«دِفبلایند یوکی» سازمانی خیریه است که از افراد دارای همزمان ناشنوایی و نابینایی حمایت میکند. این مؤسسه برای ارائه خدمات خود به شش فروشگاه در کمبریجشایر و پیتربورو متکی است. اقلامی مثل لباس و کفش باکیفیت و وسایل برقی را میپذیرد و حتی پارچههای کهنه را، به شرطی که درست برچسبگذاری شده باشند، دریافت میکند. کریستی لیلی تأکید میکند که اگر اهداکنندگان پیش از آوردن اقلام نامناسب تماس میگرفتند، احتمالاً راهی برای پذیرش آنها وجود داشت: «اگر فقط به ما میگفتند آیا پارچه کهنه میگیرید، احتمالاً اگر درست بستهبندی شده بود، میگفتیم بله.»
مشکل، اما فقط یک کیسه یا یک روز نیست. کریستی میگوید رها کردن اقلام در بیرون فروشگاههای خیریه برای بسیاری از مؤسسات در انگلیس رایجتر شده است. در مورد فروشگاه یَکسلی، این وضعیت پس از حذف سه سطل خیریه از پارکینگ مرکز خرید محل استقرار مغازه تشدید شد. انگار وقتی زیرساخت درست برداشته میشود، بعضیها بهجای پیدا کردن راه درست، کیسه را دم در فروشگاه رها میکنند؛ جایی که اقلام در معرض باران، آلودگی و آسیب قرار میگیرند و اغلب دیگر قابل فروش نیستند.
با این حال، کریستی لیلی تلاش میکند ناامید نشود. او بر اهمیت حیاتی اهدا تأکید میکند: «ما از هر کسی که به ما اهدا میکند قدردانی میکنیم. واقعاً مهم است.» اما درخواستش از عموم ساده و روشن است: «کمی بیشتر در مورد آنچه اهدا میکنید فکر کنید. اگر مطمئن نیستید چه چیزی میپذیریم، با ما تماس بگیرید تا به شما بگوییم.»
یک مورد نیست؛ الگویی در سراسر انگلیس
ماجرای رها کردن کیسهها جلوی فروشگاه خیریه در پیتربورو، یک اتفاق نادر یا یک شیطنت اتفاقی نیست؛ بلکه در انگلیس به یک پدیده تکرارشونده و تقریباً عادی تبدیل شده است. رها کردن «اهدا» جلوی در فروشگاههای خیریه، در این کشور سابقه دارد و بسیاری از مؤسسات خیریه با آن دستوپنجه نرم میکنند. بر اساس نظرسنجی انجمن خردهفروشی خیریه در بریتانیا، ۹۳ درصد از فروشگاههای خیریه گزارش کردهاند که در طول یک سال گذشته با رهاسازی اقلام در بیرون محل خود مواجه شدهاند و بیش از نیمی از آنها این اتفاق را بهصورت هفتگی تجربه میکنند. کارشناسان هشدار میدهند که این پدیده زمان، انرژی و منابع مالی مؤسسات خیریه را از اهداف اصلیشان منحرف میکند. در شرایطی که فروشگاههای خیریه با افزایش هزینههای انرژی و بیمه دستوپنجه نرم میکنند، این رهاسازیها به «طوفانی کامل» برای آنها تبدیل شده است.
گودالمینگ: تابلوی «لطفاً بیرون نگذارید» هم کارساز نبود
در محله گودالمینگ، جلوی فروشگاه خیریه صلیب سرخ انگلیس تابلویی نصب شده بود که از مردم میخواست وقتی مغازه بسته است وسایل خود را بیرون در نگذارند. اما صبح یک روز، بیرون مغازه پر شده بود از لباس، کاموا، جعبه و کیسههای پر از وسایل. بدتر اینکه آن فروشگاه در آن زمان به دلیل کمبود نیروی انسانی موقتاً بسته بود. مدیر فروشگاه، مایک پنیک، هم از سخاوت مردم تشکر کرد و هم از آنها خواست دیگر وسایل را بیرون در رها نکنند، چون «نمیتوانیم سریع به آنها رسیدگی کنیم و خطر آسیب دیدنشان وجود دارد». ساکنان محلی هم عصبانی بودند: فروشگاههای خیریه دیگر همان نزدیکی باز بودند و مرکز بازیافت محله هم فاصله زیادی نداشت؛ یعنی بهانهای وجود نداشت.
قابلمهها و لباسهای کثیف، فروشگاه را موقتاً تعطیل کرد
در محدوده هارو و ویلدستون، فروشگاه خیریه «سن لوک» با صحنه بدتری روبهرو شد. مدیر فروشگاه، کریسی، صبح دید که جلوی در مغازه انبوهی از «لباسهای خیلی کثیف، قابلمههای خیلی کثیف و پتوهای خیلی کثیف» رها شده است. او گفت: «این چیزهای عادی نبود.» برای اینکه مشتریها فکر نکنند خود فروشگاه کثیف است، مجبور شد اول محل را تمیز کند و مغازه هم موقتاً بسته شد. سیاست این فروشگاه روشن است: به دلایل بهداشتی و ایمنی، هر چیزی که بیرون در رها شود دور ریخته میشود، حتی اگر در ظاهر قابل فروش به نظر برسد. به گفته مدیر، بعد از دوران کرونا، رها کردن وسایل جلوی فروشگاهها بهطور محسوسی بیشتر شده است.
