به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، در جریان مجمع توسعهٔ رفاه عمومی اینترنت در «نشست سران ووژن ۲۰۲۶»، «یوئه مان-لوک»، بازیگر و خوانندهٔ اهل هنگ‌کنگ، در گفت‌وگو با شبکهٔ تلویزیونی چین (CGTN) از سال‌ها حمایت مالی خود از کودکان مناطق روستایی چین گفت. او به خاطرات خوشایندش از تماشای بزرگ‌شدن این کودکان اشاره کرد و توضیح داد که اینترنت چگونه شیوهٔ انجام کارهای خیریه را دگرگون کرده است. به گفتهٔ او، در گذشته برای حمایت از یک هدف خیریه اغلب لازم بود فرد حضوری در محل حاضر شود؛ اما امروز این محدودیت تا حد زیادی برداشته شده است. هر کس، از هر نقطه‌ای، تنها با یک کلیک می‌تواند کمک کند. یوئه مان-لوک در بخشی از سخنان خود تأکید کرد: «مهم این است که چقدر می‌خواهید کمک کنید.» این جمله، هستهٔ پیام او را تشکیل می‌دهد: فناوری به‌خودی‌خود کار خیر نمی‌کند، اما می‌تواند فاصلهٔ میان نیت خیر و اقدام عملی را کوتاه کند.

داستان یوئه مان-لوک، هرچند شخصی و کوتاه است، بازتابی از یک تحول ساختاری بزرگ‌تر در چین است. این کشور در حال بازتعریف رابطهٔ میان فناوری دیجیتال و رفاه عمومی است. آنچه در ووژن به‌عنوان یک روایت فردی بیان شد، در مقیاسی ملی در حال وقوع است: پلتفرم‌های غول‌آسای جمع‌آوری کمک، زیرساخت‌های شفافیت مبتنی بر بلاک‌چین، و آموزش دیجیتال برای سازمان‌های خیریهٔ محلی، همه بخشی از این تحول‌اند. هدف این است که فناوری به‌جای افزایش فاصلهٔ دسترسی مردم به امکانات دیجیتال، این فاصله را کم کند.

کمک با یک کلیک: چطور مشارکت خیریه آسان‌تر شد

گذار از حضور فیزیکی به مشارکت دیجیتال، پیش از هر چیز، موانع مشارکت را کم می‌کند. پلتفرم خیریهٔ تنسنت که از سال ۲۰۰۷ و با همکاری بنیاد خیریهٔ تنسنت راه‌اندازی شد، یکی از نخستین پلتفرم‌های اطلاعاتی جمع‌آوری کمک اینترنتی بود که از سوی وزارت امور مدنی چین تعیین شد. تا پایان اکتبر ۲۰۲۵، این پلتفرم بیش از ۳۶٫۷ میلیارد یوان (حدود ۵٫۱ میلیارد دلار) کمک جمع‌آوری کرده، بیش از ۱٫۷۹ میلیارد بار مشارکت فردی در کمک دریافت کرده و از بیش از ۱۳۸٬۰۰۰ پروژهٔ رفاه عمومی پشتیبانی کرده است. کمپین سالانهٔ «۹۹ روز نیکوکاری» که در سال ۲۰۲۴ به «جشنوارهٔ نیکوکاری ماندگار» ارتقا یافت، از سال ۲۰۱۵ تاکنون یازده دورهٔ متوالی برگزار شده و توانسته بیش از ۱۸۳ میلیارد یوان از کاربران جمع‌آوری کند و بیش از ۲۴٬۰۰۰ سازمان غیرانتفاعی و ۶۷٬۰۰۰ پروژه را در حوزه‌هایی چون آموزش، احیای روستایی، کمک پزشکی و حفاظت از محیط زیست گرد هم آورد.

این مقیاس تنها حاصل بزرگ‌شدن پلتفرم‌ها نیست؛ حاصل آسان‌شدن مشارکت است. در رویکرد جدید چین، «کار خیر» به اقداماتی فراتر از اهدای پول گسترش یافته است؛ برای مثال در کمپین «یک قدم برو»، کاربران گام‌های روزانهٔ خود را به آستانهٔ تعیین‌شده (مثلاً ۵٬۸۰۰ گام) می‌رسانند و شرکت‌ها به ازای آن، بدون هیچ هزینهٔ اضافی از سوی کاربر، به پروژه‌های خیریه کمک مالی می‌کنند. تنسنت همچنین امکان مشارکت خیریه را در بیش از ۱۲۰ بخش آنلاین گنجانده و «مدل اهدای واحد» را معرفی کرده است تا کمک‌کردن به امری عادی در زندگی روزمره تبدیل شود. این تحول، همان چیزی است که یوئه مان-لوک آن را «یک کلیک» می‌نامد: نه صرفاً یک استعارهٔ فناورانه، بلکه تغییر در نسبت میان ارادهٔ کمک و عمل به کمک.

کمک آسان بدون اعتماد بی‌فایده است: شفافیت در خیریهٔ اینترنتی

فناوری باید فاصله‌ها را کم کند، نه بیشتر: رسیدن به روستاها و سازمان‌های کوچک

 یکی از نگرانی‌های اصلی در دیجیتالی‌شدن خیریه این است که فناوری می‌تواند دسترسی نابرابر به امکانات دیجیتال را عمیق‌تر کند: کسانی که بیشترین نیاز را دارند، ممکن است کمترین دسترسی یا مهارت دیجیتال را داشته باشند. تجربهٔ چین نشان می‌دهد که این خطر جدی است، اما می‌توان با آن مقابله کرد، به شرطی که فناوری «خود را پایین بیاورد».

در شهرستان فنگ‌شیان (شانگهای)، پروژه‌ای برای نگهداری از سالمندان تنها در مناطق روستایی، با یک برنامهٔ ساده و «کم‌ادعا» توانسته وضعیت روزانهٔ بیش از ۱۷۰۰ سالمند را ثبت و حتی ده‌ها بحران سلامت ناگهانی را هشدار دهد. نکتهٔ کلیدی این است که این سیستم از سالمندان نخواسته با گوشی هوشمند پیچیده کار کنند؛ در عوض، ۱۳ زن تسهیل‌گر محلی با میانگین سنی ۶۰ سال، که به‌عنوان رابط میان سالمندان و سامانهٔ دیجیتال در روستاها عمل می‌کنند، داده‌ها را وارد سیستم می‌کنند. فناوری‌ای که تصور می‌شد این فاصله را بیشتر کند، در عمل به پلی برای کم کردن آن تبدیل شده است. این مدل به‌عنوان یک «راه‌حل سبک تجربهٔ دیجیتال» به روی ۶۲۰٬۰۰۰ روستا و محله در سراسر کشور گشوده شده است.

در سوی دیگر، سازمان‌های خیریهٔ محلی، به‌ویژه در شهرستان‌ها، اغلب فاقد توانایی دیجیتال لازم برای استفادهٔ مؤثر از این زیرساخت‌ها هستند. برای رفع این مشکل، «طرح تقویت پایهٔ دیجیتال» در سال ۲۰۲۵ با همکاری بنیاد خیریهٔ تنسنت و بنیاد توسعهٔ روستایی چین راه‌اندازی شد. این طرح یک نظام آموزشی سیستماتیک شامل آموزش «انطباق و دیجیتال‌سازی»، «اردوی تخصصی خیریهٔ دیجیتال»، حمایت از «متخصصان کوچک خیریهٔ دیجیتال» و نظارت میدانی و آنلاین ارائه می‌دهد.

  در استان هنان، این آموزش‌ها با حضور بیش از ۲۶۰ مدیر و کارشناس سازمان‌های خیریه برگزار شد و از میان شرکت‌کنندگان، ۱۰۰ نفر برای آموزش پیشرفته و ۲۰ نفر برای حمایت مستمر به‌عنوان «متخصص خیریهٔ دیجیتال» انتخاب شدند. استان هنان از سال ۲۰۱۸ تاکنون بیش از ۴٫۱ میلیارد یوان از طریق اینترنت جمع‌آوری کرده و بیش از ۵۷ میلیون نفر در کمک‌ها مشارکت داشته‌اند؛ این نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری بر ظرفیت انسانی، مقدمهٔ لازم برای تبدیل زیرساخت فنی به نتیجهٔ اجتماعی است.

کلیک کوچک، تغییر بزرگ

 آنچه تجربهٔ چین نشان می‌دهد این است که این کشور با ترکیبی از پلتفرم‌های مقیاس‌پذیر، زیرساخت شفافیت مبتنی بر بلاک‌چین، چارچوب حقوقی الزام‌آور و سرمایه‌گذاری در ظرفیت انسانی مناطق محروم، شیوهٔ کار خیریه را دگرگون کرده است و کار خیریه‌ای که نیازمند «حضور» بود، به فرآیندی تبدیل شده است که با یک کلیک آغاز می‌شود، اما در زنجیره‌ای قابل پیگیری و پاسخگو ادامه می‌یابد. این تحول کامل نیست؛ دسترسی نابرابر به امکانات دیجیتال همچنان در برخی مناطق و گروه‌ها وجود دارد و پایداری سازمان‌های خیریهٔ کوچک به سرمایه‌گذاری مستمر وابسته است. در این رویکرد، فناوری زمانی «خیر» است که نه فقط دسترسی را آسان‌تر، بلکه اعتماد را ممکن‌تر و مشارکت را عادلانه‌تر کند؛ همان‌گونه که یوئه مان-لوک گفت، مهم این است که چقدر می‌خواهید کمک کنید، اما در چین این اراده دیگر تنها به حضور فردی وابسته نیست.

زهرا میرابیان