ابتکار خیریه «بیز برای هُپ» در غنا؛ مادران کودکان مبتلا به سرطان نانوا میشوند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، در یکی از شهرهای کشور غنا، یک سازمان خیریه و مردمنهاد محلی با حمایت مالی بازوی مسئولیت شرکتی یک بانک، برای کمک به مادرانی که از کودکان مبتلا به سرطان خود نگهداری میکنند، دست به ابتکاری جالب زدهاند. سازمان مردمنهاد «لایفلاین برای سرطان کودکان غنا» با همکاری «انجمن بانوان بانکداری و کسبوکار بانک آبسا»، یک نانوایی خصوصی در بیمارستان آموزشی کورل-بو در آکرا، پایتخت غنا راهاندازی کرده است. مراسم افتتاحیهٔ این نانوایی و فارغالتحصیلی هشت مادر از دورهٔ آموزش نانوایی، پنجشنبهٔ گذشته (۱۴ آگوست ۲۰۲۶) در آشپزخانهٔ قدیمی خوابگاه مادران این بیمارستان برگزار شد.
داستان نانوایی «بیز برای هُپ» (Bake for Hope)، که شروع کارش با آموزش هشت مادر بود، فراتر از یک واحد تولیدی ساده است. در این برنامه، مادران کودکان سرطانی مهارت میآموزند، صاحب شغل میشوند و درآمد حاصل از فروش محصولات، صرف درمان فرزندانشان میشود. از سوی دیگر، پس از اتمام دوره، هر مادر با دریافت یک «بستهٔ کارآفرینی»، میتواند کسبوکار شخصی خود را راه بیندازد. این طرح با سه هدف همزمانِ توانمندسازی، تأمین مالی درمان، و ایجاد اشتغال پایدار، با هدف کم کردن بار مالی خانوادههایی که کودکان مبتلا به سرطان دارند، مورد استقبال خانوادهها قرار گرفته است.
ماجرا از کجا شروع شد؟
بسیاری از مادرانی که فرزندشان به سرطان مبتلا میشود، ناچارند برای مراقبت طولانیمدت از کودک، شغل و منبع درآمد خود را رها کنند. این موضوع نهتنها فشار مالی سنگینی بر خانواده تحمیل میکند، بلکه در بسیاری از موارد، خانوادهها را مجبور میکند که درمان را نیمهکاره رها کنند؛ چراکه دیگر توان تأمین هزینههای حملونقل، تغذیه و سایر مخارج جانبی را ندارند.
آکوا سارپونگ، مدیر اجرایی لایفلاین، میگوید که این سازمان سالها به خانوادهها در تأمین هزینههای درمان کمک میکرده، اما به این نتیجه رسیده که کمک مالیِ صرف، راهکار دائمی نیست. به همین دلیل، از سال ۲۰۲۴ برنامهٔ آموزش مهارتهای نانوایی را برای مادران طراحی کرد تا هم درآمدی پایدار داشته باشند و هم خودشان در چرخهٔ تأمین هزینههای درمان مشارکت کنند. این پروژه در چهار گام ساده، اما مؤثر اجرا میشود:
- گام اول، آموزش رایگان: مادرانی که کودکانشان در بیمارستان کورل-بو بستری هستند، بهصورت رایگان در یک دورهٔ سهماههٔ آموزش نانوایی شرکت میکنند. در تازهترین دوره، از میان ۱۲ شرکتکننده، ۸ مادر موفق به گذراندن دوره و دریافت گواهی شدند.
- گام دوم، کار در نانوایی: این مادران پس از آموزش، در نانوایی تجاری «بیز برای هُپ» که با تجهیزات صنعتی اهدایی بانک آبسا تجهیز شده، مشغول به کار میشوند و انواع نان و شیرینی را برای فروش به عموم مردم تولید میکنند.
- گام سوم، درآمد صرف درمان میشود: تمام درآمد حاصل از فروش محصولات این نانوایی، صرف هزینههای درمان، تشخیص و تأمین رفاه کودکان مبتلا به سرطان میشود که در همین بیمارستان تحت مراقبت هستند. به عبارت دیگر، خودِ مادران با دسترنجشان، هزینهٔ درمان فرزندان خود و دیگر کودکان را تأمین میکنند.
- گام چهارم، هدیهٔ کارآفرینی به مادران: پس از پایان دوره و فارغالتحصیلی، به هر مادر یک «بستهٔ کارآفرینی» شامل وسایل اولیهٔ نانوایی (قالب، همزن، مواد اولیه و...) اهدا میشود تا وقتی فرزندشان از بیمارستان مرخص شد، بتواند در خانه یا محلهٔ خود یک نانوایی کوچک شخصی راهاندازی کند و برای همیشه از یک منبع درآمد مستقل برخوردار باشد.
تا امروز، این برنامه ۵۸ مراقب (شامل ۵۷ زن و یک مرد) را آموزش داده که از میان آنها ۴۸ نفر با موفقیت دورهها را گذراندهاند. به گفتهٔ مدیر اجرایی طرح، هدف اصلی این است که مادران پس از پایان دورهٔ درمان فرزندشان، روی پای خود بایستند و دیگر نیازی به کمکهای موقت نداشته باشند.
تأثیر بر روند درمان از زبان پزشکان
پروفسور لورنا آوو رِنِر، متخصص انکولوژی کودکان در بیمارستان کورل-بو، میگوید که این طرح مستقیماً بر موفقیت درمان تأثیر میگذارد. به گفتهٔ او، هرچند بسیاری از سرطانهای کودکان بهشدت قابلدرمان هستند، اما آمار نشان میدهد که شمار قابلتوجهی از خانوادهها به دلیل فشار مالی، درمان را ناتمام رها میکنند. او تأکید کرد که این پروژه با تأمین درآمد برای مادران و کاهش فشار مالی، به خانوادهها کمک میکند تا دورهٔ درمان را به پایان برسانند. ضمن اینکه تغذیهٔ بهتر کودکان که با درآمد نانوایی تأمین میشود، سیستم ایمنی آنان را تقویت کرده و پاسخدهی به شیمیدرمانی را بهبود میبخشد.
نقش بانک آبسا؛ از تجهیز نانوایی تا آموزش مدیریت مالی
نقش بانک آبسا در پروژهٔ «بیز برای هُپ» را باید در چارچوب استراتژی کلان مسئولیت اجتماعی شرکتی این بانک با عنوان «نیرویی برای خوبی» (Force for Good) بررسی کرد. این استراتژی فراتر از فعالیتهای خیریهٔ سنتی است و بر ایجاد «ارزش مشترک» (Shared Value) تأکید دارد؛ به این معنا که بانک با سرمایهگذاری در جامعه، هم به بهبود زندگی افراد کمک میکند و هم به نفع خود کسبوکار عمل مینماید. به عبارت دیگر، آبسا اعتقاد دارد که یک کسبوکار موفق، تنها زمانی میتواند به رشد پایدار دست یابد که جامعهٔ پیرامون خود را نیز توانمند سازد و این رویکرد، دقیقاً در پروژهٔ نانوایی «بیز برای هُپ» بهخوبی نمایان است.
حمایت آبسا از این طرح، صرفاً یک اقدام خیرخواهانه یا کمک مالی مقطعی نیست، بلکه با سه هدف راهبردی در حوزهٔ مسئولیت اجتماعی این بانک همسو است. نخستین هدف، توانمندسازی اقتصادی زنان و مراقبان است. یکی از اولویتهای اصلی آبسا در غنا، توانمندسازی گروههای حاشیهنشین، بهویژه زنان، از طریق آموزش مهارتهای فنی و حرفهای است. این بانک پیشتر نیز با سازمان «کمپین برای آموزش دختران» (CAMFED) همکاری کرده و به صدها زن جوان آموزشهای حرفهای ارائه داده است. پروژهٔ «بیز برای هُپ» دقیقاً در همین راستا طراحی شده تا به مادرانی که فرزندانشان به سرطان مبتلا هستند، مهارتی ماندگار بیاموزد که بتوانند از آن برای تأمین معاش خود و خانوادهشان استفاده کنند، نه تنها در دوران درمان، بلکه برای تمام عمر.
این بانک علاوه بر تأمین تجهیزات صنعتی نانوایی و پشتیبانی از هزینههای اولیه، برنامه دارد تا به مادران فارغالتحصیل، دورههای تخصصی سواد مالی، مدیریت کسبوکار و مهارتهای زندگی را نیز ارائه دهد. این اقدام با برنامهٔ کلان «مسائل پولی آبسا» (Absa Money Matters) همخوانی کامل دارد؛ برنامهای که تاکنون بیش از ۱۲۶٬۰۰۰ دانشآموز را در سراسر غنا با مفاهیم عملی بودجهبندی، پسانداز و مدیریت مالی آشنا ساخته است. هدف از این آموزشها این است که مادران پس از دریافت «بستهٔ کارآفرینی» و راهاندازی نانوایی شخصی خود، بتوانند کسبوکارشان را بهدرستی مدیریت کنند، سودآوری را افزایش دهند و در بلندمدت به استقلال مالی کامل دست یابند.
ادوارد نارتی باتچوی، مدیرعامل آبسا در غنا، خود شخصاً در مراسم افتتاحیهٔ نانوایی حضور یافت و این پروژه را نه یک کمکِ یکباره، بلکه سرمایهگذاری در خودکفایی بلندمدت مادران توصیف کرد. رویکرد آبسا این است که با پشتیبانی از یک ابتکارِ مهارتآموزی بهجای یک طرحِ صرفاً پزشکی، به درمانی پایدارتر کمک میکند؛ چراکه نتایجِ ماندگارِ درمان به اندازهٔ مراقبتهای بالینی، به ثبات اقتصادی خانواده وابسته است. به گفتهٔ مدیرعامل این بانک، وقتی مادری بتواند در کنار بالین فرزندش، درآمدی پایدار داشته باشد و پس از ترخیص نیز کسبوکار خود را ادامه دهد، نه تنها درمان فرزندش با موفقیت بیشتری به پایان میرسد، بلکه خود او و خانوادهاش از چرخهٔ فقر خارج میشوند.
ابعاد ملموسِ مسئولیت شرکتی آبسا در این طرح، بسیار گسترده و متنوع است. در بُعد حمایت مالی و تجهیزاتی، بانک آبسا از طریق انجمن بانوان بانکداری خُرد و کسبوکار (RBB) خود، تمامی تجهیزات صنعتی مورد نیاز نانوایی را تأمین کرده است؛ از فرهای صنعتی و همزنهای بزرگ گرفته تا قالبها و ابزارهای تخصصی پخت نان و شیرینی. در بُعد توانمندسازی مهارتی، آبسا هزینهٔ برگزاری دورهٔ سهماههٔ آموزش نانوایی را برای مادران تقبل کرده و از اساتید مجرب برای آموزش آنان استفاده کرده است.
این بانک متعهد شده تا به تمامی فارغالتحصیلان این دوره، آموزشهای تکمیلی در زمینهٔ بودجهبندی، قیمتگذاری محصولات، بازاریابی و مدیریت هزینهها ارائه دهد. همچنین در بُعد تأمین ابزار کارآفرینی، آبسا مسئولیت تهیهٔ «بستهٔ کارآفرینی» (استارتر پک) را برای هر مادر فارغالتحصیل بر عهده گرفته است؛ بستهای که شامل وسایل اولیهٔ نانوایی مانند قالبهای کوچک، همزنهای دستی، مواد اولیه و سایر ملزومات راهاندازی یک نانوایی خانگی است؛ و در نهایت، در بُعد تداوم حمایت، بانک با راهاندازی این نانوایی تجاری، یک جریان درآمدی پایدار برای خودِ خیریه ایجاد کرده است تا بتواند بهطور مستمر از درمان کودکان سرطانی حمایت کند، بدون اینکه وابسته به کمکهای مقطعی باشد.
اقدامات گستردهتر آبسا در حوزهٔ مسئولیت اجتماعی
حمایت از «بیز برای هُپ» تنها یکی از مصادیق رویکردِ «نیرویی برای خوبی» آبسا در غناست و این بانک در سال ۲۰۲۴ مبلغ ۱٬۷۹۳٬۰۱۴ سِدی غنا (حدود ۱۲۰ هزار دلار) صرف برنامههای مسئولیت اجتماعی خود کرده است. از دیگر اقداماتِ شاخصِ این بانک میتوان به برنامهٔ «آماده برای کار» (ReadytoWork) اشاره کرد که تاکنون به ۱٫۷ میلیون جوان در غنا مهارتهای کارآفرینی، مدیریت مالی و تفکر خلاق آموزش داده است. همچنین آبسا با همکاری بنیاد مسترکارت، بیش از ۱۳۷ میلیون دلار وامِ بدونوثیقه با سود ده درصد به بیش از هشت هزار کسبوکار کوچک، عمدتاً با مالکیت زنان، پرداخت کرده که این وامها منجر به ایجاد پنجاههزار شغل برای جوانان شده است.
در حوزهٔ تأمین آب آشامیدنی سالم، این بانک اقدام به حفر و تجهیز چاههای آب در یازده منطقهٔ محروم غنا کرده و در حوزهٔ پایداری زیستمحیطی نیز، پنجاه و سه دستگاه خودپرداز خورشیدی نصب، مصرف انرژی خود را بیست و پنج درصد کاهش داده و پنج هزار اصله درخت کاشته است. افزون بر اینها، کارکنان آبسا در سال ۲۰۲۵ بیش از هفده هزار و چهارصد ساعت بهصورت داوطلبانه در پروژههای اجتماعی مشارکت داشتهاند که نشان از نهادینه شدن فرهنگ مسئولیتپذیری در تمام سطوح این سازمان دارد.
این بانک با اتکا به استراتژی «نیرویی برای خوبی»، از یک سو به یکی از آسیبپذیرترین گروههای جامعه، یعنی مادران کودکان سرطانی، مهارت و توانمندی میبخشد و از سوی دیگر، با آموزش مدیریت مالی و تأمین ابزار کارآفرینی، زمینهٔ خودکفایی پایدار آنان را فراهم میکند. این رویکرد، مسئولیت اجتماعی را از سطحِ یک اقدامِ نمادین و مقطعی فراتر برده و به سرمایهگذاریِ هوشمندانه در توسعهٔ انسانی و اقتصادیِ جامعه تبدیل میکند که هم به نفعِ مخاطبانِ طرح است و هم به اعتبار و جایگاهِ خودِ بانک در جامعه میافزاید.
منابع: