به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، در عصرِ «دسترسیِ همگانی» به اطلاعات، هنوز هم میلیونها زن در سراسر جهان به دلیلِ فقرِ مالی یا انزوایِ اجتماعی، از سادهترین ابزارهایِ ارتباطی بیبهرهاند. این زنان، نه به این دلیل که نمیخواهند، بلکه به این دلیل که نمیتوانند، از اطلاعاتِ حیاتیِ مربوط به سلامت، حقوق و امنیتِ خود دور میمانند. در جمهوری آذربایجان یک شرکت ارتباطات به نام «آذرسل» در راستای رویکرد مسئولیت اجتماعی خود خدماتی را در اختیار سازمانهای حامی زنان اعم از دولت و یا انجیاوها قرار داده است. پروژهٔ «سرویس خدمات آفلاین به زنان» در جمهوری آذربایجان با هدفِ پر کردنِ همین شکاف، پلتفرمی دیجیتال طراحی کرده که بدونِ نیاز به اینترنت یا حتی داشتنِ اعتبارِ تلفن همراه، اطلاعاتِ نجاتبخش را در اختیارِ زنانی قرار میدهد که بیش از همه به آن نیاز دارند.
این طرح که اخیراً برندهٔ جایزهٔ نقرهای «استیو» (Stevie®) شده، تا امروز ۵۳ هزار زن را به شبکهٔ حمایتِ اجتماعی متصل کرده و تماسهای اورژانسی را ۲٫۵ برابر افزایش داده است. این پروژهٔ نوآورانه در ردهٔ «برنامهٔ مسئولیت اجتماعی شرکتی سال در اروپا» در بیست و سومین دورهٔ جوایز بینالمللی کسبوکار (International Business Awards®) شده است. جایزهٔ استیو (Stevie®)، یک جایزه جهانی در حوزهٔ کسبوکار است که هر ساله از سازمانها و پروژههای برتر در حوزههای مختلف از جمله مسئولیت اجتماعی تقدیر میکند. در سال ۲۰۲۶، بیش از ۳۴۰۰ اثر از ۸۲ کشور جهان به این رقابت راه یافتند و پروژهٔ سرویس خدمات آفلاین به زنان با ارائهٔ راهکاری خلاقانه و تأثیرگذار، توانست نظر بیش از ۳۰۰ داور مستقل از سراسر جهان را به خود جلب کند.
مشکل بزرگ؛ زنانی که صدایشان به گوش نمیرسد
در بسیاری از جوامع، زنانی که در معرض خشونت خانگی یا آسیبهای اجتماعی قرار دارند، اغلب به دلیل نبود اطلاعات کافی یا ترس از عواقب، نمیدانند برای دریافت کمک باید به کجا مراجعه کنند. دسترسی به اینترنت و تلفن همراه میتواند یک راه نجات باشد، اما برای بسیاری از این زنان، حتی هزینهٔ یک تماس تلفنی ساده یا خرید بستهٔ اینترنت، خود یک مانع بزرگ است. این شکاف دیجیتال، آنان را در انزوا و بیاطلاعی بیشتری فرو میبرد.
پروژهٔ «سرویس خدمات آفلاین به زنان» دقیقاً برای پر کردن همین خلأ طراحی شده است. این طرح یک پلتفرم دیجیتال است که اطلاعات حیاتی و ضروری را در اختیار زنانی قرار میدهد که در معرض خشونت هستند یا در معرض خطر آن قرار دارند. این اطلاعات شامل آگاهی از حقوق قانونی زنان، راههای دریافت کمک، و معرفی مراکز حمایتی و مشاورهای است.
نوآوری اصلی این پروژه در قابلیت دسترسی بینظیر آن است؛ مشترکان «آذرسل» میتوانند بدون نیاز به داشتن بستهٔ اینترنت فعال یا حتی موجودی حساب، از این سکو استفاده کنند. این ویژگی، پلتفرم را برای آسیبپذیرترین قشر جامعه که شاید توانایی پرداخت هزینهٔ تماس یا اینترنت را ندارند، کاملاً رایگان و در دسترس قرار میدهد. به این ترتیب، اطلاعات نجاتبخش، بدون هیچ مانعی به دست کسانی میرسد که بیش از همه به آن نیاز دارند.
شرکت «آذرسل» که پیشتر نیز با پروژههای مختلفی در حوزهٔ مسئولیت اجتماعی شناخته میشود، قصد دارد با گسترش این پلتفرم، دامنهٔ تأثیر آن را افزایش دهد و به زنان بیشتری در مناطق مختلف کشور دسترسی پیدا کند. این پروژه، الگویی موفق برای سایر کشورها و سازمانهاست تا با بهرهگیری از فناوری و خلاقیت، به حل معضلات اجتماعی بپردازند و نشان دهند که مسئولیت اجتماعی، زمانی اثربخش است که به نیاز واقعی جامعه پاسخ دهد.
«سرویس خدمات آفلاین به زنان»؛ از یک پروژهٔ محلی تا جنبشی جهانی در حمایت از زنان آسیبپذیر
«سرویس خدمات آفلاین به زنان» اگرچه در جمهوری آذربایجان اجرا شده، اما بخشی از یک جنبش جهانی برای حمایت از زنان در معرض خشونت است. سازمان ملل متحد، بهویژه نهاد «زنان ملل متحد» (UN Women)، در طول همهگیری کووید-۱۹ با همکاری دولتهای محلی و سازمانهای مردمنهاد، شبکهای از خطتلفنهای ملی و منطقهای ایجاد کرد تا متناسب با نیازهای هر جامعه، خدماتی هدفمند ارائه دهد. برای مثال، در هند، خطتلفن «۱۸۱» که بهصورت ۲۴ ساعته پاسخگوی اضطراری، مشاوره و خدمات ارجاع به زنان آسیبدیده است، تا سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۶ میلیون تماس دریافت کرده است. در پاپوآ گینه نو، تماسهای خطتلفن در دوران کرونا سه برابر شد و در مالزی، فیلیپین و نپال، جستجوهای آنلاین برای عباراتی مانند «نشانههای آزار جسمی» بیش از ۵۰ درصد افزایش یافت.
در پاسخ به این بحران، سازمان ملل با شرکتهای فناوری مانند گوگل، توییتر و متا همکاری کرد تا شماره خطتلفنهای خدمات حمایتی را در دسترستر قرار دهد. در منطقه آسیا و اقیانوسیه، این همکاری با توییتر، اطلاعات حیاتی را به زنانی میرساند که به دنبال کمک میگشتند.
اما نوآوری در این حوزه، فراتر از خطتلفنهای سنتی رفته است. امروزه سازمانهای مردمنهاد و نهادهای دولتی از ابزارهای دیجیتال پیشرفتهای برای حمایت از زنان استفاده میکنند. برای مثال، در اردن، ربات گفتگوی «مسیر امن» (Darb Alaman) که توسط سازمان مردمنهاد « اقدام برای کمک در منطقه عربی» (ActionAid Arab Region) راهاندازی شده، از طریق پیامرسانهایی مانند واتساپ و فیسبوک مسنجر، به زنان امکان میدهد بهصورت ناشناس درخواست کمک کنند. در جامائیکا، اپلیکیشن «جام سیف» (JamSafe)، با قابلیت هشدارهای اضطراری، ناوبری خدمات بر اساس منطقه و دسترسی ۲۴ ساعته به خطتلفن، به زنان کمک میکند. در کنیا، پلتفرم «صدای امن» (Sauti Salama) که توسط بازماندگان خشونت رهبری میشود، یک دکمه SOS برای هشدار فوری، یک ربات گفتگوی مبتنی بر هوش مصنوعی و یک راهنمای ارجاع به خدمات حقوقی، بهداشتی و روانی-اجتماعی را ترکیب کرده است.
همچنین، مدل «مراکز یکجا» (One-Stop Centres) در کشورهایی مانند پاکستان، تمام خدمات مورد نیاز یک بازمانده از جمله درمان پزشکی، مشاوره روانی-اجتماعی، راهنمایی حقوقی و پشتیبانی پزشکی قانونی را زیر یک سقف ارائه میدهد و موانع دسترسی به خدمات را بهشدت کاهش میدهد. بهگفتهٔ سازمان ملل، در سال ۲۰۲۵، این مدلهای نوآورانه و راهکارهای دیجیتال، دسترسی به خدمات را برای بیش از ۱۴ میلیون زن و دختر در ۵۹ کشور فراهم کرده است.
پروژهٔ «سرویس خدمات آفلاین به زنان» در جمهوری آذربایجان، یکی از نمونههای موفق این رویکرد جهانی است که نشان میدهد فناوری، زمانی اثربخش است که به نیاز واقعی و روزمرهٔ آسیبپذیرترین افراد جامعه پاسخ دهد و آنان را از انزوای اطلاعاتی به شبکهٔ حمایت اجتماعی متصل کند.
منابع:
Azertag.az