رئیس مجمع کارآفرینان ایران: نیکوکاری باید فناوریهای جدید پیوند داشته باشد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، محمدرضا دیانی، رئیس مجمع کارآفرینان ایران و رئیس هیئتمدیره بنیاد دیانی در نشست «گذار از خیریه سنتی به نیکوکاری هوشمند» که دوشنبه ۹ شهریورماه با همت «خیر ایران» در سالن کنفرانس هتل قلب تهران برگزار شد، ضمن تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص)، اظهار کرد: حضور در جمع خیرین و خیراندیشان، بهویژه در شرایط دشواری که امروز کشور با آن مواجه است، احساس آرامش و امید ایجاد میکند؛ زیرا در چنین جمعی بیش از هر چیز میتوان بوی رحمت، لطف، امید، آینده و نجات را احساس کرد.
وی با تشبیه زیستبوم نیکوکاری به یک «جنگل بارانی» افزود: جنگل بارانی بدون آنکه نیازمند مداخله مستمر بیرونی باشد، خود را بازتولید میکند، رشد میکند و توسعه مییابد. در عرصه خِیر نیز باید به دنبال ایجاد چنین زیرساختی باشیم؛ زیرساختی که امر خیر را به جریانی خودجوش، پایدار و توسعهپذیر تبدیل کند.
بنیانگذار خیر ایران ادامه داد: معمولاً وقتی از کار خیر سخن میگوییم، ذهن هر یک از ما متناسب با علاقه و تجربهمان به یک حوزه مشخص میرود؛ یکی در زمینه کارآفرینی فعالیت میکند، دیگری برای بیماران مبتلا به سرطان یا اماس، فردی در حوزه تغذیه و آموزش و دیگری در مدرسهسازی یا ساخت مراکز ورزشی. همه این اقدامات ارزشمندند، اما شاید امروز در جامعه ما کار خیری بنیادیتر نیز وجود داشته باشد و آن، ساخت زیرساختی برای شکلگیری و گسترش یک زیستبوم فراگیر نیکوکاری است.
کمک کافی نیست؛ نیازمندان را دوست داشته باشیم
دیانی در ادامه با استناد به روایتی درباره جایگاه سخاوت گفت: از پیامبر اکرم(ص) پرسیده شد اگر سخاوت بخواهد در قالب یک انسان تجسم پیدا کند، آن شخص چه کسی خواهد بود؟ پیامبر(ص)، حسین ابن علی (ع) را مظهر و تجسم سخاوت معرفی کردند.
وی سپس با نقل روایتی از امام حسین(ع) افزود: هنگامی که از امام حسین(ع) درباره معنای سخاوت پرسیده شد، ایشان فرمودند: «حُبُّ المَساکین»؛ یعنی دوست داشتن نیازمندان.
دیانی با تأکید بر تفاوت میان «کمک کردن» و «دوست داشتن» گفت: فرهنگ رایج ما در فعالیتهای خیرخواهانه عمدتاً بر جمعآوری پول و امکانات و رساندن آن به نیازمندان متمرکز است و این کار نیز ارزشمند است؛ اما دوست داشتن نیازمند، معنایی فراتر از صرف کمک مالی دارد. ممکن است کسی به یک فقیر، فرد نابینا یا ناشنوا کمک کند، بدون اینکه ارتباط عاطفی و انسانی عمیقی با او برقرار کرده باشد. اگر بتوانیم زیرساختی فرهنگی ایجاد کنیم که در آن نیازمندان و اقشار مختلف جامعه را حقیقتاً دوست داشته باشیم، آنگاه کیفیت امر خیر نیز تغییر خواهد کرد.
وی در همین زمینه به روایتی از سیره امام حسین(ع) اشاره کرد و گفت: در روایات آمده است که امام حسین(ع) هنگام عبور با گروهی از جذامیان مواجه شدند که از ایشان دعوت کردند کنار آنان بنشیند. حضرت با یادآوری این معنا که «خداوند متکبران را دوست ندارد»، از مرکب پیاده شدند و کنار آنان نشستند و سپس آنان را به منزل خود دعوت و پذیرایی کردند.
دیانی افزود: این نگاه نشان میدهد که نیکوکاری تنها رساندن کمک از فاصلهای دور نیست، بلکه به رسمیت شناختن کرامت انسانها، همنشینی با آنان و ایجاد رابطهای مبتنی بر محبت و احترام است. مسئله اساسی امروز ما نیز این است که بتوانیم چنین نگاهی را به یک فرهنگ عمومی و جریان اجتماعی تبدیل کنیم.
زیرساختِ نیکوکاری، از جنس تفکر و فرهنگ است
رئیس مجمع کارآفرینان ایران تصریح کرد: اگر در جامعهای با همه مشکلات و کاستیهای موجود، تصمیم بگیریم همنوعان، نیازمندان و فقرا را دوست داشته باشیم و این نگاه را به یک فرهنگ تبدیل کنیم، هر ایرانی میتواند به یک خیّر تبدیل شود و فعالیت خیرخواهانه خود را از همین امروز آغاز کند.
وی با تأکید بر اینکه نخستین زیرساخت نیکوکاری، «تفکر و فرهنگ» است، گفت: زیرساخت الزاماً به معنای ساختمان، سازمان یا امکانات فیزیکی نیست. باید فرهنگی ایجاد شود که افراد خود را نسبت به جامعه مسئول بدانند.
افراد بسیاری در جامعه علاقهمند به انجام کار خیر هستند، اما الزاماً نمیخواهند فقط پول خود را به یک خیریه یا نهاد مشخص بسپارند. برخی میخواهند شخصاً وقت بگذارند، برخی تخصص خود را ارائه کنند و برخی دوست دارند مستقیماً به یک خانواده یا گروه مشخص کمک کنند. زیرساخت نیکوکاری باید بتواند برای همه این افراد، متناسب با علاقه، توانایی و امکاناتشان، مسیر فعالیت ایجاد کند.
دیانی در توضیح این موضوع به تجربهای درباره پاکیزگی شهر توکیو اشاره کرد و گفت: در بررسی علت پاکیزگی این شهر مشخص شد که مسئله اصلی تجهیزات و امکانات نیست؛ بلکه فرهنگی شکل گرفته که بر اساس آن هر شهروند خود را نسبت به شهر مسئول میداند. ما نیز در حوزه خیر به چنین نگرشی نیاز داریم؛ یعنی هر شهروند ایرانی خود را نسبت به مسائل و رنجهای دیگران مسئول بداند.
وی با اشاره به وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور ادامه داد: امروز با افزایش خط فقر، گسترش برخی شاخصهای نامطلوب اقتصادی و اجتماعی و همچنین کاستیها و ناکارآمدیهایی در بخشهایی از مدیریت مواجه هستیم. ممکن است اصلاح همه ساختارهای کلان در اختیار فعالان حوزه نیکوکاری نباشد، اما میتوانیم زیرساختی ایجاد کنیم که با کنار هم قرار گرفتن ظرفیتهای مردمی، بخشی از این رنجها و مشکلات التیام پیدا کند.
رئیس هیئتمدیره بنیاد دیانی افزود: افراد بسیاری در جامعه علاقهمند به انجام کار خیر هستند، اما الزاماً نمیخواهند فقط پول خود را به یک خیریه یا نهاد مشخص بسپارند. برخی میخواهند شخصاً وقت بگذارند، برخی تخصص خود را ارائه کنند و برخی دوست دارند مستقیماً به یک خانواده یا گروه مشخص کمک کنند. زیرساخت نیکوکاری باید بتواند برای همه این افراد، متناسب با علاقه، توانایی و امکاناتشان، مسیر فعالیت ایجاد کند.
