موفقیت طرح «کارت امید مادر»/تأخیر در ازدواج فرصت فرزندآوری را محدود میکند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، مرضیه وحید دستجردی در همایش روز ملی جمعیت که همزمان با سالروز ابلاغ سیاستهای کلی جمعیت برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید، حضرت آیتالله خامنهای و شهدای جبهه مقاومت و سلامت، به تشریح ابعاد بحرانی ناترازی جمعیتی پرداخت. وی درباره طرح «کارت امید مادر» اظهار کرد: این طرح که از فروردین ۱۴۰۵ آغاز شد، با استقبال بسیار خوبی روبهرو شده است. بر اساس آمار تا ۱۵ اردیبهشت، بیش از ۷۵ درصد مادران واجد شرایط از این کارت برای تأمین نیازهای نوزادان و خدمات درمانی استفاده کردهاند.
رئیس ستاد ملی جمعیت با یادآوری سیاستهای کلی ابلاغی در ۳۰ اردیبهشتماه، بر ضرورت ارتقای نرخ باروری به بالای سطح جانشینی، رفع موانع ازدواج و توانمندسازی جمعیت در سن کار تأکید کرد و افزود: اگرچه این سیاستها نقشه راه را مشخص کردهاند، اما در اجرای قانون همچنان با چالشهای جدی روبهرو هستیم. متأسفانه در قوانین موجود به موضوعاتی نظیر حمایت از مجردان در سن باروری، فاصله میان فرزندان که اکنون به حدود ۵ سال رسیده و پدیده مهاجرت گسترده از روستا به شهر و تبعات سالمندی نیروی کار بهدرستی پرداخته نشده است.
بحران دیرازدواجی در کشور
آمارهای نگرانکننده نشان میدهند که تعداد ازدواجها از اوج سال ۱۳۸۹ تا سال ۱۴۰۴ با کاهش ۵۰ درصدی به ۴۳۱ هزار مورد رسیده است. این کاهش مستقیماً بر فرزندآوری اثر گذاشته و در سال ۱۴۰۴ تنها ۸۹۲ هزار ولادت ثبت شده که روندی نزولی دارد. نرخ باروری فعلی ۱.۳۵ اعلام شد. وحید دستجردی هشدار داد بر اساس پیشبینیهای بینالمللی، اگر این روند اصلاح نشود، جمعیت ایران در ۷۵ سال آینده به ۳۱ میلیون نفر سقوط میکند و کشور «بدون هیچ جنگی از صحنه سیاسی جهان حذف خواهد شد». در مقابل، با رسیدن به نرخ جایگزینی، ظرفیت عبور از مرز ۱۰۰ میلیون جمعیت وجود دارد.
میانگین سن ازدواج زنان به ۲۴.۱ و مردان به ۲۸.۲ سال رسیده که «دیرازدواجی» فرصت فرزندآوری را محدود میکند. ۷۲ درصد ولادتها مربوط به فرزند اول و دوم است و سهم فرزندان اول نسبت به سال قبل بیش از ۲۸ هزار مورد کاهش یافته است. بر اساس پیمایشها، ۷۵ درصد خانوادهها موانع اقتصادی را عامل اصلی عدم تمایل به فرزندآوری میدانند، هرچند میانگین تعداد فرزند ایدهآل ۲.۵ است. نبود مهدکودک در ادارات، کمبود کمکهزینهها و نبود محیطهای دوستدار کودک از موانع بزرگ پیش روی مادران شاغل است.
دستجردی از همکاری نکردن بسیاری از دستگاهها در اجرای قانون جوانی جمعیت گلایه کرد و گفت مستندات تخلف را به سازمان بازرسی کل کشور ارسال کرده است. وی تأکید کرد ستاد ملی جمعیت در پیگیری حقوق مادران کاملاً جدی است. رئیس ستاد ملی جمعیت اعلام کرد به منظور استمرار فرهنگسازی، چهارمین دوره «جایزه ملی جوانی جمعیت» از روز ملی جمعیت تفکیک شده و در ۲۴ آبان سال جاری برگزار خواهد شد.
در تشریح وضعیت استانی، سیستان و بلوچستان با نرخ باروری ۲.۶ (کاهش نسبت به ۲.۸ در سال قبل) پیشتاز است. در مقابل، کمترین میزان باروری متعلق به استان گیلان با نرخی کمتر از ۰.۸ است و مازندران و مرکزی در رتبههای بعدی قرار دارند. وحید دستجردی تأثیر مستقیم جنگ را بر کاهش ولادتها یادآور شد: درگیریهای نظامی از خرداد ۱۴۰۴ باعث کاهش جدی متولدین اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ شده است.
وی با اشاره به استقبال بینظیر از «کارت امید مادر» (۶۱ هزار و ۳۰۵ مادر مشمول در فروردین) گفت به دنبال راهکارهای قانونی برای گسترش حمایت به متولدین سال ۱۴۰۴ نیز هستیم، زیرا دو سال اول زندگی زمان شکلگیری ۸۰ درصد رشد مغزی کودک است. برای اولین بار اعتبار حمایتی مستقیماً به مادران پرداخت میشود تا جایگاه زن تکریم شود. دستجردی در پایان هشدار داد نظارت بر اجرای قانون سختگیرانه خواهد بود و دستگاههای کمکار در چهارمین جایزه ملی جمعیت به افکار عمومی معرفی و در صورت استنکاف، به سازمان بازرسی و دستگاه قضایی معرفی میشوند.
منبع: