برنامهریزی برای مرمت اضطراری و تثبیت میراث فرهنگی در اصفهان
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، امیر کرمزاده در گفتوگو با ایرنا درباره آخرین ارزیابیها از مسجد جامع عباسی افزود: سه ستونسنگی شبستان شرقی گنبدخانه مسجدجامع عباسی حدود ۱.۵ تا ۲ سانتیمتر انحراف پیدا کرده است. البته علت این انحراف صرفاً موج انفجار نیست و فرونشست زمین نیز پیشتر نقش داشته است. در مسجدجامع عباسی و عمارت عالیقاپو، وضعیت بهویژه در بخش تزئینات نگرانکننده است. علاوه بر یکی از ستونهای این مسجد، ۲ ستون در عمارت عالیقاپو دچار آسیب و ترکخوردگی هستند. این ستونها پیش از این تحتتأثیر فرونشست نیز دچار ضعف شده بودند، اما موج انفجار موجب پیشروی ترکها شده است.
اصفهان از نظر تعدد اماکن تاریخی به موزهٔ روباز ایران شهرت دارد و در طی حملات هوایی به میدان امام حسین (دروازه دولت) اصفهان، ساختمان استانداری اصفهان و مجتمع ادارات خیابان ۲۲ بهمن مورد هدف قرار گرفتند. در لابهلای همین حملات، آسیبهای گستردهای به تعدادی از بناهای تاریخی شهر اصفهان گزارش شد و طی آن باغموزهٔ «چهلستون» اصفهان که در فهرست آثار یونسکو قرار دارد، بر اثر موج حملات و بمبارانها، دچار آسیبهای جدی شد. یکی از ستونهای میانی چهلستون دچار انحراف شده است. این انحراف در بازدیدهای اخیر با چشم قابل مشاهده بود اما به بررسیهای دقیقتر نیاز دارد. آسیبهای بناهای تاریخی با توجه به ماهیت مصالح سنتی آنها بهطور معمول بلافاصله آشکار نمیشوند و با گذشت زمان نمایان میشوند. برای تثبیت و مرمت بناها نیازمند تجهیزات پیشرفته هستیم؛ از جمله دستگاههای لرزهنگاری و تجهیزات تخصصی برای تثبیت کاشیها، شستوشوی علمی سطوح و ارزیابیهای دقیق سازهای. این دستگاهها علاوه بر موضوع انفجار، در بررسی و پایش فرونشست نیز کاربرد خواهند داشت. اقدامات مطالعاتی و پژوهشی اولیه آغاز شده و برنامهریزی برای مرمت اضطراری و تثبیت بناها در دستور کار است تا از پیشروی آسیبها جلوگیری شود.
پیشتر بهرام نادی؛ متخصص سازه به ایرنا گفته بود ارتعاشات ناشی از انفجارهای حملات ائتلاف آمریکایی صهیونیستی در مجاورت میدان نقش جهان، در صورت آسیبواردکردن به ستونهای مسجد جامع عباسی، گنبد این اثر تاریخی را با صدمات بیشتر و حتی ناپایداری مواجه میکند. سازههای با سقف گنبدی، به دلیل توزیع تنشهای ترکیبی (عمودی و افقی) بر دیوارها، نسبت به ارتعاشات شدید حساسترند و این نوع توزیع تنش میتواند باعث ایجاد حرکات در دیوارها و در نهایت آسیب به گنبد شود. سازهٔ مسجد جامع عباسی، گنبد بزرگی دارد که بر اثر نیروی افقی وارد از آن به صحن شرقی و غربی، ستونها دچار انحراف هستند و حالا ارتعاشات ناشی از انفجارهای حملات اخیر و در جوار میدان نقشجهان میتواند آسیبپذیری این ستونها را بسیار شدیدتر کند.
به گفتهٔ این متخصص ژئوتکنیک، آسیبپذیری ستونهای مسجد جامع عباسی از نوع ترد و شکننده است و اگر دچار صدمات بیشتر شوند، ناحیهٔ وسیعی از سقف گنبدی شکل را دچار ناپایداری و حتی فروپاشی خواهند کرد. پایش چند ماهه و مداوم مسجد جامع عباسی ضروری است؛ زیرا سازه آن هم تحت تنشهای فرونشستی و هم در جریان جنگ چهل روزه تحت تأثیر ارتعاشات ناشی از انفجارها و بمبارانها قرار داشته اند.تالار تیموری، عمارت جبهخانه (موزهٔ هنرهای معاصر)، عمارت رکیبخانه (موزهٔ هنرهای تزئینی اصفهان)، تالار اشرف و کاخموزهٔ چهلستون از جمله آثار دولتخانه صفوی هستند که بر اثر موجانفجارها دچار آسیبهای جدی در ساختار و تزئینات وابسته به معماری شدند.
