میراث ماندگار سیدرضا فیروزآبادی در قلب ری
آیت الله سید رضا فیروز آبادی در سال ۱۲۵۳ ش در روستای فیروزآباد شهر ری چشم به جهان گشود. وی پس از آنکه تحصیلات ابتدایی را در همان فیروزآباد شهر ری به پایان رسانید برای ادامهی تحصیل به مدرسه آصفیه واقع در نزدیکی مسجد جامع تهران رفت. آیت الله فیروزآبادی بعد از درگذشت پدرش، پنج روز از ایام هفته را صرف تحصیل در مدرسه آصفیه مینمود و دو روز دیگر را در فیروزآباد صرف رسیدگی به امور زراعی در املاک پدری و مادر و سه برادر کوچکترش مینمود. مدتی نیز برای تحصیل به کربلا و نجف رفت و در کلاس شریعت اصفهانی حاضر شد و پس از درگذشت وی به شهر ری بازگشت. همت و تلاش وی در زمینهی علمی باعث شد تا به درجهی اجتهاد نائل گردد و از علمایی همچون آیت الله عبدالهادی حسینی شیرازی و آیت الله موسوی خوئی و ... اجازه نامه اجتهاد دریافت نماید.
آیتالله سید رضا فیروزآبادی در عصر مشروطه وارد فعالیتهای سیاسی گردید و میزان محبوبیت و پایگاه اجتماعی وی باعث شد تا مجموعا چهار دوره به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه یابد. ایشان در سال ۱۲۹۴ ش برای اولین بار در دورهی سوم مجلس شورای ملی به نمایندگی از مردم «غار و فشافویه» به نمایندگی انتخاب گردید. همینطور وی در سالهای ۱۳۰۵ ش و ۱۳۰۷ ش به دورههای ششم و هفتم به نمایندگی از مردم تهران به مجلس شورای ملی راه یافت. در انتخابات سال ۱۳۰۵ در فهرست انتخاباتی مرحوم مدرس قرار داشت. در مجلس هفتم به دلیل مخالفت با طرح کشف حجاب و رفتارهای مستبدانه رضا شاه و همراهی با مرحوم مدرس، به مدت بیست و دو روز به منطقه کلات نادری تبعید گردید. بعد از آن وی دیگر در انتخابات شرکت ننمود تا اینکه پس از پایان دوران رضاشاه و سقوط وی برای بار چهارم و در سال ۱۳۲۲ ش و به نمایندگی از تهران به چهاردهمین دوره مجلس شورای ملی راه یافت.
فعالیتهای سیاسی آیت الله فیروزآبادی تنها به نمایندگی مجلس ختم نگردید وی که از اعضای موسس جبههی ملی دوم نیز محسوب میگردید با دکتر مصدق و آیت الله کاشانی در ارتباط بود و در مواقع مختلف با آنها همراهی مینمود و سعی در تقویت اتحاد مابین آن دو داشت و در نهضت ملی شدن نفت مصدق را حمایت و همراهی نمود. در انتخابات مجلس پانزدهم و شانزدهم شورای ملی در تحصن اعتراضی جهت تأمین آزادی انتخابات مصدق را همراهی مینمود. در مرداد ۱۳۳۱ در برگزاری مراسم بزرگداشت شهدای قیام ملی سیام تیر سال ۱۳۳۱ تلاشی وافر نمود. آیت الله فیروزآبادی در واقعه تیرماه ۱۳۳۲ از همه مردم و مسئولین دعوت به اتحاد و حمایت از مصدق نمود. وقتی قضیه کنسرسیوم نفت پیش آمد بر علیه آن بیانیه داد. در سال ۱۳۳۹ نیز در شکل گیری جبهه دوم نهضت ملی و تاسیس جمعیت نهضت ملی حضور داشت و کم و بیش در فعالیتهای سیاسی بر علیه حکومت پهلوی نقشی به سزا داشت.
وی که از دوران نوجوانی تمایلی خاص به انجام امور خیر داشت همواره تمرکز خویش را در فعالیتهای سیاسی و اجتماعی در جهت رفع فقر و محرومیت زدایی قرار میداد. در دوران نمایندگی در بسیاری از نطقهایش به توجه دولت و مجلس به رفع محرومیت در بین مردم و سطح کشور و جلوگیری از مصارف بیهوده اموال توسط نهادها تاکید داشت.
وی که از دوران نوجوانی تمایلی خاص به انجام امور خیر داشت همواره تمرکز خویش را در فعالیتهای سیاسی و اجتماعی در جهت رفع فقر و محرومیت زدایی قرار میداد. در دوران نمایندگی در بسیاری از نطقهایش به توجه دولت و مجلس به رفع محرومیت در بین مردم و سطح کشور و جلوگیری از مصارف بیهوده اموال توسط نهادها تاکید داشت.
سید رضا فیروزآبادی در دوران نمایندگی از مجلس حقوقی دریافت ننمود و در آنجا به ودیعه گذاشت تا اینکه تصمیم به ساخت بیمارستانی در شهر ری گرفت. در اینجا حقوقش را که به حدود بیست و چهار هزار تومان رسیده بود از مجلس دریافت و آن را به عنوان سرمایه اولیه صرف ساخت بیمارستان نمود. فیروزآبادی بسیاری از اموال و سرمایه شخصی خود را برای ساخت این بیمارستان هزینه نمود. وی حتی از سوار ماشین شدن و تهیه غذای مناسب خودداری مینمود تا پول آن را صرف ساخت بیمارستان نماید.
این بیمارستان که به نام وی بیمارستان فیروزآبادی شناخته میشود در جاده قدیم شهر ری کمی بالاتر از امامزاده عبدالله واقع شده است. زمین در نظر گرفته شده برای این بیمارستان دو دانگ از باغی به مساحت چهل و دو هزار متر مربع با دو دانگ از یک قناتی بود که وی این باغ را از آقای سپبهدی (از بازماندگان حرمتالدوله) به مبلغ چهل و دو هزار تومان خریداری نموده بود. وی ابتدا بیمارستان یک صد تختخوابی در آنجا را بنا نمود و در دوم آذر ماه سال ۱۳۱۳ ش این بیمارستان را به طور رسمی افتتاح نمود. سپس تعداد تختهای بیمارستان را به سیصد و سپس به ششصد و چهل تخت ارتقاء داد. بعدها یک زایشگاه نیز به مجموعه این بیمارستان اضافه نمود.
زمین در نظر گرفته شده برای این بیمارستان دو دانگ از باغی به مساحت چهل و دو هزار متر مربع با دو دانگ از یک قناتی بود که وی این باغ را از آقای سپبهدی (از بازماندگان حرمتالدوله) به مبلغ چهل و دو هزار تومان خریداری نموده بود. وی ابتدا بیمارستان یک صد تختخوابی در آنجا را بنا نمود و در دوم آذر ماه سال ۱۳۱۳ ش این بیمارستان را به طور رسمی افتتاح نمود. سپس تعداد تختهای بیمارستان را به سیصد و سپس به ششصد و چهل تخت ارتقاء داد. بعدها یک زایشگاه نیز به مجموعه این بیمارستان اضافه نمود.
جایگاه علمی، شخصیتی و اجتماعی آیت الله فیروزآبادی باعث شد تا بیمارستان فیروزآبادی محدود به موقوفات وی نمانده و واقفین و خیرین موقوفاتی را به این بیمارستان اضافه نمایند که از بین آنها میتوان به حاج مهدی سلامت، قوامالملک شیرازی، ورثه شعاع السلطنه و ... اشاره نمود. حدود ۳۵ رقبه توسط واقفین به این مجموعه اضافه شد که در حال حاضر پانزده مورد آنها در اختیار بیمارستان میباشند. نکته جالب توجه آنکه تعدادی از این واقفین را زنان تشکیل میدادند. مجموعا این اعمال خیر باعث شده این بیمارستان تا زمان حال پابرجا باشد و به خدمات دهی ادامه دهد.
البته مجموعه خیرات آیت الله فیروزآبادی محدود به این بیمارستان نگردید و در کنار آن یک مسجد توسط فیروزآبادی ساخته شد، مسجد مزبور مسجد جامع فیروزآبادی نامیده میشد. علاوه بر این در کنار این مسجد و بیمارستان بنیاد خیریه و فرهنگی تربیتی فیروزآبادی شکل گرفت که شامل یک دارالایتام، پرورشگاه، دبستان و دبیرستان بود. این مجموعه خیریه که برای تربیت و تعلیم کودکان فقیر، یتیم و نونهالان بیبضاعت مورد استفاده قرار میگرفت در یک آذرماه سال ۱۳۴۲ افتتاح شد. بنای مدرسه علمیه رضاییه اقدام دیگری بود که توسط آیت الله فیروزآبادی در تهران انجام گرفت و این مدرسه را در خیابان سیروس تهران تاسیس نمود. علاوه بر اینها از نکات جالب آنکه وی که نسبت به امر امداد رسانی به آسیب دیدگان ناشی از بلایای طبیعی علاقه فراوانی داشت در زمره بانیان اولیه جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران (هلال و احمر فعلی) میباشد. وی سرانجام در چهارده مرداد سال ۱۳۴۴ ش درگذشت و در مقبرهای که در مسجد فیروزآبادی و در کنار بیمارستان بنا کرده بود به خاک سپرده شد. این مکان در حال حاضر از گورستانهای معروف شهر ری میباشد که بسیاری از بزرگان در آن مدفون هستند.
یادداشت از علی اصغر چاهیان بروجنی
دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام
