نیکوکاری مَفصَلِ حاکمیت و مردم است؛ نه پیوست دولت و نه رقیب آن/ باید از تجربههای بینالمللی الگو بگیریم
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه؛ دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در آیین اختتامیه دومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری که دوشنبه ۲۷ بهمن برگزار شد، با تبریک ایام شعبانیه، از نهادهای برگزارکننده این جشنواره قدردانی کرد. وی با اشاره به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در حوزه نیکوکاری افزود: شاید بتوان گفت یکی از مصوباتی که در حوزه نیکوکاری داشتیم، به همت این نهادها محقق شده است و خدا را شاکریم که ایران یکی از برترین کشورهای جهان در امر خیر است.
خسروپناه در بخش نخست سخنان خود به جایگاه قرآنی نیکوکاری پرداخت و با استناد به آیه ۲۷۴ سوره بقره تأکید کرد: این وصف را خداوند در قرآن برای انبیا، اولیا، شهدا و مؤمنان عامل به صالحات بیان کرده و مصداق آن، خیرین و نیکوکاران هستند. او این آیات را «شناسنامه نیکوکاری» دانست و خطاب به خیرین گفت: بدانید چه جایگاهی دارید.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه با طرح یک بحث معرفتشناختی اظهار کرد: به زعم بنده، حکمت سه رکن دارد: عقلانیت، فضیلت و خدمت. نیکوکاری رکن سوم حکمت است. وی افزود: اگر نیکوکاری پشتوانه عقلانیت و فضیلت داشته باشد-که عمدتاً چنین است-حکمت بهطور کامل تحقق پیدا میکند.
نیکوکاری؛ مفصل حاکمیت و مردم
خسروپناه با تأکید بر جایگاه نهادی امر خیر تصریح کرد: نیکوکاری پیوست دولت نیست و رقیب دولت هم نیست؛ نیکوکاری مفصل حاکمیت و مردم است. وی توضیح داد: اگر نیکوکاری حاکمیتی شود غلط است، اگر پیوست حاکمیت شود غلط است و اگر رقیب حاکمیت شود هم غلط است؛ این نیکوکاری است که دولت و مردم را به هم متصل میکند. وی با بیان اینکه ما به سامانه شفافیت نیکوکاری در ایران نیاز داریم، افزود: هیچ چیز نباید برای مردم پنهان بماند؛ چون خیرین مفصلبندی دولت و مردم هستند.
ضرورت تدوین الگوی حکمرانی نیکوکاری
وی یکی از چالشهای اصلی این حوزه را فقدان الگوی مدون حکمرانی دانست و گفت: ما هنوز الگوی حکمرانی حکمیِ نیکوکاری را مدون نکردهایم. اگر این الگو درست تعریف شود، بسیاری از چالشهای فعلی برطرف خواهد شد. خسروپناه با اشاره به نقش خیرین در جنگ ۱۲ روزه گفت: اگر نیکوکاران و مردم نبودند، دولت نمیتوانست این بار را تحمل کند. پیوند دولت و مردم در آن مقطع توسط خیرین شکل گرفت؛ چه نهادهای رسمی دارای مجوز و چه مردم خیری که شاید مجوز رسمی نداشتند.
چالشهای قانونی و ساختاری
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به برخی خلأهای ساختاری اشاره کرد و گفت: ما هنوز قانون جامع مشارکتهای اجتماعی نداریم؛ برخی فعالیتهای خیر معافیت مالیاتی دارند و برخی ندارند؛ امنیت حقوقی یکسان وجود ندارد و پایگاه داده شفاف و جامع در امر خیر نداریم. وی تأکید کرد ایجاد سامانههای هوشمند و شفاف میتواند از اتلاف منابع جلوگیری کند و افزود: گاهی یک نیازمند از چندین جا خدمات میگیرد و نیازمند دیگری بینصیب میماند؛ چون پایگاه داده جامع نداریم.
خسروپناه با اشاره به تجربه کشورهای دیگر گفت: در ژاپن فرایند صدور مجوز چهار مرحله دارد، اما در ایران ده مرحله. در فرانسه قانون ۱۹۰۱ بستر پویایی برای فعالیتهای انجمنی ایجاد کرده است. در عمل ایران یکی از پویاترین کشورهای نیکوکاری است، اما در ساختار اداری چالش داریم.
وی در پایان با اشاره به ایجاد حسابی برای بازسازی حرم یکی از فرزندان امام موسی کاظم (ع) گفت: افرادی با هزار تومان کمک کردند؛ بیش از این نمیتوانستند، اما میخواستند عشقورزی کنند. ما باید دست خیر را باز بگذاریم و اعتماد ایجاد کنیم.