بنیاد تعالی اجتماعی زندگی با هدف بررسی و تحلیل واکنشهای جامعه مدنی بینالمللی به حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، گزارشی جامع تهیه کرده است. این گزارش به رصد مدیران و سازمانهای غیردولتی و نهادهای حقوق بشری میپردازد که نسبت به این وقایع اظهار نظر کردهاند.
مدیرکل مشارکتهای اجتماعی و فعالیتهای داوطلبانه وزارت ورزش و جوانان با اشاره به نقش سمنها در حوزه دیپلماسی عمومی بهویژه در ایام جنگ گفت: سازمانهای مردمنهاد در این دوره اقدامات مؤثری از جمله ارسال ایمیلها و بیانیهها به سازمان ملل، کمیسر عالی حقوق بشر و یونیسف انجام دادند. این فعالیتها، بهویژه از سوی سمنهای فعال در حوزه دیپلماسی و شبکههای مرتبط با یونیسف، بازتاب گستردهای داشت.
در انگلیس، ۹۶ درصد خیریهها با درآمد سالانه کمتر از یک میلیون پوند در دسته «کوچک» قرار میگیرند. کاهش بیسابقه کمکها و افزایش هزینهها، این نهادها را به شدت آسیبپذیر کرده است؛ بهگونهای که در سال ۲۰۲۴، ۹۰۴ خیریه کوچک تعطیل شدند. نشریه «چریتی تایمز» با تکیه بر تجربیات سه کارشناس ارشد، پنج راهکار برای برونرفت از این بحران ارائه داده است: از طراحی پشتیبانی همراه با خود خیریهها تا همکاری به جای رقابت و بودجهدهی بلندمدت. این یادداشت اعلام میدارد که، پایداری نظام پشتیبانی از خیریههای کوچک نه یک انتخاب، بلکه یک مسئولیت جمعی برای همه کنشگران اجتماعی است.
همزمان با یکصدمین سالگرد جنبشهای «اول ماه می»، بار دیگر ضرورت تحقق «کار شرافتمندانه» در کانون توجه جهانیان قرار گرفته است. در حالی که اقتصاد پلتفرمی، غیررسمیشدن اشتغال و هوش مصنوعی، مرزهای سنتی کار را درهم نوردیده، سازمان بینالمللی کار بر «کار شایسته» و تعاونیهای کارگری به عنوان راهکارهایی اثربخش تأکید دارد. در این مسیر، نقش محوری سازمانهای مردمنهاد در پر کردن خلأهای نظارتی و توانمندسازی کارگران غیررسمی و مهاجر، مهم است.
رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ در دیدار با دکتر کولیوند در ساختمان صلح جمعیت هلالاحمر با بیان اینکه ما نباید هیچ فرصتی را برای تلاشهای بینالمللی بشردوستانه از دست بدهیم، گفت: با توجه به ارادهای که جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران و کمیته بینالمللی صلیب سرخ دارند، در این زمینه تلاش خواهیم کرد. وی از شجاعت، تلاش و کار بزرگی که نیروهای هلالاحمر طی هفتههای گذشته انجام دادند تمجید کرد و آن را دستاوردی بسیار مهم خواند.
جنگها تنها به تلفات جانی و ویرانی زیرساختها محدود نمیشوند؛ بلکه با تخریب سیستماتیک محیطزیست، نسلها را در معرض گرسنگی، بیماری و بحرانهای جبرانناپذیر قرار میدهند. برای مثال جنگ تحمیلی علیه ایران، تنها در دو هفته، ۵ میلیون تن دیاکسید کربن به جو فرستاد و قیمت جهانی غذا را ۱۲ تا ۱۸ درصد افزایش داد. در این میان، مؤسسه روابط بینالملل و راهبردی فرانسه (IRIS) در مارس ۲۰۲۶ هشدار داده است که این جنگ، میتواند فاجعهای زیستمحیطی در مقیاس منطقهای و جهانی ایجاد کند.
چهل سال پس از چرنوبیل، جهان همچنان در سایه تهدید هستهای نفس میکشد. فاجعهای که ۴۰۰ برابر هیروشیما مواد رادیواکتیو منتشر کرد، به بشر آموخت که پنهانکاری در برابر تشعشع، از خود تشعشع کشندهتر است. امروز، اما تهدید تازهای ظهور کرده، حملات نظامی به تأسیسات غیرنظامی هستهای که نهتنها جنایت جنگی، بلکه ماشه یک فاجعه فرامرزی است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) هشدار داده که هر گونه آسیب به یک نیروگاه فعال هستهای در درگیریهای نظامی، اصول هفتگانه بنیادین ایمنی هستهای را نقض کرده و میتواند یک «حادثه پرتوی شدید» با پیامدهایی فراتر از مرزهای یک کشور رقم بزند.
سازمانهای مردمنهاد ایرانی برای تبدیل مستندات جنایتهای جنگیِ به پروندههای قابل پیگیری بینالمللی، الزاما نیازی به انتظار برای کسب مقام مشورتی ندارند. از سازمان جهانی بهداشت و یونسکو گرفته تا آژانس انرژی اتمی و شورای حقوق بشر، هر یک از آژانسهای تخصصی سازمان ملل مسیرهای مستقلی برای دریافت گزارش حملات به مراکز درمانی، مدارس، آثار تاریخی و تأسیسات هستهای فراهم کردهاند. در این یادداشت، نقشهراهی عملی گامبهگام تدوین شده است که نشان میدهد سازمانهای مردمنهاد چگونه میتوانند مستندات خود را به هر یک از این نهادها ارسال کرده و فرایند پیگیری را تا حصول نتیجه ادامه دهند.
مجله تایم در گزارشی تحلیلی به این موضوع پرداخته است که بسیاری از نیکوکاران و ثروتمندان، با وجود تمایل به کار خیر، ثروت خود را انباشته نگاه داشتهاند و به خیریهها اعتماد ندارند. این گزارش بیان میدارد در حالی که جنگافروزان و صنایع نظامی در سراسر دنیا سرمایههای مردم را میبلعند، جایی برای احتیاط و تلفکردن وقت وجود ندارد. برای مثال مکنزی اسکات، بانوی نیکوکار آمریکایی، در سال ۲۰۲۵ به تنهایی حدود ۷.۲ میلیارد دلار به ۱۸۶ سازمان مردمنهاد که توسط افراد معتمد و شناختهشدۀ محلی اداره میشوند، اهدا کرد.
این روزها مهم است که سازمانهای مردمنهاد ایرانی بتوانند صدای دفاع از ایران در مجامع بینالمللی باشند و محکومیت جهانیِ حملات به مراکز غیر نظامی، مسکونی و زیرساختی را ترویج دهند، در این راستا لازم است مفهوم جنایت جنگی و مصادیق آن که در جنگ تحمیلی سوم علیه کشورمان به وقوع پیوست، تبیین شود.