سمنها و سازمانهای اجتماعی دولتی در شرایط جنگی چه نقشی باید ایفا کنند؟
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، چهارمین نشست مجازی هماندیشی تشکلهای مردمنهاد، پیرامون کنشگری اجتماعی در شرایط جنگی برگزار شد تا بر این نکته تأکید کند که امورات گروههای آسیبپذیر و نیازمند حتی در این شرایط بحرانی نباید بر زمین بماند و علاوه بر آن، با توجه به افزایش افراد آسیبدیده در جنگ، به حضور و فعالیت بیش از پیش سازمانهای دولتی و تشکلهای مردمنهاد، احتیاج است. به بیان سادهتر «ادامه دادن» حتی در شرایط بیم و امید، نه یک انتخاب، بلکه یک الزام است.
این نشست ساعت ۱۳ روز یازدهم فروردین در حالی که بیش از یک ماه از تهاجم ظالمانه علیه ایران میگذرد، با همت شبکه ملی موسسات نیکوکاری و خیریه و با همکاری بنیاد تعالی اجتماعی زندگی و مجموعه خیر ایران برگزار شد.
چهارمین نشست مجازی هماندیشی تشکلهای مردم نهاد با راهبری دکتر اشکان تقیپور، مدیرعامل شبکه ملی موسسات نیکوکاری تشکیل شد تا از «حضور موثر سمنها» با حمایت سازمانهای دولتی بگوید که نتیجه آن، تزریق امیدبخشی به جامعه است. دکتر سید جواد حسینی، معاون وزیر و رئیس سازمان بهزیستی کشور، دکتر زهرا حجت، مدیرعامل موسسه خیریه توانبخشی همدم مشهد و دکتر شکوه سادات علیزاده، مدیرعامل موسسه تربیت انسان کارامد سخنرانان این نشست بودند.
بهزیستی با همه توان، پای کار مردم است
اولین سخنران این نشست، دکتر سید جواد حسینی، معاون وزیر و رئیس سازمان بهزیستی کشور بود. او در ابتدای سخنش به دو دسته بحران یعنی بحرانهای طبیعی و بحرانهای غیرطبیعی (شامل بحرانهای اجتماعی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی) اشاره کرد که به گفته او مهمترین بحران غیرطبیعی جنگ است و در چنین شرایطی سازمانهای دولتی، عمومی و مردمنهاد، از جمله سازمان بهزیستی نقش محافظتی ایفا میکنند: «خدماتی که بهزیستی در این شرایط ارائه میدهد، به دو بخش عمودی و افقی تقسیم میشود. خدمات عمودی به افرادی تعلق میگیرد که به شکل شبانهروزی در بهزیستی حضور دارند اما گستره دایره خدمات افقی شامل جمعیتهای آسیبپذیر -که تحت پوشش بهزیستی نیستند- و همچنین کل جامعه است.» عمده کاری که سازمان بهزیستی در زمینه خدمات افقی ارائه کرده است، خدمات روانشناسی، مددکاری، شماره تماس ۱۴۸۰ و اورژانس اجتماعی ۱۲۳ است که در تلاش است تا تروماهای ناشی از جنگ را کاهش دهد.
اما مشکل اینجاست که تمام این خدمات با دو نقیصه کفایت و تمامیت مواجه است. هر چه مردم توانمندتر و سازمان یافتهتر شوند، این دو نقیصه زودتر برطرف میشود. وی در ادامه افزود گروههایی که در دوران بحران میتوانند به سازمان بهزیستی یاری دهند، فعالیتهای اجتماع محور و تشکیلاتی شبیه همین بنیادهای خیریه است.
در شرایط بحران گروههای خدمتگیر نیز چند دسته میشوند. کسانی که در معرض بمباران هستند؛ افرادی که آسیب دیدهاند و افرادی که در خانه، از گروههای آسیبپذیر مانند سالمندان و معلولان نگهداری میکنند یا خانوادههای فقیر و بیپناه که امکان تحرک مکانی و جابجایی ندارند. این دسته از افراد خدماتی شامل اطلاعرسانی تا خدمات پایه، دارویی، اسکان، مشاوره و مددکاری دریافت میکنند.
بیش از ۲۰۰هزار نفر از بهزیستی خدمات میگیرند
دکتر حسینی همچنین به لیست بلندبالای گروهها و مراکزی اشاره کرد که از بهزیستی خدمات دریافت میکنند که تنها گوشهای از آن ۲۰۰ هزار کودک، نوجوان و سالمند در مراکز بهزیستی، ۱۰ هزار کودک و نوجوان و شیرخوار در مراکز شبه خانواده، ۱۷۹۴۰ کودک امدادبگیر، ۴۲ هزار خانواده چندقلو، ۳۰۰ هزار زن سرپرست خانوار و... است. جمع همه اینها، ۵ هزار و ۳۰۰ مرکز است که به بیش از ۲۰۰ هزار نفر، خدمات میدهند. او ادامه داد: در شرایط جنگی تلاش شده تا افراد ساکن در معرض خطر، به اماکن امن سپرده شوند. همچنین به ۱۷۰ هزار هموطن خدمات حرفهای روانشناسی ارائه شده است. او همچنین به نقش پررنگ مردم در کمکرسانی اشاره کرد که تنها در یک پویش ملی کمکهای مردمی، ۲۰۰ میلیارد تومان پول نقد از جانب مردم جمعآوری شده است که با کمک این مبلغ، ۱۳۹ هزار بسته معیشتی آماده و همچنین به ساخت و تعمیر ۴۰۰ مسکن آسیب دیده کمک شده است.
علاوه بر کمکهای نقدی، انجام فعالیتهای داوطلبانه به کمک سازمان بهزیستی آمده است. خدمات اجتماعمحور و محلهمحور مانند گروههایی چون محب، همیار سلامت روان اجتماعی، گروههای همیار زن سرپرست خانوار و ... با کمک همین داوطلبان انجام شده است. این گروههای داوطلب با تکیه بر ۲۰ هزار موسسه زیر نظر بهزیستی فعال شدهاند و توانستهاند ۳۷۰ هزار داوطلب محلی را جذب کنند. او همچنین به چالشهای پیش روی سازمان بهزیستی در جنگ اشاره کرد. اینکه بسیاری از ساختمانهای اداری از دسترس خارج شده و همچنین امکان تخلیه اضطراری برای برخی از گروههای آسیبپذیر مهیا نشده است. گروههای محلی میتوانند به شناسایی سریع این افراد و رفع موانع اضطراری در زمان خطر کمک کنند.
دکتر حسینی کلام خود را با این موضوع به پایان برد که بسیاری از مردم تمایل به کمکرسانی دارند اما باید زمینه کمک به شکل روشن و ازپیشمشخصشده وجود داشته باشد تا مردم بتوانند حضوری فعال داشته باشند.
در ادامه دکتر تقی پور، راهبر جلسه، سوالی درباره نحوه اسکان معلولان در اماکن امن پرسید. دکتر حسینی اولویت اسکان در اماکن مربوط به بهزیستی را با خانوادههایی دانست که در جنگ آسیب دیده یا در مراکز شبانهروزی حضور دارند. همچنین افزود سبد کالای بهداشتی برای حداقل ۱۲ هزار نفر از معلولان در نظر گرفته شده است. هر چند که این میزان همپای تورم نیست.
در ادامه دکتر بهاره آذر، رییس انجمن حمایت از کودکان کم توان جسمی حرکتی آفتاب سبز درباره اهمیت خدمترسانی به معلولان شدید و کمتوان در هر شرایطی ولو شرایط جنگ گفت. زیرا این قشر از افراد آسیبپذیر به یک مراقبت ۲۴ساعته حتی در جنگ نیازمند هستند. دکتر حسینی نیز ضمن تأیید سخنان دکتر آذر بر همکاری بهزیستی با مراکز مردمنهاد تأکید کرد.