صحنههای مشابه در دربیشایر، بریستول، یورکشایر و ویلتشایر هم تکرار شده است. یک مؤسسه خیریه در دربیشایر گفته است که وسایل کثیف، خراب و غیرقابل فروش سالانه بیش از ۱۰۰۰ پوند به آنها ضرر میزند، چون مؤسسه خیریه باید برای سطل زباله پول بدهد و هزینه سوخت و نیروی کار برای بردن وسایل غیرقابل فروش به محل دفن زباله را هم بپردازد.
در بریستول، از ۵۰ فروشگاه خیریهای که بیبیسی با آنها صحبت کرد، ۴۴ فروشگاه گفتند مردم دارند از آنها «مثل سطل زباله» استفاده میکنند؛ ۲۶ فروشگاه کیفیت اهداها را پایینتر دانستند و ۱۹ فروشگاه نگران بقای خود مغازه بودند. در یورکشایر، یک فروشگاه خیریه مبلمان به دلیل داشتن پارکینگ، محل رها کردن مبلهای کپکزده، کفشهای پاره و لباسهای زیر کثیف شده بود. در ویلتشایر حتی یک مبل نیمهخیس جلوی فروشگاه خیریه رسپکا رها شده بود. از نظر قانونی، گذاشتن وسایل جلوی فروشگاه خیریه بسته، میتواند «fly-tipping» یا «تخلیه غیرقانونی زباله»، محسوب شود، حتی اگر نیت فرد «اهدا» باشد.
چرا در انگلیس کار به اینجا کشیده است؟
لایه اول، فشار بحران هزینه زندگی است. مردم که دستشان تنگتر میشود، دیگر مثل گذشته بهترین وسایلشان را سخاوتمندانه اهدا نمیکنند؛ بلکه چیزهای سالم و ارزشمند را در پلتفرمهایی مثل «وینتد» (Vinted)، «ایبی» (eBay) و «دیپاپ» (Depop) میفروشند تا پولی به دست بیاورند و آنچه به فروشگاه خیریه میرسد، اغلب بخشی است که «اگر فروش نرفت هم مهم نیست». یک نظرسنجی نشان داده نزدیک به دو پنجم مسئولان مؤسسات خیریه میگویند بعد از رونق پلتفرمهایی مثل «وینتد»، کیفیت اهداها بهطور محسوس پایین آمده است. یکی از کارکنان فروشگاه خیریه در شفیلد صریح گفته است: «بحران هزینه زندگی باعث میشود مردم بخواهند کمی برای خودشان پول دربیاورند؛ این قابل درک است، اما برای صنعت خیریه اثر منفی دارد.»
لایه دوم، «زبالهای شدن اهدا» زیر فشار فستفشن است. انگلیس از نظر سرانه مصرف پوشاک در اروپا در شمار بالاترینهاست. حجم زیادی لباس ارزان و کمدوام خریداری میشود، چند بار پوشیده میشود، تغییر شکل میدهد و رنگ میبازد، و بعد در کیسهای به فروشگاه خیریه سپرده میشود. فروشگاههای خیریه بهطور میانگین فقط حدود ۲۵ درصد از لباسهای اهدایی را میتوانند بفروشند و بقیه باید به بازیافتکنندگان منسوجات فروخته شود. اما قیمت «کهنهپارچه» از حدود ۴۲ پنس برای هر کیلوگرم در فوریه ۲۰۲۰ به حدود ۱۲ پنس رسیده است. بازیافتکنندگان هم کمتر حاضرند این مواد را تحویل بگیرند و فروشگاهها مجبور میشوند آن را بهعنوان زباله تجاری با هزینه خودشان دور بریزند. هر پوندی که خرج دفع زباله میشود، از خدمت به بیماران تحت مراقبت تسکینی، پژوهش پزشکی یا حمایت از جامعه کم میشود.
لایه سوم، ذهنیت «از چشم دور، از دل دور» است. برای بسیاری، گذاشتن وسایل جلوی فروشگاه خیریه از نظر روانی راحتتر از انداختن آنها در محل دفن زباله است: هم «تمیزکاری» کردهاند و هم روایت «دارم کار خوبی میکنم» را حفظ کردهاند. اما جلوی فروشگاه خیریه جایگزین محل دفن زباله نیست. وسایل شب در فضای باز میمانند، باران میخورند، رهگذران آنها را به هم میریزند و حیوانات کثیفشان میکنند؛ در نتیجه دیگر قابل فروش نیستند. وجود چاقو، پیچگوشتی یا حتی پوشک کثیف در کیسهها هم برای داوطلبان یک خطر واقعی بهداشتی و ایمنی است. و وقتی فروشگاههای خیریه مجبور میشوند بخش زیادی از انرژی خود را صرف جداسازی، دور ریختن و پرداخت هزینه دفع زباله کنند، در نهایت کسانی آسیب میبینند که قرار بود از درآمد این فروشگاهها بهرهمند شوند.
منابع: