در رویدادهای سازمان بهداشت جهانی برای سازمانهای مردمنهاد به مناسبت «روزجهانی هپاتیت» چه گذشت؟
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، هفته گذشته سازمان بهداشت جهانی (WHO) به مناسبت «روز جهانی هپاتیت» در سال ۲۰۲۶، یک اجلاس مجازی را برای سازمانهای مردمنهاد از سراسر دنیا برگزار کرد. این رویدادها، فرصتی برای افزایش آگاهی جهانی نسبت به هپاتیت ویروسی (نوعی التهاب کبد که منجر به بیماریهای شدید کبدی و سرطان کبد میشود) و تشدید اقدامات برای حذف آن بهعنوان یک تهدید جدی برای سلامت عمومی محسوب میشود.
در سال ۲۰۲۶، سازمان بهداشت جهانی (WHO) با شعار «هپاتیت: بیایید آن را بشکافیم» (Hepatitis: Let's Break It Down)، مجموعهای از رویدادهای مجازی عالیرتبه را ترتیب داد تا گرد هم آوردگان شامل دولتها، شرکا، جامعه مدنی، سازمانهای مردمنهاد و جوامع آسیبدیده، برای حذف موانع دسترسی به خدمات نجاتبخش، متحد شوند. اگرچه جستجوها رویدادی را که منحصراً برای سازمانهای مردمنهاد (NGO) برگزار شده باشد، مشخص نکرد، اما دو رویداد کلیدی با مشارکت گسترده آنان و سایر ذینفعان برگزار شد که دستاوردهای مهمی برای این سازمانها به همراه داشت.
رویدادهای مجازی و شعار سال
سازمان بهداشت جهانی (WHO) به مناسبت «روز جهانی هپاتیت» در سال ۲۰۲۶، دو رویداد مجازی و یک سلسله وبینار را برای شرکای دولتی این سازمان و سازمانهای مردمنهاد برگزار کرد:
برنامه گفتوگوی آنلاین (Online talk show)
برنامه گفتوگوی آنلاین، یک رویداد مجازی تعاملی بود که بهطور زنده در روز چهارشنبه، ۲۳ جولای پخش شد. در این رویداد وزیران بهداشت، نمایندگان ارشد دولتها، مدیران سازمان بهداشت جهانی، روسای آژانسهای سازمان ملل متحد، مدیران جامعه مدنی و جوامع آسیبدیده حضور داشتند. محورهای اصلی این رویداد بر این مبنا استوار بود که حذف هپاتیت با رهبری و سرمایهگذاری مناسب، امکانپذیر است. در این رویداد آخرین یافتههای «گزارش جهانی هپاتیت»، ارائه شد و بر لزوم بهبود دسترسی به خدمات پیشگیری، آزمایش و درمان، تاکید شد. هدف این رویداد جلب تعهدات سیاسی و سرمایهگذاری پایدار با مشارکت نهادهای دولتی در کنار سازمانهای مردمنهاد اعلام شده بود که بهصورت تعاملی با بخش پرسش و پاسخ آنلاین برای مخاطبان برگزار شد.
مراسم بزرگداشت روزجهانی هپاتیت با حضورمقامات رسمی کشورها و سازمانهای مردمنهاد ملی از سراسر دنیا (High-level commemoration)
این رویداد در روز سهشنبه، ۲۸ جولای ۲۰۲۶ (روز جهانی هپاتیت)، به منظور ارتقای جایگاه حذف هپاتیت در دستور کار سلامت جهانی و جلب حمایت سیاسی، همزمان با کنفرانس بینالمللی ایدز (AIDS 2026) برگزار شد تا هپاتیت در کنار ایدز، در بالاترین سطح گفتگوهای سیاستگذاری جهانی قرار گیرد. این اجلاس به صورت مجازی و حضوری با شرکت وزیران و سیاستگذاران ملی حوزه سلامت، کارشناسان فنی و جامعه مدنی، برگزار شد.
وبینارهای تخصصی:
علاوه بر رویدادهای اصلی سازمان بهداشت جهانی، وبینارهای تخصصی دیگری نیز برگزار شد که از جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
تحلیل گزارش جهانی هپاتیت ۲۰۲۶: ائتلاف جهانی هپاتیت (World Hepatitis Alliance) وبیناری برای بررسی دادههای جدید این گزارش برگزار کرد.
-
شتاببخشی به واکسیناسیون هپاتیت B در آفریقا: وبیناری با تمرکز بر تجربیات کشورهای آفریقایی در افزایش پوشش واکسیناسیون.
-
وبینار دو منطقهای (Bi-regional webinar): دفاتر منطقهای WHO برای آسیای جنوب شرقی و غرب اقیانوس آرام، وبیناری با عنوان «شتاببخشی به حذف هپاتیت در آسیا و اقیانوسیه: اقدام برای همه، همه جا، همین حالا» در تاریخ ۳۰ جولای ۲۰۲۶ برگزار کردند.
موضوع اصلی روز جهانی هپاتیت ۲۰۲۶
همه رویدادهای سازمان بهداشت حول محور شعار امسال این روز جهانی برگزار شد. شعار امسال «هپاتیت: بیایید آن را بشکافیم» (Hepatitis: Let's Break It Down)، فراخوانی برای از بین بردن موانعی است که افراد را از دسترسی به خدمات پیشگیری، آزمایش، درمان و مراقبت بازمیدارد. انگ اجتماعی، کمبود آگاهی، نابرابری در نظام سلامت، ضعف در زنجیره تأمین خدمات و عدم سرمایهگذاری کافی، از مهمترین این موانع است. این رویدادها همگی بر یک اصل مهم تاکید داشتند که اگرچه ابزارهای مؤثر برای حذف هپاتیت در دسترس هستند، اما میلیونها نفر همچنان تشخیص داده نشده یا درمان نشده باقی میمانند. کمپین ۲۰۲۶ روز جهانی هپاتیت خواستار تبدیل علم اثباتشده به اقدام از طریق تعهد سیاسی قویتر، سرمایهگذاری پایدار و تلاش برای گسترش دسترسی عادلانه به پیشگیری، آزمایش، درمان و مراقبت است.
وضعیت کنونی هپاتیت در جهان
هپاتیت ویروسی همچنان یکی از بزرگترین تهدیدهای سلامت عمومی است. آمارهای منتشرشده برای سال ۲۰۲۴ نشان میدهد:
-
۲۸۷ میلیون نفر در سراسر جهان با هپاتیت مزمن نوع B یا C زندگی میکنند.
-
تنها ۴۵ درصد از نوزادان واکسن هپاتیت B را در ۲۴ ساعت اول تولد دریافت میکنند که نشاندهنده شکاف جدی در پوشش پیشگیری است.
-
سالانه حدود ۱.۳ میلیون نفر بر اثر عوارض ناشی از هپاتیت مزمن B و C جان خود را از دست میدهند؛ رقمی که با ابزارهای موجود کاملاً قابل پیشگیری است.
ابزارهای مورد نیاز برای حذف هپاتیت ویروسی از قبل وجود دارند. واکسنهای مؤثر، روشهای تشخیص دقیق، درمانهای شفابخش برای هپاتیت C و درمانهای مادامالعمر برای هپاتیت B میتوانند از عفونت جلوگیری کنند، انتقال را قطع نمایند و با کاهش بیماریهای کبدی و سرطان کبد، میلیونها جان را نجات دهند. با وجود این، میلیونها نفر همچنان بهدلیل انگ اجتماعی، آگاهی محدود، شکافهای نظام سلامت و نابرابریهای پایدار، تشخیص داده نشده، درمان نشده یا قادر به دسترسی به مراقبت نیستند.
پنج پیام کلیدی کارزار ۲۰۲۶
سازمان بهداشت جهانی برای هدایت اقدامات در سال ۲۰۲۶، پنج پیام کلیدی را تدوین کرده است که در تمام رویدادهای مجازی بهطور برجسته مورد تأکید قرار گرفت:
۱. بهرهگیری از دانش و سیاستهای موجود (Leverage existing science and policies)
واکسنهای کارآمد، روشهای تشخیص دقیق، درمانهای شفابخش برای هپاتیت C و درمانهای مادامالعمر برای هپاتیت B همگی در دسترس و اثباتشده هستند. این ابزارها میتوانند از عفونت جلوگیری کنند، انتقال را قطع نمایند و با کاهش بیماریهای کبدی و سرطان کبد، میلیونها جان را نجات دهند. اولویت کنونی، گسترش عادلانه و مقیاسپذیر این مداخلات برای همه نیازمندان است که مستلزم تعهد سیاسی قویتر، سرمایهگذاری پایدار و پاسخگویی است.
۲. قرار دادن مردم و جوامع در مرکز برنامههای حذف هپاتیت (Put people and communities at the center)
پیشرفت پایدار زمانی حاصل میشود که خود افراد مبتلا به هپاتیت و جوامع محلی در سیاستگذاری و طراحی برنامهها مشارکت داشته باشند. هنگامی که جوامع به شکلدهی سیاستها، برنامهها و خدمات کمک میکنند، پاسخدهی به هپاتیت مؤثرتر، پاسخگوتر و متناسبتر با نیازهای واقعی مردم خواهد بود.
۳. تضمین دسترسی عادلانه به خدمات هپاتیت برای همه (Ensure equitable access for all)
همه افراد، بدون توجه به جایگاه اجتماعی، جنسیت، سن یا محل زندگی، باید بتوانند از خدمات پیشگیری، آزمایش، درمان و مراقبت بهرهمند شوند. گسترش دسترسی برای جمعیتهای محروم و آسیبپذیر از طریق ارائه خدمات یکپارچه و مردممحور، برای کاهش نابرابریها ضروری است.
۴. ادغام خدمات هپاتیت در پوشش همگانی سلامت (Integrate into universal health coverage)
خدمات مربوط به هپاتیت باید در نظامهای مراقبت بهداشتی اولیه و پوشش همگانی سلامت گنجانده شوند تا افراد در تمام طول زندگی بتوانند به پیشگیری، تشخیص، درمان و مراقبت دسترسی داشته باشند. رویکردی چندبخشی و مبتنی بر حقوق بشر برای از بین بردن موانع دسترسی ضروری است.
۵. شتاببخشی به تحقیق و نوآوری (Accelerate research and innovation)
ما این فرصت را داریم که مسیر همهگیری هپاتیت ویروسی را تغییر دهیم. سرمایهگذاری در تحقیق، توسعه و نوآوری برای پیشگیری، تشخیص و درمان هپاتیت (بهویژه هپاتیت B و عفونت همزمان هپاتیت D)، گسترش دسترسی عادلانه به فناوریهای مقرونبهصرفه، و تقویت همکاری میان بخشهای مختلف، به کشورها کمک میکند تا نتایج را برای میلیونها نفر بهبود بخشند.
توصیههای سازمان بهداشت جهانی کلیدی برای حذف هپاتیت
سازمان بهداشت جهانی در این اجلاس، برای هر یک از چهار گروه اصلیِ جامعه، وظایف و مسئولیتهای مشخصی را تعریف کرد تا بتوانند در مسیر حذف هپاتیت نقش خود را ایفا کنند. این توصیهها در جریان گفتوگوهای مجازی، بهطور کامل تشریح و برای همهی شرکتکنندگان تبیین شد:
تکالیف عموم مردم: از مردم خواسته شد تا برای هپاتیت B و C آزمایش دهند؛ حتی اگر هیچ علامتی از بیماری نداشته باشند. همچنین به مادران باردار توصیه شد که آزمایش هپاتیت B را در دوران بارداری جدی بگیرند و در صورت نیاز، درمان پیشگیرانه ضدویروسی دریافت کنند. این اقدام بخشی از برنامهی موسوم به «حذف سهگانه» برای HIV، هپاتیت و سیفلیس است. از دیگر توصیهها به خانوادهها، واکسیناسیون بهموقع نوزادان با دوز واکسن هپاتیت B در ۲۴ ساعت اول تولد و تکمیل سلسلهواکسیناسیون دوران کودکی بود. همچنین تأکید شد که مردم اطلاعات درست را از منابع معتبر یاد بگیرند و با پزشکان خود دربارهی آزمایش و درمان زودهنگام گفتوگو کنند. در نهایت، از آنان خواسته شد تا با به اشتراک گذاشتن اطلاعات دقیق و علمی، به کاهش انگ اجتماعی و تبعیض علیه مبتلایان کمک کنند.
مسئولیتهای جوامع و جامعه مدنی: سازمانهای مردمنهاد و نهادهای مدنی نیز وظایف سنگینی بر دوش دارند. از آنان خواسته شد تا با حمایتگری و ترویج (advocacy) مستمر، دولتها را به افزایش تعهد سیاسی، تأمین مالی پایدار و ایجاد نظامهای پاسخگویی برای حذف هپاتیت ترغیب کنند. مبارزه با انگ و تبعیض، ترویج آگاهی عمومی، ایجاد تقاضا برای خدمات و مشارکت دادن جوامع در برنامهها، از دیگر مسئولیتهای این گروه است. همچنین بر تقویت مشارکت با دولتها، ارائهدهندگان خدمات سلامت و سازمانهای بینالمللی تأکید شد تا پاسخهای عادلانه و مردممحور به هپاتیت تضمین شود. در نهایت، جامعه مدنی باید صدای افراد مبتلا به هپاتیت را به گوش مسئولان برساند و از راهحلهای جامعهمحور حمایت کند که هیچکس را از قلم نیندازد.