دیانی تأکید کرد: حتی یک سلام مهربانانه، لبخند زدن، خوب سخن گفتن و امید دادن به دیگران در شرایط امروز جامعه میتواند مصداقی از کار خِیر باشد. نباید امر خیر را صرفاً به اهدای پول محدود کنیم.
وی با اشاره به تجربه پلتفرم «باسلام» گفت: همانگونه که یک پلتفرم میتواند بدون نیاز به سرمایه زیاد، امکان ایجاد کسبوکار را برای افراد فراهم کند، در حوزه نیکوکاری نیز باید ابزاری داشته باشیم که هر فرد بتواند با حداقل امکانات و متناسب با ظرفیت خود وارد عرصه خیر شود.
بنیانگذار خیر ایران ادامه داد: ممکن است فردی بخواهد غذایی را که در خانه تهیه کرده با خانوادهای نیازمند در نزدیکی محل زندگی خود تقسیم کند یا بخشی از میوهای را که خریده شخصاً به دست یک خانواده برساند. باید زیرساختی وجود داشته باشد که چنین فردی بتواند نیاز واقعی پیرامون خود را بشناسد و با دست خودش کار خیر انجام دهد.
وی یکی دیگر از مزایای ایجاد زیرساخت مشترک را جلوگیری از موازیکاری دانست و گفت: امروز گاهی مؤسسات و افراد مختلف بدون اطلاع از فعالیت یکدیگر کارهای مشابهی انجام میدهند. شبکهسازی میتواند این ظرفیتها را در امتداد یکدیگر قرار دهد؛ بهگونهای که هر مجموعه بخشی از کار را بر عهده بگیرد و همه مانند یک تیم در یک مسیر حرکت کنند.
دیانی همچنین بر لزوم آموزش فعالان نیکوکاری تأکید کرد و افزود: ما به مجموعههایی نیاز داریم که فعالان حوزه خیر را با شیوههای نو، فناوریهای جدید و ابزارهای تازه شناخت مسائل آشنا کنند تا کیفیت و اثربخشی فعالیتهای خیرخواهانه افزایش یابد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، «تولید محتوا» را یکی از زیرساختهای مهم توسعه امر خیر دانست و گفت: امروز میلیونها محتوا در فضای رسانهای و مجازی در اختیار جامعه قرار میگیرد و بخش قابل توجهی از آنها مملو از یأس، ناامیدی و نمایش ناکامیهاست؛ در حالی که جامعه ایران سرشار از انسانهایی است که وجودشان مملو از مهر، محبت، خلاقیت و نیکوکاری است، اما کمتر دیده میشوند.
رئیس مجمع کارآفرینان ایران اظهار کرد: باید خیرین، خیراندیشان، افراد خلاق و انسانهایی را که برای دیگران تلاش میکنند به جامعه معرفی کنیم. این افراد بخشی از هستههای مستحکم جامعه ایرانی هستند و دیده شدن آنان میتواند امید، نشاط و انگیزه خدمت را در جامعه افزایش دهد.
به اسنپ خِیر نیاز داریم
دیانی در پایان با اشاره به ضرورت ایجاد یک ابزار جامع برای اتصال ظرفیتهای خیرخواهانه گفت: ما به یک ابزار حل مسئله یا به تعبیر سادهتر، چیزی شبیه به یک «اسنپ خیر» نیاز داریم؛ بستری که بتواند افراد علاقهمند به کار خیر را به نیازها، مؤسسات، الگوهای موفق و فرصتهای مشارکت متصل کند.
وی افزود: چنین شبکهای اگر بر مطالعه، شناخت دقیق، فناوری روز و ارتباط میان مجموعههای خیریه استوار باشد، میتواند هزاران فرصت تازه برای کار خیر ایجاد کند و در مقابل فضای ناامیدی، جریانی از امید و مشارکت اجتماعی به وجود آورد.
دیانی ابراز امیدواری کرد که خیرین و خیراندیشان بتوانند حتی در دل سختیها و تاریکیها، با مهر، محبت و خدمترسانی خود نوری برای جامعه باشند و دلها را روشن کنند.
