سومین دوره «جایزه خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری»؛ جایزهای در ستایش نیکیهای کمتردیدهشده
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، مجموعه خیر ایران بهعنوان مرکزی برای راهبری دانشبنیان نیکوکاری در کشور _با توجه به فعالیتهای گستردهاش_ درصدد ایجاد زیستبوم نیکوکاری برای نیکوکاران، کنشگران و کسانی است که به این اکوسیستم مرتبطاند و میخواهند در آن فعالیت کنند.
در راستای اجرای این رویکرد، این مجموعه جایزهای با عنوان «جایزه خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری» طراحی کرده است که امسال برای سومین سال پیاپی در جشنواره فیلم فجر چهلوچهارم اجرا خواهد شد. مجموعۀ خیر ایران (خیر ماندگار) شامل بخشهایی همچون آکادمی خیر ایران، سامانۀ خیر ایران، مرکز فرهنگ نیکوکاری، پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران و... است.
دکتر مهدی توسلی؛ مدیر این مجموعه به پرسشهایی درباره چندوچون جایزه خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری در جشنواره فیلم فجر پاسخ داده است.
_لطفا پیش از هر چیزی بگویید چرا پای خیر ایران به جشنواره فیلم فجر باز شده است؟
با توجه به فعالیتهای انجامشده در بنیاد خیریۀ راهبری آلاء، خیر ایران به امور خیرِ اولویتدار اهمیت میدهد؛ بهویژه آن دسته از موضوعاتی که ابتدا نیاز کشور و جامعه است و در وهله دوم، کمترکسی به آن موضوعات وارد شده یا به آنها توجه کرده است.
این جایزه با ماموریت توسعه نگاه انساندوستانه و ترویج فرهنگ نیکوکاری طراحی شده است. جایزه خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری اهداف چندگانهای دارد:
هدف اول تجلیل و تقدیر از نگاه هنرمندانه فیلمسازان و کسانی است که در اتمسفر و اکوسیستم هنری فعالیت میکنند. ما اعتقاد داریم هنرمندان میتوانند بهعنوان سفیران نیکوکاری و راهبران جامعه عمل کنند؛ کسانی که با ابزار هنر و رسانه سینمایی میتوانند بر جامعه اثرگذار باشند و حتی هدایت و آگاهیبخشی عمومی ایجاد کنند.
یکی دیگر از اهداف ما، تجلیل و تشویق هنرمندان است تا ارزشها و مصداقهای نیکوکاری را با کنشگری مثبت به جامعه بازشناسانند، تصویری الهامبخش از یاریگری، امید و مسئولیت اجتماعی ارائه دهند.
هدف سوم شناخت نقاط قوت، ضعف جامعه و نیازهای آن، با استفاده از این فیلمها و آثار هنری است تا راهکارهای مؤثرتر و اثرگذارتری با لحاظ نیازهای مردم و نقاط مثمرثمر برای رشد و توسعه جامعه ارائه شود، یکی از این نقاط، آگاهی عمومی مردم با رسانه و مدیا است؛ به این صورت که انواع نیکوکاری و نوعدوستی به مردم و عموم جامعه معرفی شود.
_آیا در معیارهای داوری، گونههای خاصی از نیکی معیار قرار میگیرد؟
به هر حال، حفظ محیط زیست، خیررسانی و کمک به فقرا از مسائلی است که مردم با آن آشنایند. ما سراغ گونههایی تازه میرویم. آیا حفظ میراث فرهنگی و آثار تاریخی مصداق نیکوکاری است یا خیر؟ آیا رواداری، انعطاف، تسهیلگری و تساهل نسبت به برخی مسائل، مصداق نیکوکاری است یا نه؟ آیا لبخند و روی خوش نسبت به همشهری، هموطن یا همکار میتواند مصداق نیکوکاری شناسایی شود؟ اینها پرسشهایی هستند که پیش میکشیمشان تا نشان دهیم نیکوکاری میتواند انواع مختلفی داشته باشد.
_این جایزه در دو دوره گذشته چه از سر گذرانده؟
ما متناسب با نیازهای جامعه، گونههای ناب نیکی را به جامعه معرفی میکنیم و از این بستر برای اجرای جایزه نیکوکاری بهره میبریم.
با این هدف و ماموریت، در بخش «تجلی اراده ملی» چهلودومین جشنواره بینالمللی فیلم فجر حضور داشتیم. در دور اول، داوران سرشناسی مانند محمدحسین لطیفی، پوران درخشنده و مژده لواسانی حضور داشتند، من هم در کنارشان داوری کردم. محوریت موضوع فیلم برای ما بسیار مهم بود. در سال نخست، رواداری دینی و خیرخواهی در فیلم «دروغهای زیبا» مورد توجه قرار گرفت و مرتضی آتش زمزم نویسنده و کارگردان فیلم جایزه این دوره را از آن خود کرد.
در سال دوم جایزه خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری در جشنواره بینالمللی فیلم فجر، بابک خواجهپاشا، ساره رشیدی، اشکان تقیپور، مهدیه نصیری و بنده، فیلم «بچه مردم» به کارگردانی محمود کریمی و نویسندگی فائزه یارمحمدی و محمود کریمی را برگزیدیم. این فیلم با حمایت و ایدهپردازی خیریه بهشت امام رضا، تولید و راهی سینما شد. بچه مردم روایت سینمایی از توجه به انسان، همدلی، ازخودگذشتگی، امید، دوستی و پیوندهای عاطفیای فراتر از روابط خونی بود. این محصول، اثری بود که دریافتی نو از کمک به کاهش رنج دیگران ارائه کرد. ذکر این نکته خالی از لطف نیست که از دور دوم، «تندیس نیکوکاری» به سفارش مرکز خیر ایران و طراحی و اجرای طاهر شیخالحکمایی، به جایزه برگزیده اضافه شد.
_امسال هم جایزه را فقط سازنده فیلم داستانی به خانه میبرد؟
انشاءالله در دوره سوم این جایزه در چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی فیلم فجر، در بخش «تجلی اراده ملی» در دو قسمت فیلم بلند داستانی و مستند به هنرمندان جایزه اعطا میکنیم. این برای اولین بار است که فیلم مستند را هم در چرخه داوری و انتخاب قرار میدهیم.
_ترکیب داورها در این دو بخش چگونه است؟
در بخش فیلم داستانی، فائزه یارمحمدی؛ نویسنده فیلم «بچه مردم» حضور دارد. همچنین المیرا اجاقی از بنیاد خیریه مهبان در ترکیب هیئتداوران هستیم. در بخش مستند، افتخار داریم که در خدمت محمدعلی فارسی؛ مستندساز، دکتر سیدمحمدمهدی طباطبایینژاد؛ تهیهکننده سینما و تلویزیون و مدیر فرهنگی و دکتر حبیبالله مسعودی فرید باشیم. دکتر مسعودی فرید سالها در حوزه پزشکی اجتماعی و فعالیتهای اجتماعی در سازمانهای بهزیستی خدمت داشته است. میخواهیم این گروه داوری، فیلمهای داستانی بلند و مستند را با رویکرد نیکی ارزیابی کنند.
آیا جایزه «خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری» از مدلهای جهانی الهام گرفته یا استانداردهای آن بر اساس ضرورتهایی بوده که بنیاد خیریه راهبری آلاء در نظر داشته و با فرهنگ ایران سازگار است؟
این جایزه مشابه داخلی نداشته است، جایزهای که اختصاصاً در حوزه نیکوکاری باشد، پیشتر وجود نداشته است. بررسیها و مطالعات انجامشده نیز به جایگاه خاصی در دنیا نرسیده است. البته جشنوارههایی در دنیا برگزار میشوند که با هدف حمایت از فیلمسازان مستقل و یا فیلمسازی با بودجه محدوداند، مانند جشنواره ساندنس در آمریکا.
با این حال، در حوزههای هنری مختلف مانند عکاسی، داستان، شعر و قالبهای دیگر هنری نظیر فیلم و انیمیشن جشنوارههای اختصاصی با موضوع نیکوکاری وجود دارد؛ جایزه «خیر ایران» علاوهبر شرکت در این جشنوارهها، خود نیز برگزارکننده جشنوارههای فرهنگی و هنری در حوزه عکاسی و ادبی شامل شعر، داستان کوتاه و تجربهنگاری است. به این ترتیب، میتوان گفت «خیر ایران» با برگزاری دو دوره جشنواره ادبی با موضوع نیکوکاری، یک دوره جشنواره عکس نیکوکاری و در آستانه برگزاری سومین دوره جایزه خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری پیشقراول جشنوارههای فرهنگی و هنری نیکوکاری در کشور است.
همچنین تصمیم گرفتهایم در جشنوارههای بزرگ و اثرگذار نیز حضور داشته باشیم تا بتوانیم به جامعه، عموم مردم و هنرمندان یادآوری کنیم که توجه به نیکوکاری و نوعدوستی اهمیت دارد؛ چون از هر طیف و قشری نیکوکار در جامعه هست، هدف ما این است که با استفاده از ظرفیت هنرمندان بهعنوان سفیران نیکوکاری، توجه به مسائل اجتماعی و نیکوکاری افزایش یابد و اثرگذاری آن بیشتر شود.
_توسعه این جایزه تا چه اندازه است؟ در دو دوره گذشته، وجه مشترک جوایز اجماع نویسنده و کارگردان در یک نفر بود، البته در بچه مردم آقای کریمی و خانم یارمحمدی مشترکا کار را نوشتند.
از نظر فنی، جایزه میتواند به فیلمنامهنویس، کارگردان و در مواردی تهیهکننده و بازیگر تعلق گیرد، مشروط بر اینکه حضور بازیگر در فیلم، نقش مؤثر و خیرخواهانه اجتماعی داشته باشد. منظور ما از جایزه، فعالیتهای بیرونی بازیگر نیست، بلکه خود نقشآفرینی او در فیلم و شخصیتپردازیاش است که انجام داده و ارتباط آن با پیام فیلم است. جایزه ما جایزهای محتوایی با موضوع نیکوکاری است، اما همزمان استانداردهای فنی و حرفهای نیز رعایت میشود.
_یعنی این جایزه، جایزهای صرفا محتوایی نیست؟
قطعاً فیلمها برای حضور در جشنواره شاخصههای فنی و حرفهای را گذراندهاند، اما تیم داوری ما شامل کارشناسان سینما در حوزههای فیلمبرداری، فیلمنامه، کارگردانی، تدوین، تهیهکنندگی و سایر حوزههاست تا ارزیابی کامل صورت گیرد. در راستای همین نگرش بیشتر داوران در این ادوار، از میان متخصصان این حوزه انتخاب شدهاند. امسال، در بخش فیلم مستند نیز ارزیابیهای مشابه انجام میشود تا داوری فنی هم در کنار ارزیابی محتوایی صورت پذیرد.
_آیا در دوره سوم، سفیرانی از میان بازیگران، کارگردانها یا نویسندگان برای بهتردیدهشدن جایزه خیر ایران به بهترین فیلم از نگاه نیکوکاری انتخاب شدهاند؟
سفیر ما کسی است که با اثر و فیلم خود، سفیر موضوع نیکوکاری در کشور شناخته شود. با این تعریف، سفیران ما سفیر محتوایی و موضوعیاند و در اختتامیه بخش «تجلی اراده ملی» از آنها تقدیر میشود.
_از سازمانهای مردمنهاد چه انتظارهایی برای تبلیغ این جشنواره دارید؟
راستش دوست داریم سازمانهای مردمنهاد و خیریهها را تشویق کنیم تا در عرصههای مختلف فرهنگی و هنری _که زبانی انسانی، بیطرفانه، منعطف و اثرگذار است_ حضور داشته باشند و حتی جشنوارههایی برای توسعه نگاه انساندوستی و نیکوکاری برگزار کنند تا بحث نیکوکاری در کشور بیش از گذشته رونق پیدا کند و منشا خیر و اثر بیشتر شود.
گفتوگو از مهدیه رشیدی