وظایف سیاستگذاران و دولتها:دولتها و سیاستگذاران نیز بهعنوان بازیگران اصلی در این مسیر، مسئولیتهای کلیدی دارند. از آنان خواسته شده است که کمپینهای آگاهیبخشی دربارهی حذف هپاتیت را رهبری و تأمین مالی کنند. همچنین باید پوشش واکسن هپاتیت B در بدو تولد، خونگیری و تزریقات ایمن، و برنامههای کاهش آسیب (harm reduction) را در سطح ملی گسترش دهند. آزمایش و درمان مقرونبهصرفه و غیرمتمرکز (decentralized) باید در مراقبتهای اولیه و در بسترهای مختلف سلامت – از جمله برنامههای HIV، بیماریهای غیرواگیر، کنترل سرطان، و سلامت مادران و کودکان – ادغام شود. از دیگر وظایف دولتها، گنجاندن خدمات هپاتیت در پوشش همگانی سلامت و نظامهای بیمه ملی، درگیر کردن همهی ذینفعان، و سرمایهگذاری در سیستمهای دادهای قوی برای پاسخگویی است.
تکالیف مقامات بهداشت ملی:مقامات بهداشت ملی نیز بهعنوان مجریان اصلی برنامهها، وظایف مشخصی دارند که عبارتند از: اولویتدهی به تشخیص و درمان زودهنگام با تمرکز بر جوامع با بار بیماری بالا و مناطق محروم؛ غیرمتمرکزسازی خدمات و واگذاری آن به مراکز بهداشتی شهرستانی و محلی برای افزایش دسترسی؛ ادغام پیشگیری از هپاتیت در برنامههای بهداشت مادران و کودکان؛ تضمین دسترسی رایگان یا همگانی به آزمایش و درمان؛ و در نهایت جذب بودجههای پایدار و استفاده از دادهها برای پایش مستمر پیشرفت برنامهها.
این توصیهها در جریان اجلاس مجازی سازمان بهداشت جهانی، بهعنوان نقشهراه عملی برای همهی گروهها ترسیم شد تا هر کس به سهم خود، در مسیر حذف هپاتیت گام بردارد.
دستاوردهای اجلاس برای سازمانهای مردمنهاد
رویدادهای سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۲۶، از طریق برگزاری گفتوگوهای عالیرتبه و مراسم بزرگداشت بینالمللی، بستری قدرتمند برای مشارکت و تأثیرگذاری سازمانهای مردمنهاد را فراهم آورد. دستاوردهای کلیدی این اجلاس برای این سازمانها، حضور در بالاترین سطح تصمیمسازی، شکلدهی به گفتوگوی جهانی، دسترسی به دادههای کلیدی و شبکهسازی و مشارکت بود. در این رویدادها ماهیت تعاملی رویدادها با بخش پرسش و پاسخ آنلاین، به سازمانهای مردمنهاد اجازه داد تا مستقیماً سوالات و دغدغههای خود را با تصمیمگیرندگان مطرح نمایند و از آخرین دادهها برای تقویت برنامههای خود و ترویج (advocacy) استفاده کنند. از سوی دیگر شعار امسال و تأکید بر رفع موانع دسترسی، دقیقاً همان چیزی است که سازمانهای مردمنهاد در خط مقدم مبارزه با هپاتیت به دنبال آن هستند که میتواند فرصتهای بینظیری برای همکاری با دولتها، ارائهدهندگان خدمات سلامت و سایر سازمانهای بینالمللی را برای آنان فراهم آورد.
پیام اصلی این رویدادها، یعنی «شکستن موانع» و «اقدام عادلانه و فراگیر»، دقیقاً همان چیزی است که سازمانهای مردمنهاد در سراسر جهان برای نجات جان میلیونها نفر به آن نیاز دارند. با مشارکت همگانی، سرمایهگذاری هوشمندانه، حذف موانع دسترسی، مقابله با انگ اجتماعی و ادغام خدمات در نظامهای سلامت، میتوانیم نسل آینده را از بیماری هپاتیت نجات دهیم.
زهرا میرابیان
منابع: