طولانیترین اجلاس اقلیمی تاریخ در خطر فروپاشی؛ اروپا و پاناما توافق را رد کردند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران و به نقل از خبرگزاری ایسنا، مذاکرات اقلیمی COP۳۱ در آنتالیای ترکیه، پس از آنکه اتحادیه اروپا رسما آخرین پیشنویس توافقنامه را رد کرد، در معرض خطر فروپاشی قرار گرفته است. رئیس اجلاس میگوید با وجود فداکاریهای انجامشده و تلاشها برای ارائه راهکار، پیشنویس توافق در این نشست به تصویب نرسیده است. این رویداد تحولی تقریبا بیسابقه محسوب میشود. مراد کوروم، رئیس نشست COP۳۱ خطاب به کشورها گفت این اجلاس به ایدههای گوناگون گوش فرا داده و کوشیده است تا راهکارهایی ارائه دهد.
او میگوید: از جانب ما، گذشتهایی صورت گرفت. ما باید به خواست طرفها (کشورهای شرکتکننده) احترام بگذاریم؛ ما هیچکس را مجبور به پذیرش این پیشنویس نکردیم. او پیش از آنکه فرصت را برای طرح نظرات بیشتر از سوی طرفها فراهم کند، میگوید: متوجه هستم که توافقی بر سر این متن وجود ندارد. از همین رو، این تصمیمات به تصویب نرسیدهاند.
اجلاس اقلیمی سالانه سازمان ملل، امسال (۲۰۲۶) به طولانیترین نشست در تاریخ تبدیل شد به طوری که مذاکرات دو روز پس از زمان مقرر برای پایان آن، همچنان ادامه دارد. در طول مذاکرات طی دو هفته برگزاری نشستها و اکنون دو روز گفتوگوهای پرچالش در وقت اضافه، اتحادیه اروپا و برخی کشورها تلاش کردند تعهد به فاصله گرفتن از سوختهای فسیلی را احیا کنند و این در حالی است که برخی تولیدکنندگان به ویژه عربستان سعودی خواستار حذف عبارت سوختهای فسیلی به طور کلی از پیشنویس توافقنامه شده بودند. با این حال، در پیشنویس چهارم همچنان هیچ اشارهای به سوختهای فسیلی نشده است.
مسئله تأمین مالی برای کمک به کشورهای در حال توسعه جهت سازگاری با تغییرات اقلیمی نیز در نشست آنتالیا همچنان حلنشده باقی مانده است. اگر کشورها نتوانند به اجماع برسند، ممکن است مذاکرات تا سال آینده به تعویق بیفتد؛ اتفاقی که پیش از این تنها یک بار در یکی از نشستهای «کاپ» (COP) رخ داده است. در همین راستا، نماینده اروپا در یک نشست عمومی اظهار داشت: ما میخواهیم رسما به «پیمان آنتالیا» اعتراض کنیم، زیرا این سند پاسخگوی شرایط کنونی نیست. ما عمیقا از تصمیم نهایی (سند پوششی) ابراز ناامیدی میکنیم؛ آن هم در زمانی که جهان بهشدت نیازمند اقدام عملی است.
او افزود: ما از تصمیمی که با یافتههای علمی همسو نیست و در واقع خطر عمیقتر کردن شکاف میان تعهدات جهانی و اقداماتِ لازم را به همراه دارد و حتی نامی از سوختهای فسیلی در آن برده نشده است، حمایت نخواهیم کرد. پاناما نیز اکنون به اتحادیه اروپا پیوسته و توافقِ مطرحشده را رد کرده است. این کشور ضمن تمجید از نشستهای کاپ میگوید که این توافق کافی نیست.
نماینده پاناما گفت: اجازه دهید با دستاوردهای کاپ شروع کنم؛ این نشستها، توافق پاریس را برای ما به ارمغان آوردند. پیش از پاریس، جهان به سمت افزایش دمای ۴ درجه سانتیگراد پیش میرفت. سیاستهای کنونی نشاندهنده حرکت به سوی افزایش ۲.۸ درجهای دما هستند. این پیشرفتی آشکار است، اما ۲.۸ درجه هم دمای امنی نیست. علم اهل مذاکره نیست. سیاره زمین دیگر نمیتواند منتظر بماند. این سخنرانی تاکنون با بیشترین تشویق حاضران در سالن روبهرو شده است.
کشورها در برابر عربستان سعودی بر سر حذف سوختهای فسیلی
به گزارش گاردین، مذاکرات اقلیمی شنبه شب در ترکیه به بنبست رسید چرا که برخی کشورها در حال بررسی این موضوع بودند که آیا بر سر ضرورت جهانیِ حذف تدریجی سوختهای فسیلی، کار را به رویارویی با عربستان سعودی و متحدانش بکشانند یا خیر. کریس بوون از استرالیا و مراد کوروم از ترکیه، به عنوان رؤسای مشترک اجلاس اقلیمی سازمان ملل (COP۳۱)، در تمام طول روز شنبه تا پاسی از شب با نمایندگان کشورهای بسیاری دیدار کردند. این در حالی بود که مذاکراتِ دو هفتهای، بدون دستیابی به نتیجهای مشخص به درازا کشیده و موجب افزایش روزافزون ناامیدی کشورها و فعالان محیط زیست از عدم پیشرفت در گفتوگوها شده بود.