شفافیت مالی و مشارکت مردم، سرمایه اجتماعی سمنها است
دومین سخنران این نشست، دکتر زهرا حجت، مدیرعامل موسسه خیریه توانبخشی همدم، سخنش را با یادی از شهدای دانشآموزان مدرسه شجره طیبه در میناب آغاز کرد. او در ابتدا به مواردی اشاره کرد که به تابآوری سمنها کمک میکند. مواردی همچون مدیریت مسئولانه دولتی در بهرهبرداری و توزیع عادلانه ملی، تشخیص هوشمندانه اولویتهای مصرف و هزینه بهویژه در سمنها، همراه شدن عموم مردم و خیرین با سمنها و مشارکت دادن عملی مردم در امور خیر. این مشارکت در مرکز همدم به دو نحو انجام میپذیرد. بازدید آزاد و حتی سرزده از مجموعه و همچنین سفارش کار به کارگاههای مجموعه که توسط بچههای توانمند همدم انجام میشود.
مدیر مجموعه همدم همچنین به این نکته اشاره کرد که شهر مشهد، جزو شهرهای نسبتاً امن در جنگ به حساب میآید و مجموعه همدم آمادگی دارد تا میزبان موسسات خیریهای باشد که در جنگ آسیب دیدهاند.
در ادامه دکتر حجت به مواردی پرداخت که باعث موفقیت خیریه همدم شده است. توانمندسازی دختران ساکن در همدم با هر توان جسمی، شفافیت مالی، تأمین مالی کارکنان مجموعه همدم که منجر به ارائه خدمات بهتر میشود، از جمله این موارد بود.
اینترنت میتواند نقش موثری در تابآوری سمنها ایفا کند
آخرین سخنران این نشست، دکتر شکوه علیزاده، مدیرعامل موسسه تربیت انسان کارامد بود که در حوزه اتیسم فعالیت میکند. دکتر علیزاده در سه بخش، نکاتی را مطرح کرد. وی سخنش را درباره نحوه عملکرد این موسسه آغاز کرد که به شکل مدل چندوجهی به دستههای مختلفی از افراد خدمترسانی میکند. این دستهها شامل کودکان و بزرگسالان مبتلا به اختلال اتیسم، خانواده آنها و آموزش مربیان آنهاست. همچنین این مجموعه در حوزه مطالبهگری از نهادهای دولتی نیز فعالیت میکند. البته موسسه انسان کارامد به این مقدار کفایت نکرده و به منظور توانمندسازی اقتصادی خانواده، مادران دارای فرزند اتیسم را آموزش میدهد تا به درآمدزایی برسند.
وی در بخش بعدی سخنانش به موضوع تابآوری در شرایط جنگی اشاره کرد. بخش مهمی از این تابآوری به مدد اینترنت میسر شده است. زیرا آموزشها و خدمات چندوجهی همچنان در این شرایط ادامه دارد.
دکتر علیزاده در سومین بخش سخنش به چالشهای پیش روی این موسسه اشاره کرد. به این شکل که عدم ثبات و ابهام در کشور میتواند انجام پروژههای این موسسه را با مشکلاتی مواجه کند. در نتیجه این خطر وجود دارد که موسسه انسان کارامد به سمت کوچک شدن و انقباض پیش برود که به جامعه هدف آنها، آسیب خواهد زد. وی در پایان گفت که در صورت وجود اینترنت بینالمللی میتوانستند صدای بچههای اتیسم را که از جنگ بسیار متضرر شدهاند به گوش جهانیان و افراد جنگطلب در دنیا برسانند. اما از این امکان محروم هستند.
چهارمین نشست هماندیشی تشکلهای مردمنهاد، پیرامون کنشگری اجتماعی در شرایط جنگ، در حدود ساعت ۱۵ به پایان رسید و دکتر تقیپور، ضمن تشکر از شرکتکنندگان، ابراز امیدواری کرد که با تغییر در استراتژی سمنها و خیریهها در بحران، میتوان به تابآوری آنها کمک کرد.
گزارش از حکیمه صنیعفر
