همایش «داستان مشارکت؛ دیدارها و روایتها» برگزار شد / هماندیشی فعالان مردمنهاد دربارۀ چالشهای پیش رو
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، همایش «داستان مشارکت؛ دیدارها و روایتها» یکشنبه ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵ در کانون انصار برگزار شد. این همایش که با همت شبکه کمک و جمعی از تشکلهای مردمنهاد برگزار شد، به موضوعات معناسازی و بازآفرینی هویت سازمانی، ایدههای نو در عبور از بحرانها و همافزایی سمنها و بخش خصوصی در اثربخشی اجتماعی میپرداخت.
برگزارکنندگان در مقدمه همایش، هدف از برگزاری چنین برنامهای را پاسخ به این پرسش عنوان کردند که در زمان بحران چه باید کرد و سازمانهای مردمنهاد، موسسات خیریه، بخش خصوصی و دولت چه راههایی برای همافزایی بیشتر دارند.
در این همایش نیمروزه، چهرههایی همچون زهرا بهروزآذر (معاون امور زنان و خانواده ریاستجمهوری و فعال سابق خیریه)، محمدحسین رضایی (مشاور وزیر بهداشت در امور خیرین و پیشکسوت خیریه)، دکتر مصطفی معین (بنیانگذار مؤسسه رحمان و وزیر اسبق علوم)، منوچهر لطفی (رئیس انجمن مجموعهداران ایران)، سهیل معینی (مدیرعامل انجمن باور و فعال پیشکسوت حقوق نابینایان)، احمد قویدل (فعال با سابقۀ اجتماعی در حوزۀ سلامت)، همایون شاهمرادی (رئیس هیئتمدیره مؤسسه خیریۀ حمایت از بیماران چشمی آرپی)، زهرا یاوری (مدیرعامل بنیاد روشنای امید) و مهدی سلیمانیه (پژوهشگر و تسهیلگر حوزۀ اجتماعی) حضور داشتند.
فیروزه صابر، مدیر شبکه کمک، با بیان اینکه هدف از گردهمآوردن این مجموعه، مواجهه با بحرانهای طبیعی و اجتماعی بوده است، «زندهماندن» نهادهای جامعه مدنی را چالش بحران امروز دانست. وی ماموریت جدید این مجموعه را همافزایی سازمانها و فعالان این حوزه برای «زنده ماندن» عنوان کرد.
مینو مرتاضی لنگرودی، نماینده گروه حامیان جامعه مدنی در شبکه کمک، هدف از این همایش را تعامل جامعه مدنی و دولت، انتقال تجربیات و اعتمادسازی متقابل میان این دو بخش دانست. وی با انتقاد از نگاههای نظارتیِ محدودکنندۀ موجود در ارتباط با موسسات خیریه و مدنی، یکی از اهداف برگزاری این همایش را بازسازی اعتماد متقابل میان بخش مدنی و دولت برشمرد.
پس از مقدمه و بیان اهداف، اولین بخش از برنامهها به آشنایی با ایدههای جدید موسسات و سازمانهای شرکتکننده اختصاص داشت. خیریهها، سازمانهای مردمنهاد و سایر موسسات جامعه مدنی با برپایی غرفههایی در پیرامون سالن، به ارائه و معرفی طرحهای جدید خود پرداختند. این بخش فرصتی برای جلب مشارکت خیرین، سازمانهای دولتی و بخش خصوصی و نیز همکاری و همافزایی میان خود موسسات بود.
در ادامه، کارگاه «معناسازی برای سمنها» با ارائه دکتر بابک علوی و کارگروههای هماندیشی موسسات جامعه مدنی بهصورت همزمان برگزار شد. کارگاه «معناسازی برای سمنها» به ارائه راهکارهایی عملی پیرامون مفهوم «معناسازی» برای بقای سازمان در وضعیت بحران اختصاص داشت.
