اساندپی گلوبال، نشان میدهد که تأثیرِ واقعی وقتی رخ میدهد که کارمندان، نه فقط بهعنوانِ تأمینکنندگانِ مالی، بلکه بهعنوانِ سفیرانِ تغییر در پروژه حضور داشته باشند.
چرا این پروژه اهمیت دارد؟
هند، با جمعیتی بیش از ۱.۴ میلیارد نفر، یکی از کشورهایی است که بیش از همه در معرضِ پیامدهای تغییرات اقلیمی قرار دارد. بر اساس گزارشهای بانک جهانی، تا سال ۲۰۳۰، حدود ۴۰ درصد از جمعیتِ هند با کمبودِ شدیدِ آب مواجه خواهند شد. در چنین شرایطی، هر اقدامی که به مدیریتِ بهینهی منابعِ آبی کمک کند، نه یک اقدامِ خیرخواهانه، که یک ضرورتِ حیاتی است. پروژهی «جل جیوان» با ترکیبِ سه رویکردِ «افزایشِ منابعِ آبی» (حفر چاه و جمعآوری باران)، «کاهشِ مصرف» (بازیافت فاضلاب) و «احیای اکوسیستم» (جنگلکاری و تنوعزیستی)، یک مدلِ جامع و قابلِ تکثیر برای سایرِ سازمانهای نظامی، صنعتی و دولتی ارائه میدهد. این مدل، بهویژه برای مناطقی که با بحرانِ آب دستوپنجه نرم میکنند، میتواند الگویی کاربردی باشد.
تیجاسوی ساتپوت، فرماندهِ اردوگاه پلیس، در این باره گفت: «این پروژه بهبودِ چشمگیری در مدیریتِ آب و تصفیهی فاضلاب در اردوگاه ایجاد کرده است. احیایِ برکه و فعالیتهایِ جنگلکاری، اکوسیستمِ اردوگاه را بهطورِ قابلتوجهی بهبود بخشیده و محیطی سبزتر و سالمتر برای سربازان و ساکنان فراهم کرده است.»
پایداری، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری است
اما شاید مهمترین دستاوردِ این طرح، پیامی باشد که به سایرِ بازیگرانِ اقتصادی میدهد. آجیت هندوجا (Ajit Hinduja)، رئیسِ گروه هندوجا، در مراسمِ رونمایی از این پروژه گفت: «ما معتقدیم که پایداری، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری است. هر ریالی که امروز برای احیایِ منابعِ طبیعی خرج کنیم، فردا با سودِ چندبرابری به کیفیتِ زندگی، بهرهوریِ نیروی کار و پایداریِ کسبوکارِ ما بازخواهد گشت.»
این نگاهِ راهبردی، نشان میدهد که مسئولیتِ اجتماعیِ شرکتی، در عصرِ جدید، از مرزهایِ کمکهایِ مالیِ سنتی عبور کرده و به یک «مؤلفهی رقابتی» در اقتصادِ جهانی تبدیل شده است. شرکتهایی که امروز در پروژههایِ سبز سرمایهگذاری میکنند، نهتنها به محیطزیست کمک میکنند، بلکه وفاداریِ مشتریان، جذبِ استعدادهایِ برتر و کاهشِ ریسکهایِ قانونی و نظارتی را نیز برای خود به ارمغان میآورند.
پروژهی «جل جیوان» بنیاد هندوجا، در نگاهِ نخست، یک پروژهی محلی به نظر میرسد. اما با نگاهی عمیقتر، این پروژه نمونۀ بارزِ «مشارکتِ مؤثرِ بخشِ خصوصی در اهدافِ توسعهی پایدار (SDGs)» است. بهویژه اهدافِ ششم (آب پاک و بهداشت)، پانزدهم (زندگی در خشکی) و هفدهم (مشارکت برای اهداف) در این پروژه بهخوبی نمود یافتهاند. این پروژه با ترکیبِ راهحلهایِ مبتنی بر طبیعت، دادهپایشیِ علمی، مشارکتِ کارمندان و همکاریِ بیننهادی، نشان میدهد که چگونه بخشِ خصوصی میتواند در حلِ بحرانهایِ محیطزیستیِ شهری نقشِ محوری ایفا کند. در جهانی که روزبهروز خشکتر و گرمتر میشود، اقداماتی از این دست، نه یک انتخاب، که یک ضرورتِ انکارناپذیرند.
منابع: