آب پاک، از دل آفتاب: طرح جوانمحور یک خیریه برای حل بحران آب در کامبوج
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، در روستاهای شناور استان «سیم ریپ کامبوج»، مدرسهای که تنها پناهگاه کودکان در روزهای گرم است، سالها بدون یک قطره آب آشامیدنی سالم اداره میشد. کودکان در ماههای تابستان به مدرسه نمیرفتند و بسیاری پس از نوشیدن آب آلوده بیمار میشدند. امروز اما، سامانهای خورشیدی که آب رودخانه، باران و آب شور را به آب آشامیدنی تبدیل میکند، نهتنها این مدرسه را از بحران نجات داده، بلکه الگویی برای مناطق دورافتاده در سراسر جهان ارائه کرده است.
این تحول، حاصل طرحی است به نام «آکوا سول برای برابری» (AquaSol for Equity)، ابتکاری از بنیاد «امید سبز» (Green Hope Foundation) است. این بنیاد خیریه یک سازمان مردمنهاد جوانمحور و پژوهشی است که در کانادا ثبت شده و دفتر مرکزی آن در تورنتو قرار دارد. بنیاد «امید سبز» در سال ۲۰۱۲ توسط «کهکشان باسو» تأسیس شد؛ زمانی که او تنها ۱۲ سال داشت و با هدف رفع کمبود شدید حضور کودکان، جوانان، زنان و جوامع حاشیهای در فرایند توسعه پایدار، این سازمان را بنیان گذاشت.
بنیاد امید سبز اکنون در ۲۹ کشور جهان فعالیت دارد و بیش از نیم میلیون نفر را تحت پوشش قرار داده است. این سازمان دارای مقام مشورتی شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد (ECOSOC) و همچنین کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییر اقلیم (UNFCCC)، مجمع محیط زیست سازمان ملل (UNEA) و کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با بیابانزایی (UNCCD) است.
بنیاد امید سبز فعالیتهای خود را بر پایه سه ستون همدلی، شفقت و همکاری بنا نهاده و از ابزارهایی مانند فناوری انرژی پاک، هوش مصنوعی، آموزش برای توسعه پایدار، هنر، موسیقی، ورزش و آموزش علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) برای توانمندسازی جوانان و بزرگسالان استفاده میکند. حوزههای تمرکز این بنیاد شامل اقدام اقلیمی، تخریب زمین، آب پاک و بهداشت، مصرف و تولید پایدار، حفاظت از تنوع زیستی و انرژی پاک است.
بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، این بنیاد تاکنون بر زندگی بیش از ۱۳۰ هزار جوان در ۲۵ کشور اثر مستقیم گذاشته، بیش از ۱۴۲ هزار درخت کاشته، بیش از ۲۰۸ پاکسازی اجتماعی انجام داده و بیش از ۲۰۰۰ تن زباله را بازیافت کرده است. وبسایت رسمی بنیاد نیز از کاشت ۱.۸ میلیون درخت، ۷۰۰ هزار نفر بهرهمند و ۳۰۰۰ پاکسازی خبر میدهد.

«آکوا سول برای برابری»: فناوری ساده، اثر عمیق
هسته فنی «آکوا سول برای برابری» (AquaSol for Equity) یک سامانه تصفیه کاملاً خارج از شبکه و با انرژی خورشیدی است که برای مناطقی طراحی شده که به زیرساختهای متعارف دسترسی ندارند. هر واحد ماژولار روزانه ۱۰۰ تا ۱۲۵ لیتر آب آشامیدنی تولید میکند؛ مقداری که برای تأمین آب حدود ۹۰۰ نفر کافی است. این سامانه آب رودخانه، باران و آب زیرزمینی آلوده را تصفیه میکند و همزمان با اجتناب از انتشار سالانه ۱۲ تن دیاکسید کربن، ردپای زیستمحیطی طرح را نیز به حداقل میرساند.
آنچه این طرح را از بسیاری از پروژههای آبرسانی متمایز میکند، ترکیب فناوری با ظرفیتسازی محلی است. ده سفیر جوان زیر ۲۴ سال از خود این جوامع آموزش دیدهاند تا به عنوان مربیان آب، بهداشت و بهداشت عمومی (WASH) فعالیت کنند و کارزارهای آگاهیبخشی را در روستاهای خود رهبری کنند. به این ترتیب، جامعه نه فقط دریافتکننده آب، بلکه مالک و نگهبان سامانه میشود؛ رویکردی که پایداری بلندمدت پروژه را تضمین میکند.
نتایجی که در شش ماه آشکار شد

اثر این طرح فراتر از دسترسی به آب سالم بوده است. بر اساس گزارشها، در عرض شش ماه پس از نصب، بیماریهای ناشی از آب تا ۵۰ درصد کاهش یافته و حضور کودکان در مدرسه به ۹۰ درصد رسیده است؛ تغییری که بهطور نامتناسب به نفع دختران بوده است. پنلهای خورشیدی اضافی نیز برق روشنایی و پنکه کلاسها را تأمین میکنند و محیط یادگیری را بهبود بخشیدهاند. در مجموع، این طرح تاکنون بر زندگی حدود ۳۷۵۰ نفر اثر مثبت گذاشته است. نوآوری «آکوا سول برای برابری» در سه سطح قابل مشاهده است.
- نخست، در سطح فناوری. برخلاف سامانههای تصفیه متعارف که به شبکه برق یا سوخت فسیلی وابستهاند، این واحدها کاملاً خودکفا هستند و در مناطقی کار میکنند که «تصفیه سنتی در آنها عملی نیست». طراحی ماژولار آن نیز امکان تکرار و گسترش در سایر مناطق کمآب را فراهم میکند.
- دوم، در سطح اجتماعی. این طرح آب را نه فقط به عنوان یک کالا، بلکه به عنوان دریچهای برای آموزش، برابری جنسیتی و توانمندسازی جوانان میبیند. کاهش بیماری و افزایش حضور دختران در مدرسه، مستقیماً به اهداف توسعه پایدار در حوزه سلامت و آموزش گره خورده است.
- سوم، در سطح مدل اجرا. «آکوا سول» نشان میدهد که یک سازمان مردمنهاد جوانمحور میتواند با تکیه بر طراحی مشارکتی با ساکنان، فناوری تجدیدپذیر را به ابزاری برای عدالت اجتماعی و تابآوری اقلیمی تبدیل کند. این طرح پیشتر در کیریباتی نیز اجرا شده و در کنفرانس اقلیمی COP ۲۹ و مجامع بینالمللی پایداری معرفی شده است.
مجمع صلح پاریس: تقویت راهحلهای نوآورانه برای چالشهای جهانی
ارائه این طرح در مجمع صلح پاریس که هر ساله دهها پروژه نوآورانه برای حل چالشهای جهانی را گرد هم میآورد، فرصتی است تا مدل «آکوا سول» به چشم سیاستگذاران، نهادهای مالی و سازمانهای بینالمللی برسد.
مجمع صلح پاریس، که نهمین دوره آن قرار است در ۱۰ و ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ در کاخ شایو پاریس برگزار شود، یکی از مهمترین گردهماییهای بینالمللی برای معرفی و تقویت راهحلهای نوآورانه برای چالشهای جهانی است. این مجمع در دوره ۲۰۲۶ خود، از میان ۶۰۷ درخواست ارسالی از بیش از ۹۰ کشور، ۴۰ پروژه را برای نمایش در بخش «فضای راهحلها» انتخاب کرده است؛ پروژههایی که به گفته برگزارکنندگان، نمونهای از همکاری چندذینفعی برای ساختن آیندهای عادلانهتر و پایدارتر هستند.
حضور در این رویداد، فرصتی بینظیر برای پروژههایی مانند «آکوا سول برای برابری» فراهم میکند تا در معرض دید رهبران جهان، نوآوران، تأمینکنندگان مالی و رسانهها قرار گیرند و از میان ۴۰ پروژه منتخب، ده پروژه برتر به برنامه یکساله «ارتقا» با منتورشیپ تخصصی راه یابند. مجمع صلح پاریس از سال ۲۰۱۸ تاکنون میزبان بیش از ۴۵ هزار شرکتکننده از ۱۷۵ کشور، ۱۴۷ رئیس دولت و حکومت، و ۵۷ رهبر سازمانهای بینالمللی بوده و بیش از ۶۰۰ پروژه را حمایت کرده است؛ جایگاهی که آن را به بستری کلیدی برای تبدیل ایدههای محلی به اقدامات جهانی تبدیل کرده است.
منابع: