آئین اختتامیه طرح ملی «ارتقای مهارت و همافزایی مؤسسات خیریه» برگزار شد / رونمایی از طرح «به توان ایران»
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، آئین اختتامیه طرح ملی ارتقای مهارت و همافزایی مؤسسات خیریه، سه شنبه ۱۰ شهریورماه به میزبانی استانداری تهران برگزار شد. در طول این طرح که طی دو سال و در ۳۱ استان کشور به همت «آکادمی خیر ایران» انجام رسید، حدود ۱۹۰۰ نفر از مدیران، کارکنان و فعالان مؤسسات خیریه در ۱۶ عنوان کارگاه تخصصی مورد آموزش و ارتقای مهارت قرار گرفتند. این طرح همچنین فراتر از یک اقدام آموزشی، به مثابه یک جریانسازی در جهت افزایش انسجام و همافزایی میان مؤسسات خیریه و کنشگران این عرصه و نیز بخش حاکمیتی، تأثیرات ملموسی به همراه داشته است.
در نشست اختتامیه این طرح، جمعی از مدرسانِ طرح، تعدادی از همکاران و مشاوران آکادمی خیر ایران و چهرههایی همچون عبدالرضا چراغعلی (رئیس مرکز امور اجتماعی استانداری تهران)، محمدصادق کریمی کیا (معاون سازمان امور اجتماعی کشور)، حجتالاسلام علی دیانی (مدیرعامل بنیاد خیریه راهبری آلاء)، افشین فرهانچی (مدیرکل امور سازمانهای مردمنهاد و خیرین سلامت وزارت بهداشت)، ودود حیدری (عضو شورای ملی توسعه تشکلها)، اشکان تقی پور (مدیرعامل شبکه ملی مؤسسات نیکوکاری و خیریه)، آنت میناسیان (مدیرعامل مؤسسه ابتکار و توسعه نوید)، مهدی توسلی (مدیر خیر ایران)، محمد طاهانژاد (مدیر آکادمی خیر ایران) و مجید ولی محمدی (مدیر اپلیکیشن خیر ایران) حضور داشتند.
طرح ملی «ارتقای مهارت و همافزایی مؤسسات خیریه» چگونه آغاز شد؟
دکتر محمد طاهانژاد، مدیر آکادمی خیر ایران و مدیر «طرح ملی ارتقای مهارت و همافزایی مؤسسات خیریه»، در آیین اختتامیه طرح ملی ارتقای مهارت و همافزایی مؤسسات خیریه با تشریح روند اجرای این طرح اظهار کرد: خوشحالیم که پس از بیش از یک سال فعالیت مستمر و با وجود شرایط دشوار و وقفههایی که در مسیر اجرا ایجاد شد، توانستیم این طرح ملی را با همراهی مجموعهای از نهادها، مدرسان و همکاران به سرانجام برسانیم.
وی با اشاره به آغاز این طرح در سال ۱۴۰۳ افزود: اجرای طرح در مقاطعی تحت تأثیر شرایط خاص کشور قرار گرفت، اما با همراهی و پیگیری مجموعههای مشارکتکننده، روند اجرا ادامه پیدا کرد و در نهایت به مرحله پایانی رسید.
طاهانژاد از بنیاد خیریه راهبری آلاء، سازمان امور اجتماعی کشور، شبکه ملی مؤسسات نیکوکاری و خیریه و مؤسسه ابتکار و توسعه نوید به عنوان مجموعههای اصلی همراه در اجرای این طرح یاد کرد و از مدیران، مدرسان و عوامل اجرایی آن قدردانی کرد.
مدیر آکادمی خیر ایران در ادامه درباره مأموریت این مجموعه گفت: ما در آکادمی خیر ایران خود را به نوعی «خیریهای برای خیریهها» میدانیم. مأموریت این مجموعه توزیع بستههای حمایتی نیست، بلکه توسعه زیستبوم امر خیر و توانمندسازی مؤسسات خیریه و سازمانهای مردمنهاد از طریق آموزش و ارتقای مهارتهای تخصصی است. در آکادمی خیر ایران تقریباً هر هفته دورهها و کارگاههای آموزشی برگزار میشود، اما تجربه چند سال فعالیت نشان داد هرچه از تهران فاصله میگیریم، شکاف قابل توجهی در دسترسی به آموزشهای تخصصی مشاهده میشود. تهران با وجود همه محدودیتها از سطحی از امکانات و آموزشهای تخصصی برخوردار است که بسیاری از استانها به آن دسترسی ندارند و حتی در مواردی آموزشهای موجود در استانها نیز از استانداردهای لازم برخوردار نیستند.
طاهانژاد ادامه داد: بر همین اساس تصمیم گرفتیم طرحی ملی طراحی کنیم که «عدالت آموزشی» یکی از پایههای اصلی آن باشد و استانهای مختلف کشور بتوانند به شکلی نسبتاً برابر از آموزشهای مورد نیاز حوزه نیکوکاری بهرهمند شوند. حتی از ابتدا تصمیم گرفتیم تهران آخرین محل اجرای حضوری این طرح باشد تا اولویت با استانهایی باشد که دسترسی کمتری به چنین ظرفیتهایی دارند.
وی درباره فرآیند نیازسنجی طرح توضیح داد: پس از انجام مطالعات و بررسی نیازهای مؤسسات، ۱۶ محور اصلی آموزشی بهعنوان مهمترین نیازهای خیریهها و سازمانهای مردمنهاد شناسایی شد. موضوعاتی مانند مسائل مالیاتی، جذب منابع مالی و دیگر مهارتهای ضروری مدیریت تشکلها در قالب ۱۶ کارگاه تخصصی طراحی شد. همه این ۱۶ کارگاه بهصورت حرفهای در استودیو ضبط و در سامانه مدیریت یادگیری بارگذاری شد. در هر استان نیز بین یک تا سه کارگاه بهصورت حضوری برگزار شد و شرکتکنندگان برای استفاده رایگان از سایر دورهها به سامانه آموزشی دسترسی پیدا کردند. به این ترتیب تلاش شد ترکیبی از آموزش حضوری و مجازی در سراسر کشور در دسترس تشکلها قرار گیرد.
مدیر طرح ملی ارتقای مهارت و همافزایی مؤسسات خیریه با بیان اینکه همه استانهای کشور به شکلی از ظرفیت این طرح بهرهمند شدند، گفت: بر اساس آمار موجود، حدود دو هزار نفر بهصورت حضوری در کارگاههای این طرح شرکت کردهاند و علاوه بر آن، امکان استفاده از محتوای آموزشی آنلاین نیز برای مؤسسات فراهم شده است.
طاهانژاد با اشاره به تجربه حضور در استانهای مختلف اظهار کرد: یکی از نکاتی که در جریان اجرای طرح برای ما بسیار جدی و حتی در مواردی شگفتآور بود، میزان پایین آگاهی برخی مؤسسات از ابتداییترین الزامات فعالیت تشکیلاتی و حقوقی بود. برای نمونه، در یکی از استانها وقتی درباره تکالیف مالیاتی مؤسسات سؤال کردیم، مشخص شد بسیاری از حاضران حتی از ضرورت ارائه اظهارنامه و الزامات مرتبط با امور مالیاتی اطلاع کافی ندارند. این تجربه نشان داد که فاصله آموزشی موجود صرفاً مربوط به مهارتهای پیشرفته مدیریتی نیست، بلکه در برخی مناطق حتی بخشی از اطلاعات پایه مورد نیاز برای اداره یک تشکل اجتماعی نیز مغفول مانده است. از این جهت، اهمیت اجرای چنین طرحهایی برای توسعه حرفهای نهادهای مدنی و خیریهها دوچندان میشود.
مدیر آکادمی خیر ایران تأکید کرد: طی بیش از یک سال اجرای طرح، بسیاری از فعالان حوزه نیکوکاری با موضوعات تخصصی مورد نیاز خود آشناتر شدند و دستکم مسیر دسترسی آنان به آموزشهای معتبر و استاندارد بازتر شد.
عبور از مشکلات و بحرانهای موجود اجتماعی به کمک خیریهها و سمنها نیاز دارد
در ادامه این جلسه، مهندس عبدالرضا چراغعلی، رئیس مرکز امور اجتماعی استانداری تهران، با قدردانی از برگزاری دورهها و نشستهای آموزشی این طرح اظهار کرد: وضعیت اجتماعی کشور با مسائل و آسیبهای متعددی روبهروست و عبور از این شرایط نیازمند مشارکت بیشتر تشکلهای اجتماعی، خیریهها و نهادهای مردمی است. فعالان این حوزه تاکنون تلاشهای زیادی برای حمایت از مردم انجام دادهاند، اما شرایط موجود ایجاب میکند ظرفیتهای خود را بیش از گذشته در کنار یکدیگر قرار دهند.
وی با اشاره به آسیبهایی همچون فقر، اعتیاد، طلاق و خودکشی افزود: رصدهای اجتماعی نشان میدهد که برای مواجهه با این مسائل باید ظرفیت نهادهای مردمی افزایش یابد. توانافزایی و همافزایی تشکلها در چنین شرایطی اهمیت ویژهای دارد و مؤسسات خیریه میتوانند با گسترش دامنه فعالیت و همکاری با یکدیگر نقش مؤثرتری در کاهش مشکلات اجتماعی داشته باشند.
چراغعلی یکی از چالشهای مهم برخی تشکلها را وابستگی بیش از حد آنها به مؤسسان و مدیران فعلی دانست و گفت: گاهی یک تشکل فعالیتهای ارزشمندی دارد، اما اگر مؤسس یا مدیر اصلی آن کنار برود، کل مجموعه با مشکل مواجه میشود. مؤسسات باید از اکنون به فکر نیروسازی، جانشینپروری و تشکیل «تیم دوم» در کنار هیئتمدیره و هیئتامنای خود باشند تا فعالیت آنها به حضور اشخاص وابسته نباشد و تجربه مدیران فعلی نیز به نسل بعد منتقل شود.
رئیس مرکز امور اجتماعی استانداری تهران با تأکید بر استفاده بیشتر از ظرفیت نسل جوان ادامه داد: باید جوانان، از نسل زد تا متولدین دهههای ۷۰ و ۸۰، در کنار مدیران باتجربه قرار گیرند و برای پذیرش مسئولیتهای آینده آماده شوند. تشکلهای اجتماعی به یارگیری و جذب نیروهای تازه نیاز دارند و نباید فعالیت آنها در حلقهای محدود از افراد باقی بماند. استانداری تهران نیز در حوزه اختیارات خود آماده حمایت از تشکلها برای تقویت نیروسازی، تیمسازی و توسعه ظرفیتهای اجتماعی است.
چراغعلی در پایان ضمن قدردانی از خیریهها و سازمانهای مردمنهاد گفت: این مجموعهها در شرایط دشوار در کنار مردم بودهاند و با تقویت همکاریها، جذب نیروهای جدید و استفاده از ظرفیت جوانان میتوانند نقش مؤثرتری در پاسخ به مسائل اجتماعی کشور ایفا کنند.
آموزش مستمر، ضرورت امروز تشکلهای مردمی است
در ادامه، دکتر محمدصادق کریمیکیا، معاون سازمان امور اجتماعی کشور و دبیر شورای ملی توسعه تشکلها با قدردانی از مجریان این طرح گفت: یکی از ضعفهای جدی در حوزه تشکلهای مردمی، مسئله مهارت، توانافزایی و کیفیت فعالیت آنهاست و به همین دلیل، اجرای چنین برنامههایی یک ضرورت محسوب میشود. وی افزود: اجرای این طرح در همه استانهای کشور و در شرایط دشوار دو سال اخیر، اقدام ارزشمندی بود و وزارت کشور از تداوم و توسعه آن در مراحل بعدی حمایت میکند.
وی با تأکید بر اینکه مسائل امروز جامعه را نمیتوان با دانش و ابزارهای گذشته حل کرد، اظهار کرد: سرعت تحولات اجتماعی و رشد دانش به اندازهای است که تشکلها نیز باید بهطور مستمر در حال یادگیری و بهروزرسانی باشند. به گفته او، آموزش دیگر یک فعالیت مقطعی نیست، بلکه به نیازی دائمی برای نهادهای مدنی تبدیل شده و تشکلها باید خود را با ابزارها، دانش و شرایط جدید اجتماعی تطبیق دهند.
کریمیکیا تشکلها و نهادهای مدنی را از بازوهای مهم دولت در حوزه اجتماعی دانست و گفت: در مجموعه دولت این درک شکل گرفته است که بدون مشارکت مؤثر نهادهای مردمی نمیتوان بسیاری از مسائل اجتماعی را حل کرد. از این رو، ارتقای مهارت، آشنایی بیشتر تشکلها با قوانین و مقررات و ایجاد همافزایی میان آنها از جمله موضوعاتی است که باید با جدیت دنبال شود.
معاون سازمان امور اجتماعی کشور همچنین بر آمادگی وزارت کشور برای حمایت از طرحها و ایدههای مرتبط با توانمندسازی تشکلها تأکید کرد و افزود: ظرفیت شورای توسعه تشکلها و ساختارهای مرتبط در وزارت کشور میتواند برای طرح ایدههای جدید، اصلاح فرآیندها و اجرای برنامههایی که به بهبود کیفیت فعالیت تشکلها منجر میشود، مورد استفاده قرار گیرد.
وی در پایان با اشاره به تفاوت شرایط اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی استانهای مختلف کشور گفت: طراحی و اجرای برنامههای ملی در حوزه تشکلها کار پیچیدهای است و نمیتوان همه استانها را با یک الگوی یکسان مدیریت کرد. با این حال، تجربه اجرای این طرح نشان داد که با همکاری نهادهای مردمی و همراهی دستگاههای دولتی میتوان ظرفیت تشکلها را برای ایفای نقش مؤثرتر در جامعه تقویت کرد.
توانمندسازی خیریهها، مکمل نیات خیر است
حجتالاسلام والمسلمین علی دیانی، مدیرعامل بنیاد خیریه راهبری آلاء، در آیین اختتامیه «طرح ملی ارتقای مهارت و همافزایی مؤسسات خیریه» با اشاره به تجربه فعالیت آکادمی خیر ایران گفت: از سالهای ابتدایی فعالیت آکادمی، بازخورد شرکتکنندگان در دورههای آموزشی نشان داد که این برنامهها توانسته بر کیفیت عملکرد و توانمندی آنان در مؤسسات خیریه اثرگذار باشد و همین موضوع انگیزه ادامه و گسترش آموزشها در سطح کشور را تقویت کرد.
وی افزود: بنیاد خیریه راهبری آلاء در این حوزه مستقیماً به توزیع بستههای معیشتی یا ارائه خدمات حمایتی نمیپردازد، بلکه تلاش میکند «خدمتگزار خیریهها» باشد و با افزایش توان تخصصی و مدیریتی آنها، اثربخشی فعالیتهایشان را بیشتر کند. به گفته دیانی، تقویت ظرفیت خیریهها میتواند به صورت غیرمستقیم دامنه و کیفیت خدمات آنها به نیازمندان را افزایش دهد.
مدیرعامل بنیاد خیریه راهبری آلاء با استناد به آموزههای دینی، تخصص و امانتداری را دو شرط مهم برای فعالیت در حوزه اجتماعی و نیکوکاری دانست و گفت: خیرخواهی و انگیزه خدمت به تنهایی برای اداره یک مؤسسه کافی نیست و مدیران خیریهها باید دانش، مهارت و توانایی لازم برای انجام مسئولیتهای خود را نیز داشته باشند.
دیانی در پایان اظهار کرد: تجربه نشان داده است برخی افراد با نیت خیر وارد عرصه نیکوکاری میشوند، اما به دلیل ناآشنایی با مسائل حقوقی، مالیاتی و مدیریتی، پس از مدتی با مشکلات و بحرانهایی روبهرو میشوند. از این رو، آموزش و توانمندسازی مؤسسات خیریه میتواند از بسیاری از این آسیبها پیشگیری کند. وی از مدرسان، مسئولان و مجموعههایی که در اجرای برنامههای آموزشی برای خیریههای سراسر کشور مشارکت داشتهاند، قدردانی کرد.
در ادامه این نشست، پنج نفر از مدرسان طرح ملی: مهندس مصطفی نظری، دکتر محسن قلی زاده، محمدحسین شیخ، دکتر شادی عظیمی و دکتر محمد کمالی روستا به بیان نکات خود پرداختند.
همچنین دکتر حسام عزتآبادی پور (پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس)، دکتر افشین فرهانچی (مدیرکل امور سازمانهای مردمنهاد و خیرین سلامت وزارت بهداشت)، دکتر ودود حیدری (عضو شورای ملی توسعه تشکلها)، دکتر اشکان تقی پور (مدیرعامل شبکه ملی مؤسسات نیکوکاری و خیریه و عضو شورای ملی توسعه تشکلها) و آنت میناسیان (مدیرعامل مؤسسه ابتکار و توسعه نوید) از مهمانان این جلسه بودند که در سخنانی کوتاه، نکات خود را بیان کردند.
رونمایی از طرح «به توان ایران»
سپس با حضور حاضران، طرح «به توان ایران» رونمایی شد. به توان ایران، گام دومِ آکادمی خیر ایران برای ارتقای توانمندی مؤسسات خیریه کشور محسوب میشود.
دکتر محمد طاهانژاد درباره این طرح مهم گفت: تجربه اجرای برنامههای آموزشی گذشته نشان داد که ارائه محتوای آموزشی منسجم، بهتنهایی برای ایجاد تغییر در مؤسسات کافی نیست و هرجا آموزش با همراهی مستمر، کوچینگ و راهبری تخصصی همراه شده، نتایج بهتری به دست آمده است. از همین تجربه، ایده راهاندازی یک شتابدهنده اجتماعی برای خیریهها شکل گرفت.
وی افزود: در این طرح، با استفاده از محتوای آموزشی تولیدشده، مدرسان خبره و تجربههای بهدستآمده از برنامههای قبلی، فراخوانی در سطح کشور منتشر خواهد شد تا سازمانهای مردمنهاد و مؤسسات خیریه متقاضی بتوانند برای حضور در این فرایند ثبتنام کنند. پس از چند مرحله ارزیابی و پالایش، در هر دوره شتابدهی ۱۰۰ مؤسسه خیریه انتخاب میشوند و وارد یک برنامه فشرده ۱۰۰ روزه خواهند شد.
مدیر آکادمی خیر ایران توضیح داد: برای هر یک از مؤسسات حاضر در این دوره، برنامه مشخصی طراحی میشود و در کنار هر مؤسسه یک منتور و کوچ قرار میگیرد. همچنین مؤسسات متناسب با نیازهای خود از بستههای آموزشی، مشاوران و مدرسان تخصصی بهرهمند میشوند و طی این صد روز، وضعیت آنها مرحلهبهمرحله مورد بررسی و بهبود قرار میگیرد.
طاهانژاد ابراز امیدواری کرد که مؤسسات پس از طی دوره ۱۰۰ روزه، از نظر مدیریتی و سازمانی به سطح بالاتری از بلوغ برسند و افزود: اگر بتوانیم چند دوره از این شتابدهی را در سطح کشور اجرا کنیم، بهتدریج شاهد شکلگیری مؤسسات توانمندتر و حرفهایتر خواهیم بود. تعامل و همنشینی این مؤسسات با یکدیگر نیز میتواند در بلندمدت به ارتقای فرهنگ و زیستبوم نیکوکاری در کشور کمک کند.
وی در پایان با بیان اینکه طرح «بهتوان ایران» همچنان در حال تکمیل است، از فعالان و مجموعههای حوزه نیکوکاری دعوت کرد در توسعه و اجرای این طرح مشارکت کنند و گفت: امیدواریم این برنامه در گام بعدی به یکی از مسیرهای جدی توانمندسازی و ارتقای کیفیت مؤسسات خیریه کشور تبدیل شود.
در پایان این برنامه، از مدرسان طرح ملی ارتقای مهارت و همافزایی با اعطای لوح و هدیه، تقدیر بعمل آمد.