رییس سازمان جهانی بهداشت: حمله به امدادگران، جنایات جنگی است

 به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، رئیس سازمان بهداشت جهانی در آخرین اظهارات خود در مورد حمله به بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های غیرنظامی در ایران گفت: این‌ها جنایات جنگی هستند. بمباران بیمارستان یا مدرسه «اشتباه محاسباتی» نیست. کشتن یک امدادگر «خسارت جانبی» نیست. گرسنه نگه داشتن غیرنظامیان «تاکتیک مذاکره» نیست. این‌ها جنایات جنگی هستند. تمام. اسمش را هر چه که هست بگذارید. این واکنش در زمانی است که بنابر گزارش‌ها در ادامه این جنگ در هفته‌های گذشته هر روز اماکن غیرنظامی مختلف مورد حمله هوایی قرار گرفت. یکی از مهمترین این اماکن بیمارستان‌ها و مراکز درمانی هستند که طبق کنوانسیون ژنو حمله به آن‌ها در جنگ‌ها ممنوع است و جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود.

تخریب بیمارستان، مرکز بهداشتی، آمبولانس و شهادت کادر سلامت

 سازمان نظام پزشکی اعلام کرده که از ابتدای این جنگ تا کنون، برخلاف کنوانسیون‌های بین‌المللی و اصول انسانی ۳۶ بیمارستان و مرکز درمانی، ۱۵۳ واحد ارائه خدمات بهداشتی، ۴۶ پایگاه اورژانس و ۳۳ دستگاه آمبولانس در کشور آسیب دیده‌اند و در نتیجه این حملات تاکنون ۱۷ نفر از کادر سلامت به شهادت رسیده‌اند. آسیب به سیستم بهداشتی و درمانی به این مراکز محدود نمی‌شود و تعداد زیادی انبار دارویی شیرخشک، داروهای بیماران MS و داروهای بیماران صعب‌العلاج نیز مورد اصابت قرار گرفته و نابود شده و تجهیزات بیمارستانی و لوازم مصرفی مورد نیاز بیماران نیز در حجم وسیعی آسیب دیده است.

 معاونت بهداشت وزارت بهداشت نیز با تشریح جزئیات خسارت به ۱۵۳ مرکز بهداشتی آسیب دیده در این جنگ اعلام کرد: از مجموع ۱۵۳ مرکز آسیب دیده ۵۶ مورد مرکز خدمات جامع سلامت بوده‌اند. همچنین ۲۵ پایگاه سلامت، ۱۸ مرکز بهداشت شهرستان و ۱۸ خانه بهداشت نیز از جمله مراکزی هستند که در این حوادث دچار خسارت شده‌اند. سه مرکز بهداشت شبانه‌روزی و سه مرکز منتخب بحران نیز در این فهرست قرار دارند. بررسی گزارش‌ها نشان می‌دهد این خسارات در سراسر کشور گسترده بوده و در میان دانشگاه‌های علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با ۴۲ واحد آسیب‌دیده بیشترین میزان خسارت را داشته است. 

 پس از آن دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با ۱۹ واحد قرار دارد. همچنین در دانشگاه‌های علوم پزشکی همدان، ایلام، شهید بهشتی و چابهار هر کدام ۱۰ واحد بهداشتی آسیب دیده گزارش شده است. بر اساس این گزارش، در دانشگاه‌های علوم پزشکی اهواز هشت واحد، ارومیه ۶ واحد، تهران و آبادان هر کدام پنج واحد و شیراز و لرستان هر کدام چهار واحد بهداشتی آسیب دیده‌اند. علاوه بر آن تعدادی از مراکز بهداشتی دانشگاه‌های علوم پزشکی قم، ایران و مراغه هر کدام سه واحد، تبریز، سراب، البرز و دزفول هر کدام دو واحد و دانشگاه‌های مشهد، قزوین و بهبهان هر کدام یک واحد آسیب‌دیده داشته‌اند. در این حوادث سه نفر از کارکنان مراکز بهداشتی شامل یک نفر در شیراز و دو نفر در لرستان به شهادت رسیدند، دو نفر دیگر مجروح و بستری شدند و ۲۲ نفر نیز دچار مصدومیت شدند که پس از درمان ترخیص شدند. بر اثر این حملات ۲۰۲ نفر از شهروندان عادی نیز مصدوم شدند که هفت نفر از آنان شهید شدند.

 آسیب به بیمارستان‌ها نیز کم نبوده است. بیمارستان گاندی، مطهری، آرمان، در تهران بیمارستان بیمارستان امام علی (ع) اندیمشک، بیمارستان امام خمینی(ره) کوهدشت از جمله این مراکز آسیب دیده هستند. اورژانس کشور نیز که خط اول خدمت‌رسانی به مردم در حوادث است، از این حملات بی‌نصیب نماند و علاوه بر سه شهید به نام‌های علی عبداللهی، هوشنگ ترک علیه و سجاد چرخنده که تقدیم وطن کرد، ۳۴ پایگاه اورژانس نیز آسیب دید؛ به طوری که از این تعداد ۳ پایگاه اورژانس کاملاً تخریب شد. به گفته جعفر میعادفر رئیس اورژانس کشور ۳۰ دستگاه آمبولانس در جنگ رمضان آسیب دیده که پنج دستگاه از آن‌ها به طور کامل غیرقابل استفاده شده است. یک فروند بالگرد امدادی نیز (در استان بوشهر) منهدم شده و یک فروند آمبولانس دریایی (در استان هرمزگان) از رده خارج شده است.

نقض آشکار حقوق بین‌الملل و لزوم پاسخگویی جهانی

 آمارهای تکان‌دهنده، که بیانگر تخریب ده‌ها بیمارستان، مراکز بهداشتی و آمبولانس و به شهادت رسیدن کادر درمان است، مصداق بارز «جنایت جنگی» و نقض فاحش «کنوانسیون‌های ژنو» و پروتکل‌های الحاقی آن محسوب می‌شود. بر اساس قواعد عرفی حقوق بین‌الملل و اصول بشردوستانه، اماکن درمانی و کادر پزشکی دارای حصانت ویژه‌ای هستند و هرگونه حمله عمدی یا بی‌تفاوت به آن‌ها، که منجر به از بین رفتن زیرساخت‌های حیاتی و جان باختن افراد غیرنظامی شود، غیرقابل توجیه است.

قانون جهانی به صراحت حمله به بیمارستان‌ها، اورژانس و آمبولانس‌ها را ممنوع کرده و آن را جنایتی علیه بشریت می‌داند. توجیه این حملات به عنوان «اشتباهات محاسباتی» یا «خسارات جانبی»، با توجه به حجم وسیع تخریب‌ها و هدف قرار گرفتن سیستم درمانی که خط مقدم دفاع از جان انسان‌هاست، در دادگاه‌های بین‌المللی پذیرفته نیست. این اقدامات نه تنها تعهدات دولت‌ها را در رعایت اصول «تمایز» (تفکیک نیروهای نظامی و غیرنظامی) و «احتیاط» زیر پا می‌گذارد، بلکه امنیت انسانی را در معرض تهدیدی جدی قرار می‌دهد.

نقش کارکردی سازمان‌های مردم‌نهاد در جمع‌آوری شواهد و پیگیری بین‌المللی

 با توجه به تخریب زیرساخت‌های درمانی، سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در عرصه امداد و نجات و یا سازمان‌های مردم‌نهاد حوزه سلامت می‌توانند در این میان نقش خود را علاوه بر حمایت و امدادرسانی به «ناظران مستندساز» ارتقا دهند. در چارچوب حقوق بین‌الملل بشردوستانه، برای احراز مسئولیت بین‌المللی و پیگرد قضایی، صرفِ وجود آمار کافی نیست؛ بلکه این آمار باید به «زنجیره انباشت ادله» (Chain of Custody) تبدیل شود.

 آن‌ها می‌توانند با جمع‌آوری، طبقه‌بندی و آرشیوسازی مستندات فنی از صحنه‌های شامل عکس و اخذ شهادت‌های رسمی و قضایی از شاهدان عینی و کادر درمان باشد. ارائه این بسته‌های اطلاعاتی به نهادهای تحقیقاتی سازمان ملل و دادگاه‌های بین‌المللی، شاید بتواند در آینده ادعا‌های مطرح شده از سوی مقاماتی مانند رئیس سازمان بهداشت جهانی را از سطح «بیانیه‌های سیاسی» خارج کرده و به «استدلال‌های قضایی قابل استناد» تبدیل کند. جامعه جهانی و نهادهای تخصصی مانند سازمان بهداشت جهانی در کنار سازمان‌های مردم‌نهاد این حوزه می‌توانند با محکوم کردن قاطعانه این اقدامات، برای توقف فوری حملات به زیرساخت‌های درمانی ایران و حفاظت از کادر سلامت فشار بین‌المللی اعمال کنند.