در نشست خیر سبز چه گذشت؟
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، نشست «خیر سبز؛ نیکوکاری در حوزه محیطزیست» روز یکشنبه ۱۷ خرداد به میزبانی خیر ایران و با حضور جمعی از کنشگران، فعالان و نمایندگان انجمنهای مردمنهاد حوزه محیطزیست برگزار شد؛ نشستی که تلاش داشت نسبت میان «نیکوکاری» و «محیطزیست» را از زاویهای تازه به بحث بگذارد و این پرسش را پیش بکشد که خیرین و نهادهای مدنی چگونه میتوانند در مواجهه با بحرانهای زیستمحیطی نقشی مؤثرتر و پایدارتر ایفا کنند.
در این نشست، نمایندگان تشکلها و فعالان حوزه محیطزیست، از تجربههای میدانی، خلأهای موجود در حوزه حمایتهای مردمی، ضرورت تغییر نگاه خیرین از مداخلههای مقطعی به رویکردهای پیشگیرانه و ساختاری و نیز دشواریهای فعالیت در حوزه محیطزیست سخن گفتند. آنان همچنین بر لزوم شبکهسازی میان کنشگران مدنی، تقویت آموزش و فرهنگسازی و جلب توجه بیشتر نیکوکاران به مسائل محیطزیستی تأکید کردند.
در نشست «خیر سبز» سیدمهدی مجتهدی؛ مدیر انجمن مردمنهاد دامون (جوانان حافظ زمین)، گلخانم باقرینیا؛ مدیرعامل انجمن دنیای سالم، بهنام رحمانی؛ نماینده اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی محیطزیست کشور، محمد الموتی؛ دبیر شبکه تشکلهای محیطزیست و منابع طبیعی ایران، محدثه پناهی؛ مدیر مجموعه روستاگل، فاطمه خاوهای؛ مدیرعامل مؤسسه طبیعت سبز زمان، نفیسه سعیدنژاد؛ مدیرعامل خیریه لعل، پریچهر شاهسوند؛ عضو هیئتمدیره شبکه رشد فراگیر و توسعه پایدار، فاطمه شاهکرم؛ مدیرعامل خانه محیطزیست محله کارون و دبیر محیطزیست خانههای محیطزیست، مهلقا کاشفی؛ مدیر جمعیت زنان مبارز با آلودگی محیطزیست، حسین کرمی؛ فعال محیطزیست و گردشگری، پدرام کمالی؛ فعال حوزه کودکان و محیطزیست، امیر محمدی و علی بیتاژیان، فعالان محیطزیست و منوچهر وثائق، مدیر انجمن پیشآهنگی حضور داشتند.
سیدمهدی مجتهدی؛ مدیر انجمن مردمنهاد دامون با اشاره به بحرانهایی مانند وضعیت زابل، بلوچستان و تالابهای خشکشده، تأکید کرد این مناطق به خیرینی نیاز دارند که بتوانند پروژههای واقعی و مؤثر را در آنها تعریف و پشتیبانی کنند.
محمد الموتی؛ دبیر شبکه تشکلهای محیطزیست و منابع طبیعی ایران، با اشاره به سهم اندک محیطزیست از منابع خیریهها گفت خیرین معمولاً در انتهای زنجیره آسیبهای اجتماعی وارد میشوند، در حالیکه توجه به مسائل محیطزیستی بهعنوان ریشه بسیاری از این آسیبها، میتواند از بروز بحرانهای بعدی پیشگیری کند.
بهنام رحمانی؛ نماینده اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی محیطزیست کشور نیز بر اهمیت حمایت از شبکههای دانشجویی، آموزش و توانمندسازی نسل جوان و تقویت تشکلهای فعال این حوزه تأکید کرد.
گلخانم باقرینیا؛ مدیرعامل انجمن دنیای سالم با اشاره به فشارها و مشکلاتی که برخی فعالان محیطزیست با آن روبهرو هستند، بر ضرورت حمایت حقوقی از این افراد تأکید کرد و گفت در کنار آن، میتوان با تعریف پروژههای کوچک و ساده محیطزیستی، زمینه همکاری و مشارکت بیشتر را فراهم کرد.
فاطمه شاهکرم؛ مدیرعامل خانه محیط زیست محله کارون و دبیر محیط زیست خانههای محیطزیست، با تأکید بر نقش آموزشهای محلی در حفاظت از محیطزیست گفت بخش مهمی از فعالیت خانههای محیطزیست در تهران بر آموزش بانوان، کودکان و دانشآموزان متمرکز است؛ چراکه به باور او، تغییر رفتارهای محیطزیستی باید از خانه آغاز شود. او همچنین با اشاره به تجربههایی مانند دوخت و اهدای کیسههای پارچهای، کاشت و نگهداری نهال و ترویج استفاده از ظروف دائمی به جای ظروف یکبارمصرف، این اقدامات کوچک را زمینهساز شکلگیری فرهنگ مسئولیتپذیری محیطزیستی در سطح محلات دانست.
نفیسه سعیدنژاد؛ مدیرعامل خیریه لعل، با اشاره به تجربه این مجموعه در پیونددادن کار خیر، محیطزیست و اقتصاد خانواده، توضیح داد که در این مدل، لباسها و اقلام قابل استفاده به جای دور ریخته شدن، عرضه میشوند و درآمد حاصل از آن صرف بورسیه تحصیلی کودکان نیازمند میشود. به گفته او، این کار هم به کاهش مصرف و جلوگیری از هدررفت منابع کمک میکند، هم برای خانوادهها صرفه اقتصادی دارد و هم میتواند بهتدریج فرهنگ توجه به مصرف مسئولانه و اهمیت محیطزیست را در خانوادهها و میان کودکان تقویت کند.
محدثه پناهی؛ مدیر مجموعه روستاگل، با تأکید بر نقش مشارکت مردمی در فعالیتهای محیطزیستی، توضیح داد که این مجموعه تلاش کرده با ایجاد یک ساختار منسجم میان گروههای مختلف، ظرفیتهای مردمی را در نقاط مختلف کشور به هم متصل کند. او با اشاره به تجربههایی مانند کاشت درخت در استانهای مختلف و شبکهسازی میان گروههای محلی، گفت روستاگل کوشیده است با تکیه بر پیشینه فرهنگی و تاریخی ایرانیان در حفاظت از طبیعت، این حس مسئولیت را دوباره به جامعه یادآوری کند و از دل آن، مشارکتهای کوچک، اما مداوم را شکل دهد.
پریچهر شاهسوند؛ عضو هیئتمدیره شبکه رشد فراگیر و توسعه پایدار با اشاره به تجربه فعالیتهای داوطلبانه و تخصصی در حوزه محیطزیست، تأکید کرد که بحرانهای محیطزیستی در ایران دیگر موضوعاتی حاشیهای نیستند، بلکه به مسئلهای مرتبط با حیات روزمره مردم تبدیل شدهاند. او با اشاره به معضلاتی، چون آلودگی هوا، فرونشست زمین و تخریب منابع طبیعی، بر ضرورت فرهنگسازی، آگاهیرسانی و تقویت حس مسئولیتپذیری اجتماعی تأکید کرد و گفت بدون شکلگیری این بستر فرهنگی، سیاستگذاری و حکمرانی مؤثر در حوزه محیطزیست نیز دشوار خواهد بود.
منوچهر وثائق؛ مدیر انجمن پیشآهنگی، با تأکید بر اهمیت کنشگری عملی در حوزه محیطزیست، از تجربه این انجمن در پاکسازی طبیعت با مشارکت کودکان و نوجوانان گفت و بر نقش آموزش و مسئولیتپذیری نسل کمسنوسال تأکید کرد. او پیشنهاد داد مجموعههای فعال با اجرای طرحهای پایلوت و مشارکت دادن کودکان در فعالیتهای محیطزیستی، از همین سنین پایین فرهنگ حفاظت از طبیعت را تقویت کنند.
امیر محمدی؛ فعال محیطزیست، با اشاره به تجربه همکاری با یک خیریه برای کاشت نهال در پارک ملی خجیر، گفت این اقدام با هدف ترویج «نذر محیطزیستی» و جلب مشارکت مردم در فعالیتهای محیطزیستی انجام شده است. او با تأکید بر اینکه کاشت نهال بدون برنامه برای نگهداری و آبیاری کافی نتیجهبخش نخواهد بود، خواستار همراهی بیشتر خیرین با پروژههای محیطزیستی شد و گفت فعالان این حوزه حتی با امکانات محدود نیز تلاش کردهاند این مسیر را ادامه دهند.
پدرام کمالی؛ فعال حوزه کودکان و محیطزیست، با طرح این پرسش که «خیر محیطزیستی» دقیقاً باید چه مسئلهای را هدف بگیرد، بر ضرورت عبور از اقدامهای صرفاً نمادین و پرداختن به ریشههای بحرانها تأکید کرد. او با اشاره به پیوند مسائل محیطزیستی با فقر، پسماند و پدیده کودک زبالهگرد، خواستار توجه بیشتر فعالان و رسانهها به مرز میان «کمک مؤثر» و «اقدام نمایشی» شد و تأکید کرد نیکوکاری در حوزه محیطزیست زمانی معنا پیدا میکند که بتواند به تغییرات ساختاری و عدالتمحور نزدیک شود.
حسین کرمی؛ فعال محیطزیست و گردشگری، با تأکید بر ضرورت جهتدار شدن «خیر سبز» گفت اگر قرار است این مفهوم از حد یک عنوان یا نشست فراتر برود، باید برای آن برنامه، مسیر و سازوکار مشخص تعریف شود. او با اشاره به تجربههای خود در حوزه گردشگری و فعالیتهای اجتماعی، بر این نکته تأکید کرد که میتوان با طراحی تقویم رویدادها، تعریف پویشهای مشترک و استفاده از مناسبتهای ملی و فرهنگی، مشارکت عمومی در مسائل محیطزیستی را تقویت کرد.
کرمی همچنین بر پیوند میان محیطزیست، گردشگری، آیینهای فرهنگی و مسئولیت اجتماعی فعالان اقتصادی تأکید کرد و گفت برای اثرگذاری بیشتر، باید ظرفیتهای جامعه مدنی، گروههای محیطزیستی و بخش خصوصی در کنار هم قرار بگیرند. به گفته او، بازخوانی آیینها و سنتهای ایرانی در حوزه احترام به آب، طبیعت و سرزمین نیز میتواند به شکلگیری جریانهای اجتماعی تازه در حوزه محیطزیست کمک کند و مشارکت مردم را از سطح اقدامات پراکنده به سمت حرکتهای منسجمتر ببرد.
مهلقا کاشفی؛ مدیر جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیطزیست با اشاره به بیش از سه دهه فعالیت خود در زمینه مقابله با آلودگی آب، هوا و خاک گفت بخشی از اقدامات او در قالب تولید و ترجمه چندین فیلم آموزشی و با هزینه شخصی انجام شده که اکنون در دسترس قرار دارد.
او با تأکید بر ضرورت گسترش آموزش و فرهنگسازی محیطزیستی افزود بسیاری از کودکان و حتی بزرگسالان هنوز شناخت دقیقی از تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن بر امنیت غذایی ندارند و به همین دلیل تولید محتوای آموزشی بهویژه در قالبهای سمعی و بصری را یک نیاز جدی دانست. به گفته او، کاهش گرایش به مطالعه کتاب و هزینههای بالای تولید محتوای مکتوب، اهمیت استفاده از ابزارهای تصویری و رسانهای را دوچندان کرده است.