موارد اصلی اختلافنظر، حول محور پافشاریِ ائتلافی متشکل از حدود ۱۳۰ کشور بر گنجاندن عبارتی با مضمون «گذار از سوختهای فسیلی» در سند نهایی مذاکرات و همچنین مطالبات کشورهای در حال توسعه برای تقویت حقوقشان جهت دریافت کمکهای مالی از کشورهای ثروتمند به منظور سازگاری با پیامدهای فزاینده بحران اقلیمی، میچرخید. عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای نفتخیز، همواره با بیان صریح موضوع استفاده از سوختهای فسیلی مخالفت کردهاند.
سومین پیشنویس از یک توافقنامه کلیِ احتمالی که در ساعات اولیه روز یکشنبه منتشر شد، با اشاره به توافقی که سه سال پیش در دبی حاصل شده بود، کوشید تا بنبست موجود را برطرف کند؛ آن توافق، تنها مورد در میان نشستهای پیشین بود که در آن کشورها بر سر ضرورتِ فاصله گرفتن از سوزاندن زغالسنگ، نفت و گاز به اجماع رسیدند.
همچنین اختلافنظرهای شدیدی پیرامون فناوری بحثبرانگیز «جذب و ذخیرهسازی کربن» (CCS) و هدفی برای تأمین ۳۵ درصد از انرژی جهان از طریق برق تا سال ۲۰۳۵ وجود داشت. عربستان سعودی خواهان گنجاندن توصیههایی قوی در حمایت از فناوری CCS در سند نهایی مذاکرات است که به عنوان «تصمیم فراگیر» شناخته میشود، اما سایر کشورها با این موضوع مخالف هستند چرا که برخی این فناوری را ابزاری برای تداوم حیات صنعت سوختهای فسیلی میدانند.
در سومین پیشنویسِ این سند، تلاش شد با حذف یک هدف کمیِ مشخص برای CCS و تأکید بر اینکه فرآیند برقیسازی (electrification) باید تا حد امکان با انرژیهای پاک تغذیه شود، راهکاری برای برونرفت از این اختلاف پیدا شود. قرار بود این موضوع در یک نشست رسمی در تالار اصلی که برای ساعت ۹ صبح یکشنبه به وقت محلی برنامهریزی شده بود، مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
فعالان، مسئولیتِ عدم پیشرفت را متوجه صنعت سوختهای فسیلی و کشورهای وابسته به آن و همچنین ناتوانی کشورهای ثروتمند در عمل به وعدههایشان مبنی بر تأمین مالی کشورهای فقیرتر دانستند. مشخص نبود مذاکراتی که قرار بود عصر جمعه به پایان برسند، چه زمانی خاتمه خواهند یافت. بسیاری از نمایندگان در حال تغییر زمان پروازهای بازگشت خود بودند. اگر تعداد کافی از نمایندگان محل را ترک کنند، ممکن است «کنفرانس اعضا» (COP) دیگر حد نصاب لازم طبق «کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییر اقلیم» را نداشته باشد.
در نشست COP۲۸ که سال ۲۰۲۳ در دبی برگزار شد، بر سر «گذار از سوختهای فسیلی» توافق صورت گرفت، اما عربستان سعودی و متحدانش مانع از پیشرفت بیشتر در مسیر عملیاتی کردن آن شدند. در نشست سال گذشته (COP۳۰) نیز برزیل بهعنوان میزبان با متعهد شدن به تدوین یک نقشه راه جهانی برای حذف تدریجی سوختهای فسیلی، راهی برای عبور از این مانع پیدا کرد.
امسال، این نقشه راه در پیشنویس نخستِ سندِ حاصل از این مذاکرات گنجانده شده بود، اما از پیشنویس اصلاحشدهای که روز پنجشنبه منتشر شد، حذف گردید. در پیشنویس سوم، بهطور غیرمستقیم و با اشارهای به کلِ «اجماع امارات متحده عربی» که سه سال پیش در دبی حاصل شده بود، به آن پرداخته شد. این گنجاندنِ مجدد، پس از آن صورت گرفت که اتحادیه اروپا، بریتانیا، بسیاری از کشورهای آفریقایی، کشورهای کمتر توسعهیافته جهان و کشورهای جزیرهای کوچک که از آسیبپذیرترین کشورها در برابر بحران اقلیمی هستند، شامگاه شنبه با یکدیگر همراه شدند و با راهپیمایی به سوی دفتر ریاست، خواستار بازگرداندن عبارت گذار از سوختهای فسیلی شدند.
منبع: