از خطر بی ثباتی تا فرصت مهارت افزایی/چالش ها و فرصت ها در حوزه داوطلبی هلال احمر

 حوزه داوطلبی و فعالیت‌های داوطلبانه به‌عنوان یکی از ارکان مهم جامعه مدنی، نقش بسزایی در تقویت همبستگی اجتماعی، افزایش مشارکت عمومی و بهبود شرایط زندگی ایفا می‌کند. اما این حوزه با چالش‌ها، فرصت‌ها و تهدیدات مختلفی روبه‌رو است.

 چالش‌ها:

1.  کمبود منابع مالی و انسانی: یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعالیت‌های داوطلبانه، کمبود منابع مالی است. بسیاری از سازمان‌های غیرانتفاعی و گروه‌های داوطلب، با مشکلات مالی مواجه هستند که می‌تواند بر توانایی اجرای پروژه‌ها و برنامه‌ها تأثیر منفی بگذارد. همچنین، کمبود نیروی انسانی متخصص نیز مانعی برای توسعه فعالیت‌ها محسوب می‌شود.
2. عدم آگاهی و فرهنگ‌سازی کافی: در بسیاری از جوامع، فرهنگ داوطلبی به‌درستی نهادینه نشده است. بسیاری از افراد از اهمیت و تاثیرات مثبت داوطلبی آگاهی کافی ندارند و بنابراین تمایل کمی به مشارکت دارند. عدم آموزش مناسب در این حوزه باعث کاهش مشارکت فعال مردم می‌شود.
3. مشکلات حقوقی و ساختاری: عدم وجود قوانین و چارچوب‌های حقوقی مشخص برای حمایت از فعالیت‌های داوطلبانه، می‌تواند مانعی جدی برای سازمان‌های داوطلبی باشد. نبود سازوکارهای قانونی برای حمایت از حقوق داوطلبان و شفافیت مالی می‌تواند باعث کاهش اعتماد عمومی شود.
4. مدیریت و سازمان‌دهی ناکارآمد: نبود سیستم‌های مدیریت مناسب برای جذب، آموزش و هدایت داوطلبان، منجر به کاهش کارایی و اثربخشی فعالیت‌های داوطلبانه می‌شود. این امر به‌ویژه در سازمان‌هایی که تعداد زیادی داوطلب دارند، محسوس‌تر است.

 فرصت‌ها:

1. افزایش آگاهی اجتماعی: فعالیت‌های داوطلبانه می‌توانند به‌عنوان ابزاری قدرتمند برای افزایش آگاهی اجتماعی درباره مسائل مختلف مانند فقر، محیط‌زیست، و حقوق بشر عمل کنند. این فعالیت‌ها باعث جلب توجه جامعه به مشکلات موجود و تشویق به اقدام جمعی می‌شود.
2.  تقویت مهارت‌های فردی: شرکت در فعالیت‌های داوطلبانه می‌تواند فرصتی برای یادگیری و توسعه مهارت‌های فردی باشد. داوطلبان در زمینه‌های مختلف مانند مدیریت پروژه، ارتباطات، رهبری و حل مسئله تجربه کسب می‌کنند که می‌تواند به توسعه حرفه‌ای و شخصی آنان کمک کند.
3. شبکه‌سازی و گسترش روابط اجتماعی: فعالیت‌های داوطلبانه فرصت مناسبی برای ایجاد و گسترش شبکه‌های اجتماعی و حرفه‌ای است. داوطلبان می‌توانند با افراد مختلف از طیف‌های گوناگون اجتماعی آشنا شوند و این ارتباطات به افزایش همبستگی اجتماعی و تبادل تجربیات منجر می‌شود.
4.  حمایت از جامعه و مشارکت عمومی: فعالیت‌های داوطلبانه باعث تقویت روحیه همبستگی و همکاری در جامعه می‌شوند. این فعالیت‌ها به افراد فرصت می‌دهند تا به طور مستقیم در بهبود شرایط جامعه خود نقش داشته باشند و احساس مسئولیت اجتماعی در آنان تقویت شود.

 تهدیدات:

1. سوء‌استفاده از داوطلبان: یکی از تهدیدات بزرگ حوزه داوطلبی، سوء‌استفاده از داوطلبان توسط سازمان‌ها یا نهادهای غیرمسئول است. عدم پرداخت دستمزد یا بهره‌برداری نادرست از نیروی کار داوطلب می‌تواند به کاهش انگیزه و اعتماد آنان منجر شود.
2. خطر بی‌ثباتی: فعالیت‌های داوطلبانه به دلیل وابستگی به نیروی انسانی غیربرنامه‌ریزی‌شده و منابع مالی غیرپایدار، ممکن است با مشکلات بی‌ثباتی مواجه شوند. نبود حمایت مالی یا کاهش مشارکت داوطلبان می‌تواند به توقف یا کاهش اثرگذاری این فعالیت‌ها منجر شود.
3. عدم هم‌راستایی با نیازهای واقعی جامعه: گاهی فعالیت‌های داوطلبانه به‌دلیل نبود شناخت کافی از نیازهای واقعی جامعه، در جهت‌های نادرست هدایت می‌شوند. این عدم تطابق می‌تواند باعث هدر رفتن منابع و کاهش اثربخشی فعالیت‌ها شود.
4. رقابت ناسالم بین سازمان‌های داوطلبانه: افزایش تعداد سازمان‌های غیرانتفاعی و داوطلبی می‌تواند به‌جای همکاری و هم‌افزایی، رقابت ناسالمی را ایجاد کند. این رقابت ممکن است منابع محدود مالی و انسانی را به خود اختصاص دهد و به جای کمک به جامعه، منجر به تضاد منافع شود.

کامبیز قهرمانی

مشاور رئیس سازمان داوطلبان هلال احمر