شایعه فرار آهوهای جزیره خارک در پی حملات نظامی، هرچند از سوی سازمان حفاظت محیطزیست تکذیب شد، اما یک پرسش مهم را زنده کرد: اگر جنگ به حیاتوحش و زیستگاههای طبیعی آسیب برساند، آیا حقوق بینالملل از طبیعت نیز حمایت میکند؟ پاسخ به این پرسش فراتر از سرنوشت چند آهو است و به مسئولیت دولتها در قبال محیطزیست، تنوع زیستی و میراث طبیعی مشترک بشریت بازمیگردد.
حملات نظامی چهار ماه گذشته، تخریب گستردهای در زیستگاههای حساس ایران از جمله جزایر خلیج فارس و مناطق کویری ایجاد کرده و گونههای در معرض انقراض نظیر یوزپلنگ آسیایی و شاهین را با تهدید جدی مواجه ساخته است. این یادداشت راهکارهایی مانند تعامل با برنامه محیطزیست ملل متحد، پیگیری قضایی مبتنی بر پروتکل اول ژنو، دیپلماسی عمومی و بهرهگیری از گزارشهای میدانی محیطبانان را بررسی میکند که هدف آن ارائهٔ تصویری روشن از سازوکارهای موجود برای انتقال دغدغههای فعالان زیستمحیطی ایران به مجامع جهانی است.
در بسیاری از شهرهای جهان، خریدِ یک فنجان قهوه، بخشی از عادتِ روزمرهی میلیونها نفر است. اما «پلَن کره» (Plan Korea) به این عادتِ ساده، روحی تازه بخشیده است. این سازمان، کمپینی راهاندازی کرده که در آن، افراد میتوانند با هزینهای معادلِ قیمتِ یک قهوه در روز، بهطورِ ماهانه، در ساختنِ آیندهای بهتر برای کودکانِ مناطقِ محروم سهیم شوند. «طرح قهوه» (Coffee Plan) نشان میدهد که گاهی، کوچکترین مبالغ، بزرگترین تأثیرات را دارند.
در بیشترِ شهرهای جهان، هزاران بیخانمان هر شب را با تکیه بر چند تکه مقوا سپری میکنند. اما یک خیریهی اتریشی با همین مقواها، تندیسهایی به اندازهی انسان ساخت تا روایتگرِ داستانهایی باشند که نباید فراموش شوند. پرفورمنس «دوباره روی پاهایت بایست» یادآور این است که نباید کارتنخوابها را نادیده بگیریم، آنها حق زندگی دارند و باید دوباره روی پاهایشان بایستند.
زمینلرزههای ۷٫۲ و ۷٫۵ ریشتری ونزوئلا در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، با بیش از ۱٬۹۰۰ کشته و تخریب گسترده در کاراکاس و لاگوئرا، به بزرگترین فاجعهٔ طبیعی یک قرن اخیر این کشور تبدیل شد. در پی این حادثه، سازمانهای بشردوستانه و امدادی در سطح دولتی و غیردولتی، از صلیب سرخ ونزوئلا و پزشکان بدون مرز تا نجات کودکان، اکسفام و دیدبان جهانی، عملیات گستردهای را برای نجات بازماندگان آغاز کردند. جمهوری اسلامی ایران نیز با ارسال ۱۶۰ تن محمولهٔ بشردوستانه شامل ۴۰ تن مواد غذایی، پوشک و روغن، همبستگی عملی خود را به نمایش گذاشت. با این حال، بازسازی زیرساختهای ویرانشده و حمایت از بیش از ۶ میلیون آسیبدیده، نیازمند یک ماراتن بلندمدت و همکاری مستمر جامعهٔ جهانی است.
چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراثجهانی یونسکو در شهر بوسان کرهجنوبی برگزار میشود؛ نشستی که طی آن پروندههای ثبتجهانی جدید، وضعیت حفاظتی آثار ثبتشده و مهمترین سیاستهای بینالمللی حوزه میراثفرهنگی بررسی خواهد شد.
پروژه «زینب» (The Zaynab Project) در سال ۲۰۲۴ توسط گروهی از زنان داوطلب ساکن غزه و با حمایت خیریههای اسلامی بینالمللی بنیان نهاده شد تا با تکیه بر امداد فوری و حمایتهای روانی، پناهگاهی برای کودکان بیسرپرست باشد. این پروژه با شعار «توانمندسازی کودکان با امداد، تابآوری و امید» به یاری آسیبدیدگان شتافته و حمایت هنرمندان مطرح بینالمللی را نیز پشت سر دارد. از تأمین آب آشامیدنی و بستههای غذایی گرفته تا کلینیکهای رایگان و برنامههای شادیآفرین، همگی در مسیر بازسازی امید در میان ویرانههای غزه گام برمیدارند.
نهمین نشست کمیته عالیرتبه محیط زیست و توسعه پایدار (CED ۹) هفته گذشته در بانکوک با حضور ۵۲ کشور برگزار شد تا وزرا و مقامات منطقه درباره بحران سهگانه سیارهای به گفتوگو بنشینند. اما آنچه این اجلاس را از بسیاری نشستهای مشابه متمایز میسازد، نقشآفرینی فعال و ساختارمند سازمانهای غیردولتی در چهار سطح متفاوت از حضور در جلسات رسمی تا مشارکت در پروژههای میدانی است. در این یادداشت، با اکوسیستم «اسکاپ» و مسیر عملی ورود سازمانهای مردمنهاد ایرانی به این زیستبوم منطقهای آشنا میشوید.
شینا انصاری؛ رئیس سازمان محیط زیست ایران در نهمین نشست کمیته «محیط زیست و توسعه پایدار» کمیسیون اقتصادی و اجتماعی آسیا و اقیانوسیه (ESCAP) که در بانکوک تایلند برگزار میشود، گفت: محیطزیست نخستین قربانی خاموش جنگ و آخرین بخشی است که از پیامدهای آن رهایی مییابد؛ آثار این تخریب میتواند برای دههها سلامت انسان، امنیت غذایی، منابع آب و تنوع زیستی را تحت تأثیر قرار دهد.
تِلِنور پاکستان، یکی از بزرگترین اپراتورهای مخابراتی این کشور، یک نمایشگاه با نام « پایداری ۲۰۲۶» را در دفتر مرکزی خود در اسلامآباد برگزار کرده است. این رویداد که با هدف ترویج سبکهای زندگی پایدار و مقابله با تغییرات اقلیمی طراحی شده بود، کارمندان، نوآوران محیطزیستی و ارائهدهندگان راهحل را گرد هم آورد تا راهکارهای عملی برای کاهش اثرات روزمرهی زیستمحیطی را به نمایش بگذارند.