آشپزخانههای خیریه در اردوگاه نصیرات غزه تعطیل میشوند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، خبرگزاری رویترز در گزارشی اعلام کرده است که میزان کمکهای ارسالی به غزه به مراتب کمتر از مقداری است که در توافق آتشبس پیشبینی شده بود. گروههای امدادرسان میگویند این کمبود شدید، همراه با افزایش سرسامآور قیمت کالاها، تأثیر ویرانگری بر زندگی حدود دو میلیون نفر از ساکنان این منطقه گذاشته است. اگرچه سازمان ملل در تازهترین ارزیابی خود از کاهش نسبی تعداد افراد درگیر با گرسنگی خبر داده، اما این بهبود را «شکننده» و کاملاً وابسته به تداوم جریان کمکها توصیف کرده است. بر اساس جزئیات این گزارش، از مجموع ۱.۴ میلیون نفری که هماکنون در سطح «بحران» یا بالاتر از آن قرار دارند، نزدیک به ۲۱۲ هزار نفر در مرحله «اضطراری» (سطح چهارم از پنج سطح IPC)(1) به سر میبرند که نشاندهنده فاصله اندک تا فاجعه قحطی است.
آشپزخانههای خیریه؛ آخرین خط حیات در حال نابودی
در چنین شرایطی، وضعیت امدادرسانی بهویژه در اردوگاه آوارگان نصیرات در مرکز غزه، به سطح هشداردهندهای رسیده است. بر اساس گزارشها، تنها دو آشپزخانه خیریه در این منطقه به ارائه غذا مشغول هستند که پاسخگوی نیاز جمعیت کثیر آواره نیست. در یکی از این آشپزخانهها، مادربزرگی به نام «ام محمد الطلالقه» مجبور شد پنج ساعت در صف بایستد تا بتواند یک وعده غذا برای فرزندان و نوههای خود تهیه کند. گروههای امدادرسان به رویترز هشدار دادهاند که دهها آشپزخانه محلی در سراسر غزه در معرض خطر تعطیلی قریبوقوع قرار دارند. این تعطیلی به معنای حذف آخرین منبع پایدار و منسجم تأمین غذا برای اکثر جمعیت ۲.۳ میلیون نفری غزه خواهد بود.
تنها دو آشپزخانه خیریه که هنوز در اردوگاه نصیرات پابرجا هستند، روزانه یک وعده غذای گرم - که اغلب برنج سادهای بیش نیست - بین صدها خانواده آواره تقسیم میکنند. اما خود این آشپزخانهها با چالشهای تازهای روبرو هستند. کمبود شدید گاز و برق در غزه، دستاندرکاران را مجبور کرده که برای پخت غذا به سراغ هیزم بروند؛ هیزمی که حالا خودش به کالایی نایاب و گرانقیمت تبدیل شده و تهیه آن به یکی از دغدغههای روزمره تبدیل شده است.
هشدار برنامه جهانی غذا؛ بهبودی که یک قدم با فروپاشی فاصله دارد
در همین حال، برنامه جهانی غذا (WFP) هشدار داد که در صورت عدم تأمین بودجه اضطراری، ناچار به کاهش بیشتر کمکهای غذایی خود به غزه خواهد شد. بر اساس این گزارش، هماکنون حدود ۷۰ درصد از جمعیت غزه برای تأمین غذای خود به کمکهای بشردوستانه وابسته است. کارشناسان برنامه جهانی غذا تخمین میزنند که در صورت کاهش کمکها، تعداد افرادی که با گرسنگی شدید مواجه خواهند شد، ممکن است از مرز ۱.۲ میلیون نفر عبور کرده و به بیش از ۱.۴ میلیون نفر برسد؛ رقمی که بیش از ۶۷ درصد از کل جمعیت غزه را شامل میشود.
نکته قابل تأمل اینجاست که سازمان ملل در ارزیابی اخیر خود (IPC) اعلام کرده اگرچه تعداد افراد درگیر با بحران از ۱.۶ میلیون نفر در پایان سال ۲۰۲۵ به ۱.۴ میلیون نفر کاهش یافته، اما این کاهش ۲۰۰ هزار نفری کاملاً به افزایش موقت کمکها پس از آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ وابسته بوده است. برای روشن شدن ابعاد این شکنندگی، تنها به یک مقایسه ساده توجه کنید: در سپتامبر ۲۰۲۵، پوشش کمکهای غذایی به کمتر از ۵۰۰ هزار نفر رسیده بود که با افزایش فعلی به ۱.۵ میلیون نفر در می ۲۰۲۶، فاصلهای هشداردهنده را نشان میدهد. این یعنی هرگونه اختلال در بودجه یا مسیرهای ورودی کمکها، میتواند وضعیت را در کوتاهترین زمان ممکن به روزهای تاریک پیشین بازگرداند.
سایه سنگین سوءتغذیه بر کودکان و مادران
جدیدترین ارزیابی سازمان ملل از وضعیت امنیت غذایی (IPC)، اگرچه از کاهش خطر قحطی در غزه نسبت به ماههای قبل خبر میدهد، اما این بهبود را «شکننده» و ناپایدار توصیف کرده است. بر اساس این گزارش، همچنان بیش از ۲۰۰ هزار نفر در مرحله «اضطراری» (سطح چهارم از پنج سطح) قرار دارند و وضعیت بهعنوان یک بحران پایدار انسانی شناخته میشود.
اما هشدار دهندهتر از همه، چشمانداز تغذیه کودکان و مادران باردار است. سازمان ملل پیشبینی کرده است که در ماههای آینده، حدود ۷۴ هزار کودک در غزه به درمان فوری سوءتغذیه حاد نیاز پیدا خواهند کرد و همچنین ۲۵ هزار زن باردار و شیرده به حمایت تغذیهای ویژه وابسته هستند. این آمار نشان میدهد که بحران کنونی تنها یک بحران کمیِ «نداشتن غذا» نیست، بلکه بحرانی کیفی است که نسل آینده این منطقه را به طور مستقیم تهدید میکند.
در میان تمام این هشدارها، گزارش سازمان ملل به نکتهای کلیدی اشاره دارد که معمولاً در پوشش خبری کمتر به آن پرداخته میشود: ارسال غذای آماده هرگز راه حل بلندمدت بحران غزه نیست. بر اساس این گزارش، در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد از زمینهای کشاورزی غزه غیرقابل دسترس است و تنها ۳ درصد از این زمینها قابل استفاده هستند. این یعنی یک نسل کامل از کشاورزان، دامداران و ماهیگیران از معیشت خود محروم شدهاند. با این حال، در مناطقی که دسترسی پایدار به کمکها وجود داشته، جمعیت دام (گوسفند) ۳۳ درصد افزایش یافته که نشان میدهد کمکهای هوشمندانه میتواند وابستگی به غذاهای وارداتی را کاهش دهد.
کارشناسان سازمان ملل تأکید دارند که تنها راه عبور از این بحران انسانی، بازگشت کشاورزان و دامداران به کار و تولید در غزه است؛ امری که مستلزم بازسازی زیرساختهای کشاورزی، تأمین نهادههای اولیه (بذر، کود، سوخت) و مهمتر از همه، رفع موانع دسترسی به زمینهای کشاورزی است. اما تا زمانی که این راهکار جدی گرفته نشود، میلیونها نفر در غزه همچنان در سایهای از بهبودی شکننده و وابسته به اراده دیگران، به انتظار وعدههای محققنشده خواهند نشست.
پینوشت:
1- سطح چهارم از پنج سطح IPC که «اضطراری» (Emergency) نامیده میشود، یکی از بحرانیترین مراحل ناامنی غذایی است که تنها یک قدم با فاجعه قحطی (سطح پنجم) فاصله دارد. در این سطح، خانوارها با شکافهای شدید و مداوم در مصرف غذا مواجه هستند؛ بهگونهای که کمبود مواد غذایی به حدی میرسد که منجر به افزایش چشمگیر سوءتغذیه حاد، بهویژه در میان کودکان و زنان باردار، و همچنین افزایش مرگومیر ناشی از گرسنگی و بیماریهای مرتبط با آن میشود. مردم در این شرایط برای بقا دست به اقداماتی مانند مانند فروش تمام داراییهای باقیمانده، میزنند. دیگر صحبت از «کمبود غذا» نیست، بلکه مسئله «ناتوانی شدید در تأمین حداقل نیازهای روزانه» مطرح است و هرگونه اختلال کوچک در کمکرسانی یا افزایش قیمتها میتواند بهسرعت وضعیت را به سطح پنجم (فاجعه و قحطی گسترده) سوق دهد. IPC (مخفف Integrated Food Security Phase Classification) یا طبقهبندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی، یک استاندارد جهانی برای اندازهگیری و دستهبندی شدت وضعیت گرسنگی و ناامنی غذایی در یک منطقه است. این سیستم که توسط سازمان ملل و شرکای بینالمللی توسعه یافته، اوضاع را در پنج مرحله از «امنیت غذایی کامل» تا «قحطی» دستهبندی میکند و به سازمانهای امدادرسان کمک میکند تا شدت بحران را سنجیده و پاسخ مناسب را برنامهریزی کنند.
منابع: