اروگوئه اولین صندوق اجتماعی-زیستمحیطی خود را راهاندازی کرد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، جنبشهای اجتماعی و محیطزیستی در اروگوئه بسیار فعال هستند. جوامع محلی در کنار جنبشهای اجتماعی در کارزارهای مختلفی حضور دارند و برای بهبود اوضاع از توسعه صنایع استخراجی و جنگلزدایی گرفته تا گسترش کشتهای صنعتی و پروژههای شهری موسوم به «شهرهای تیکتاک»، تلاش کردهاند، اما این گروههای مردمی همواره با دو مانع بزرگ: کمبود منابع مالی و نبود ابزارهای فنی برای تداوم فعالیتهای خود، روبهرو بودهاند.
این چالشها، دولت اروگوئه را بر آن داشت تا «صندوق اجتماعی-زیستمحیطی اروگوئه» (Fondo Uruguay Socioambiental) یا «فوسا» (FUSA) را ایجاد کند که بتواند تا اندازهای پاسخگوی چالشهای اجتماعی این کشور باشد. این صندوق با هدف حمایت از گروههای مردمی و سازمانهای مدنی که در «خط مقدم دفاع» از سرمایههای طبیعی کشور قرار دارند، پا به عرصه گذاشته است. به گفته مسئولان این صندوق، سازمانهای اجتماعی دفاع اساسی از سرمایههای طبیعی این کشور هستند.
صندوق اجتماعی-زیستمحیطی اروگوئه حاصل گفتوگوی مستقیم و مستمر با طیف گستردهای از کنشگران اجتماعی است؛ از زنان و رهبران اجتماعی و سیاسی گرفته تا دانشگاهیان، نمایندگان رسانهها و سازمانهای محلی که سالها سابقه فعالیت اجتماعی دارند. این صندوق نتیجه یک فرایند یادگیری جمعی درباره آنچه در بستر اروگوئه واقعاً کارآمد است، به شمار میآید. در سالهای اخیر، اروگوئه شاهد رشد چشمگیر توانمندسازی شهروندان بوده است؛ افرادی عادی که سازماندهی میشوند و نشان میدهند که مشارکت اجتماعی تنها ضامن اجرای قوانین، حفظ حقوق و بقای اکوسیستمهاست. صندوق فوسا از همین مسیر و از واقعیتها و مقاومتهای محلی الهام گرفته است.
صندوق فوسا با راهنمایی و پشتیبانی دو سازمان غیردولتی در حوزه بشردوستی اجتماعی-زیستمحیطی در آمریکای لاتین یعنی «صندوق خانه اجتماعی-زیستمحیطی» (Fundo Casa Socioambiental) از برزیل و «صندوق اقدام همبستگی» (Fondo Acción Solidaria A.C. – FASOL) از مکزیک شکل گرفته است. راهبردهای آن بر پایه اصول «بشردوستی اجتماعی» استوار است که بر اعتماد متقابل و انتقال قدرت از نهادهای بزرگ به جوامع محلی تأکید دارد.
فعالیتهای صندوق در سه محور اصلی تعریف شده است:
۱. حمایتهای مالی (Financial Support): ارائه کمکهای مالی مستقیم به گروههای مردمی و سازمانهای اجتماعی که در خط مقدم دفاع از محیط زیست و سرزمین خود هستند.
۲. بانک خدمات (Service Bank): ارائه خدمات مشاورهای، فنی و توانمندسازی به گروههای محلی برای تقویت ظرفیتهای سازمانی و تخصصی آنها.
۳. رصدخانه ملی تعارضات اجتماعی-زیستمحیطی (Observatorio Socioambiental): یکی از ارکان کلیدی این صندوق، ایجاد یک رصدخانه مشارکتی است که به منظور شفافسازی و نظاممند کردن تعارضات اجتماعی-زیستمحیطی در سراسر کشور طراحی شده است. این رصدخانه به عنوان یک نقشه جمعی از واقعیت ملی عمل میکند و از سازمانها، گروههای مردمی و حتی شهروندان عادی دعوت کرده است تا از طریق فرمی در وبسایت رسمی صندوق، مشکلات و تعارضات زیستمحیطی منطقه خود را ثبت کنند.
ارتباط با سازمانهای جامعه مدنی
صندوق فوسا با هدف تقویت و پویاسازی جنبش اجتماعی-زیستمحیطی در اروگوئه طراحی شده است. این صندوق با اولویت دادن به جوامع محلی، جامعه مدنی و پاسخهای جمعی، به دنبال ایجاد شبکهای از سازمانهای مردمی، گروههای محلی و کنشگران اجتماعی است. پیش از راهاندازی رسمی، اعضای بنیانگذار صندوق از طریق سازمانهای خود، با رهبران و گروههای زنان و زیستمحیطی در نقاط مختلف کشور و منطقه همکاری میکردند و از فرایندهای تقویت سازمانی و فنی حمایت میکردند.
بنیانگذاران صندوق معتقدند که «شهروندانی آگاه، سازمانیافته و پویا، تنها سپر واقعی در برابر استبداد و ناعدالتیهای اجتماعی-زیستمحیطی خواهند بود». با تقویت کار این صندوق در کنار گروههای محلی، جنبش اجتماعی-زیستمحیطی قدرتمندتری در حال شکلگیری است که شبکههای محلی، منطقهای و بینالمللی را به هم متصل میکند. همه این شبکهها یک هدف مشترک دارند: تقویت بافت اجتماعی و دموکراسی مشارکتی.
صندوق همچنین با جنبش جهانی «تغییر قدرت» (#ShiftThePower) همسو است که بر انتقال قدرت به جوامع محلی و کاهش وابستگی به بنیادهای بزرگ غربی تأکید دارد. جنبش تغییر قدرت، یک جنبش جهانی از فعالان و سازمانهاست که ساختارهای سنتی و از بالا به پایین در کمکهای توسعهای و بشردوستی غربی را به چالش میکشد. این جنبش که در سال ۲۰۱۶ در «اجلاس جهانی بشردوستی اجتماعی» (Global Summit on Community Philanthropy) در ژوهانسبورگ متولد شد، خواستار تغییر در رفتارها، ذهنیتها و روشهای کاری برای انتقال قدرت و منابع به جوامع محلی است تا خود آنها مالک و رهبر توسعه خود باشند.
منابع:
