تشکلها، «دیپلماتهای غیرسیاسی» باشند و صدای مردم را به گوش جهان برسانند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، نشست مجازی «جهان باید بشنود؛ دیپلماسی اجتماعی در زمان جنگ» با موضوع چگونگی مطالبهگری تشکلهای مردمی از نهادهای بینالمللی، با همت بنیاد تعالی اجتماعی زندگی و به شکل مجازی، پنجشنبه ۲۱ اسفند ماه ۱۴۰۴ برگزار شد.
در ابتدا، مونا رحمانی؛ مدیرعامل بنیاد کنشگران توسعه فردا با این مقدمه سخنان خود را آغاز کرد که صدای جامعه مدنی در شرایط بحران باید فراتر از مرزها شنیده شود و صرفاً به فعالیتهای همدلانه مانند پرداخت اجاره منزل یا اعطای بستههای معیشتی محدود نگردد. وی توضیح داد که سازمانهای تصمیمگیرنده بینالمللی، به دلیل فضای متفاوتی که از ایران دریافت میکنند، ممکن است حقیقت ماجرا را آنطور که هست درک نکنند و حقوق نادیده گرفته شود.
وی تأکید کرد که رساندن صدا به جهان، تنها به «اندازه سازمان» وابسته نیست؛ بلکه گروههای جهادی، خیریهها و موسسات کوچک نیز میتوانند در این امر مشارکت مؤثری داشته باشند. به طور مثال، استفاده از کلمات دقیق انگلیسی با مشاوره خبرگان این حوزه در گزارشات، فارغ از داشتن مقام مشورتی، اهمیت دارد. این مقام مشورتی بیشتر زمانی لازم است که فرد بخواهد در اجلاس سالانه شرکت کرده، گزارشی ارائه دهد یا ویدیویی ارسال کند. با این حال، موسسات اغلب به دلیل مشغلههای داخلی و مخاطبان خاص خود، از نقش برجستهترشان غافل مانده و فراموش کردهاند که چه زمانی باید «بلندتر و رساتر» سخن بگویند.
مستندسازی؛ کلید تأثیرگذاری در عرصه بینالملل
مونا رحمانی پیشنهاد داد که روایتگری را با جدیت آغاز کنیم. این روایات، هرچه دقیقتر با ارائه آمار و ارقام همراه باشند، از اعتبار بیشتری برخوردار بوده و میتوانند خروجیهایی چون ویدیو یا عکس را نیز در بر گیرند. با توجه به «بایکوت خبری» کشور ایران، استفاده از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور، اثرگذار است و خیریهها میتوانند از توان نقشآفرینی افرادی که ساکن خارج از ایران هستند، بهره ببرند.
این فعال اجتماعی تأکید کرد: همچنین سازمانهای مردمنهاد با انتشار کتابچههای دوزبانه میتواند روایت خود را تدوین کرده و در نهایت به صورت کتابچهای دوزبانه منتشر کند تا در رویدادها و معرفیها به سفارتخانهها و سازمان ملل شناسانده شود. گزارشنویسی درباره تناقض روایتها، نیز کمککننده است و با تمرکز بر تفاوتها و تناقضهای روایتهای بینالمللی در شرایط بحران، میتوان به تولید روایتی منصفانه کمک کرد.
سه مرحله کلیدی در ارتباطات بینالملل برای سازمانهای مردمنهاد
در ادامه این نشست، زهرا میرابیان؛ مشاور سازمانهای مردمنهاد در امور بینالملل گفت: در دنیای پیچیده امروز، بازیگران غیردولتی در سطح دیپلماسی اجتماعی به عنوان نقشآفرینانی اثرگذار به حساب میآیند. سازمانهای مردمنهاد (NGOها) در سطوح مختلف محلی، ملی و یا بینالمللی در عرصه ارتباطات بینالملل از سه ظرفیت اساسی برخوردار هستند آنان با ترویج تعامل و حمایت پلهای ارتباطی را میان ملتها حفظ میکند؛ در بحرانهایی مثل جنگ، آنها میتوانند واسطهای مطمئن برای کمکهای بشردوستانه باشند و کریدورهای امن را باز کنند و بازیگرانی هستند که میتوانند مطالبهگری و ترویج صلح و حقوق بشر را بر عهده بگیرند تا در بلندمدت به یک بازیگر بشردوستانه تأثیرگذار و استراتژیک تبدیل شوند.
وی افزود: در این میان، دیپلماسی اجتماعی سازمانهای مردمنهاد، در زمان جنگ، نقشی بسیار حساس، حیاتی و متفاوت با شرایط عادی است. در شرایط درگیریهای نظامی، ساختارهای معمول جامعه دچار اختلال میشود و در این میان، این سازمانها به عنوان پلهای ارتباطی، تسهیلکنندههای کمکرسانی و نمایندگان صدای مردم عمل میکنند. آنان به واسطه ارتباطات بینالملل به برقراری و حفظ ارتباط با نهادها و سازمانهای بینالمللی میپردازند و سعی میکنند با مشارکت و تأثیرگذاری به حضوری فعال و ایفای نقش در مجامع بینالمللی بپردازند.
میرابیان ادامه داد: سازمانهای مردمنهاد در همه سطوح محلی، ملی و یا حتی بینالمللی با ترویج آرمانها و یا جذب منابع، میتوانند آرمانهای انسانی مد نظر خود را دنبال کنند و در مواردی به معرفی و جذب حمایتهای مالی و معنوی از مجامع جهانی بپردازند. در این دوران حساس سازمانهای مردمنهاد باید فعالیت عادی خود را بر اساس تخصصشان در ایران ادامه دهند؛ اما داشتن مقام مشورتی، ظرفیت سیاسی قابل توجهی در عرصه بینالمللی و در میان بازیگران سازمان ملل ایجاد میکند، اما شرط اصلی برای نقشآفرینی در عرصه جهانی نیست. موسساتی که فاقد مقام مشورتی هستند، میتوانند با سازمانهایی که این ظرفیت را دارند همکاری کرده و گزارشات مشترکی تهیه کنند.
وی افزود: همچنین، آنان به صورت مستقل به تهیه گزارش و مستندات خود بپردازند و با همکاری و هماهنگی با سازمانهای تخصصی در داخل کشور با تشکلهای همحوزه در سطح بینالمللی ارتباط گرفته و مستندات خود را برای دفاتر یونسکو و آژانسهای تخصصی سازمان ملل که شرکای اجرایی محسوب میشوند، ارسال نمایند. در نگارش گزارشات و بیانیهها این موضوعات در مقطع کنونی بسیار حائز اهمیت است:
- پایبندی به اصول انساندوستانه: گزارشات باید فارغ از مسائل نژادی و سیاسی، بیطرفانه و با رعایت اصول بشردوستانه نوشته شوند.
- نقش میانجیگر: مستندات ارائه شده، حتی بدون داشتن مقام مشورتی، باید نقش میانجیگر را ایفا کنند.
- مدیریت در شرایط قطعی اینترنت: در زمان قطعی اینترنت، گزارشات باید طبقهبندی، آرشیو و در زمان اتصال مجدد ارسال شوند. سازمانهای مردمنهاد میتوانند با استناد به منابع معتبری چون هلال احمر، وزارت بهداشت و ...، همانند گزارش سالانه خود، محتواهایی شامل عکس یا اینفوگرافیک تولید کرده و در هنگام وصل مجدد اینترنت در شبکههای مجازی منتشر کنند تا صدای نهادهای مدنی ایران انعکاس پیدا نماید.
میرابیان یادآور شد: سازمانهای مردمنهاد وظیفه دارند نقض حقوق بشر و جنایتهای جنگی را مستند کنند. این کار نوعی دیپلماسی مبتنی بر «حقیقت» است. با افشای واقعیات میدانی، آنها فشار افکار عمومی جهانی را برای توقف کشتارها یا اعمال تحریمهای هوشمند علیه متجاوزان افزایش میدهند.
در مجموع، از منظر مهمانان این نشست، دیپلماسی اجتماعی سازمانهای مردمنهاد در جنگ ترکیبی از «شجاعت میدانی» و «هنر مذاکره» است تا در شرایط بحرانی، کرامت انسانی حفظ شود.