همزمان در سالن اصلی همایش، نمایندگان موسسات شرکتکننده بر حسب موضوع فعالیت، میزگردهایی برای هماندیشی درباره فعالیت در وضعیت بحران تشکیل دادند. دو میز با موضوع «آموزش در بحران» و «سلامت در بحران» به موسسات فعال در این حوزهها اختصاص داشت و میز سوم با عنوان «چالشهای حقوقی سمنها در بحران» با مشارکت عمومی همه موسسات برگزار شد. حضور سازمانها و اشخاص علاقهمند و دغدغهمند در این کارگروهها آزاد بود.
شرکتکنندگان در این کارگروهها به معرفی سازمان متبوع و فعالیتهای آن پرداخته، درباره چالشها و مشکلات موجود برای بقا و فعالیت موسسات گفتوگو کردند و تجربیات خود را برای حفظ و تداوم موسسه به اشتراک گذاشتند. زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور در امور زنان نیز در میانه گفتوگوها، با حضور در میزهای مختلف به شنیدن تجربیات کنشگران نشست.
موسسات فعال در حوزه آموزش با تاکید بر اینکه امروزه بحران به یک «وضعیت دائمی» تبدیل شده است، مهمترین چالش ادامه فعالیتهای خود را کمرنگ شدن اهمیت امر آموزش میدانستند. حاضران با بیان اینکه جامعه هدف در شرایط «فقر» و «جنگ»، آموزش را اولویت خود نمیداند، به ضرورت تغییر شکل آموزش در این شرایط اشاره کردند. یکی دیگر از راهکارهایی که برای جلب اهتمام جامعه هدف نسبت به امر آموزش معرفی شد، نیازسنجی از ذینفعان برای طراحی خدمات آموزشی جدید بود. مشارکتکنندگان با تاکید بر اینکه هیچ اتفاقی نباید آموزش کودکان را متوقف کند، بر اهمیت آموزش تابآوری در شرایط بحران نیز تاکید داشتند.
فعالان حوزه سلامت با اعلام وجود دستورالعملهایی برای شرایط بحرانی مانند ززلزله و سیل، بیان کردند که آمادگی لازم را برای شرایط جنگ نداشتهاند. همین امر باعث ایجاد چالشهایی جدی در تامین داروی بیماران تحت پوشش موسسات در زمان جنگ شده است. با توجه به اینکه اکثر این داروها وارداتی است، قطع شدن اینترنت در ماههای اخیر عامل قطع دسترسی به تامینکنندگان عنوان شد. چالش دیگر موسسات فعال در حوزه سلامت، آسیبپذیری منابع انسانی خود موسسات در شرایط بحرانی ذکر شد؛ چراکه اضطراب و نگرانی ناشی از تهدیدهای جنگ، تاثیر چشمگیری بر سلامت روان و فعالیت نیروی انسانی این موسسات داشته است. شرکتکنندگان همچنین بر ضرورت خدمترسانی به گروههای خاص در شرایط جنگ (مانند جامعه ناشنوایان) و ارائه خدمات سلامت روان به گروههای آسیبپذیر اشاره کردند.
شرکتکنندگان حاضر در میز «چالشهای حقوقی سمنها در شرایط بحران»، موانع و مشکلات حقوقی بر سر راه موسسات را هم ناشی از عدم آشنایی نهادها با قوانین و هم ناشی از کاستیهای موجود در ساختار حکمرانی و قانونگذاری در ارتباط با نهادهای جامعه مدنی عنوان کردند. بنا به تجربه ایشان، نهادهای دولتی در برابر انتظارات و مطالبات این سازمانها، ارزشمحور و سلیقهمحور برخورد میکنند و حتی در مواردی نسبت به قوانین موجود بیتوجه هستند.
با پایان میزهای هماندیشی، «بازی معناسازی» با مشارکت نمایندگان مؤسسات برگزار شد. این بخش به نوعی تمرین عملی راهکارهای پیشنهادی در کارگاه معناسازی سازمانها بود. پس از پایان این تمرین، دکتر بابک علوی سخنرانی کوتاهی در ارتباط با مفهوم معناسازی برای عموم شرکتکنندگان انجام داد.
یکی از نکات قابل توجه در این همایش، حضور کنشگران و موسسات فعال از سایر استانها بود. یکی از شرکتکنندگان که از استان سیستان و بلوچستان در همایش حضور داشت، هدف خود را تعامل با سایر موسسات برای هدفمند ساختن فعالیتها و طرحهای منطقهای مطابق نیازهای ذینفعان عنوان کرد. وی با آسیبشناسی طرحها و فعالیتهای صورتگرفته گفت: «بسیاری از این فعالیتها به علت عدم آشنایی با شرایط و چالشهای خاص منطقه از اهداف خود بازمیمانند یا مسائل را به درستی شناسایی نمیکنند.» او با اشاره به سابقه هشتساله فعالیتهای خود در این زمینه، تغییرات صورتگرفته را رضایتبخش ندانست.
بخش پایانی همایش که از ساعت ۱۳:۳۰ آغاز شد، به هماندیشی و ارائه تجربیات موسسات شرکتکننده درباره همکاری میان بخش خصوصی، بخش دولتی و سازمانهای خیریه و مردمنهاد اختصاص داشت. یکی از مهمترین مسائلی که در ارتباط با فعالیتهای عامالمنفعه سازمانهای خصوصی مطرح شد، کانالیزه شدن این فعالیتها در بخشهای مسئولیت اجتماعی (CSR) ذیل خود شرکتها بود. از نظر شرکتکنندگان، عدم آشنایی این بخشها با حوزه خیریه یا سایر بخشهای مدنی، منجر به عدم کامیابی و اثرگذاری این فعالیتها شده است.
بنیادی برای پیوند سمنها و بخش خصوصی ایجاد شده است
در ارتباط با تعامل میان بخش خصوصی و بخش سوم، فعالان هر دو بخش بر لزوم تغییر رویکرد در ارتباط این دو حوزه تاکید کردند. فعالان بخش خصوصی با یادآوری اینکه منابع مالی تنها ظرفیت قابل استفاده آنها نیست، ظرفیتهای انسانی و ارتباطی این بخش را نیز خاطرنشان کردند. همچنین ضرورت به رسمیت شناختن انگیزههای متقابل و توافق بر مسائل مشترک از دیگر عوامل افزایش همافزایی عنوان شد.
فرید فولادی، عضو و رئیس هیئتمدیره همکاران سیستم که در این هماندیشی شرکت داشت، گفت: «تمایل بخش خصوصی، حل پایدار مسائل است تا مساعدتهای جزئی و کوتاهمدت.» کنشگران حوزههای مدنی نیز لازمه همکاری موثرتر با بخش خصوصی را صداقت، شفافیت و ایجاد اعتماد ذکر کردند.
در رابطه با تعامل موسسات مدنی با حوزه دولتی، بر ضرورت شأنیت یافتن و ارتقای جایگاه نهادهای مدنی نزد بخش دولتی تاکید شد. همچنین به ضرورت تشکیل نهادهای میانجی میان سمنها، خیریهها، دولت و بخش خصوصی برای همافزایی اشاره شد.
در بخش دیگری از همایش، فرید فولادی خبر از تاسیس سازمان مردمنهاد «برنا» داد. به گفته فولادی، این سمن با هدف ایجاد پل میان بخش خصوصی و سازمانهای مردمنهاد و استفاده از تجربه و دانش شرکتهای خصوصی در توسعه سازمانی سمنها تشکیل شده است. علاقمندان میتوانند برای دریافت اطلاعات بیشتر و همکاری به نشانی borna.foundation مراجعه کنند.
پایانبخش همایش، سخنرانی محمدحسین رضایی، مشاور وزیر بهداشت در امور خیرین بود. این پیشکسوت خیریه با تقدیر از برگزارکنندگان همایش، رویکرد دولت به سمنها و موسسات خیریه به عنوان «پیمانکاران دولت» را نقد کرد و بر ضرورت مطالبهگری موسسات خیریه از دولت در حوزههای گوناگون تاکید کرد.
این همایش با وعده تشکیل کارگروههایی برای ادامه همفکری و همافزایی میان سازمانهای حوزه عمومی به کار خود پایان داد.