هم‌صحبتی با برگزیدگان؛

از روستا تا پایتخت؛ نیکی صدای مشترک برگزیدگان دومین جشنواره ادبی «خیر ایران»

دومین جشنواره ادبی «خیر ایران» با معرفی کنشگران فرهنگی و برگزیدگان داستان و شعر در سه بخش کودک، نوجوان و بزرگسال و نیز بخش‌های ترانه و خاطره‌نگاری به کار خود پایان داد. این رویداد با محوریت نیکوکاری و ارزش‌های انسانی، فرصتی برای بازتاب آثار ادبی و فرهنگی سراسر کشور فراهم کرد. این نوشتار گزیده‌ای از گفت‌وگو با یازده برگزیده این دوره از جشنواره ادبی خیر ایران است.

کد خبر: ۵۰۰۶

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۶

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران دومین جشنواره ادبی خیر ایران، ۲۹ بهمن با معرفی برگزیدگان ادبی و سه کنشگر فرهنگی اجتماعی در کوشک باغ هنر تهران به کار خود پایان داد. به همین مناسبت، گفت‌وگویی با چند برگزیده در بخش‌های مختلف این رویداد ترتیب داده شده است که درادامه آن را می‌خوانید.

مطهره طاهری؛ برگزیده نخست بخش خاطره‌نگاری

مطهره طاهری؛ نویسنده و فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد ادبیات، درباره حضور خود در جشنواره ادبی «خیر ایران» گفت: با اطلاعیه جشنواره از طریق گروه‌های مجازی آشنا شدم و تصمیم گرفتم در این رویداد شرکت کنم. اثری که من فرستادم، روایت ماجرایی بود که بیشتر الهام‌گرفته از زندگی پدربزرگم بود. پدربزرگم روحانی بود و سبک زندگی او بر اساس خدمت و دستگیری از نیازمندان شکل گرفته بود. این روحیه نه فقط در زندگی خودش، بلکه در خاطراتی که از پدران و اجدادش برای ما تعریف می‌کرد، دیده می‌شد و انگار نیکوکاری در خانواده ما همچون میراثی نسل‌به‌نسل منتقل شده بود.

او درباره دغدغه و نگاه خود به نیکوکاری گفت: نسل‌های گذشته سبک زندگی‌ای داشتند که در آن در خانه‌ها باز بود، اما امروز دیوارها بلندتر و درها محکم‌تر شده است. با این همه، فضای مجازی و ابزارهای ارتباطی جدید فرصت‌های دیگری ایجاد کرده‌اند تا این میراث نیکوکاری را حفظ کنیم و به نسل بعد منتقل کنیم. دغدغه من این است که ارزش‌های انسانی و رفتارهای خیرخواهانه همچنان زنده بماند و به فرزندان‌مان منتقل شود.

مرتضی شمس‌آبادی؛ برگزیده اول بخش داستان کودک

مرتضی شمس‌آبادی؛ نویسنده جوانی که از ساری آمده بود به خبرنگار خیر ایران گفت داستان برگزیده او با عنوان «۷ اژدها» درباره هفت‌بچه اژدهایی است که در جست‌وجوی هویت خود هستند. او افزود: در این داستان، شش اژدها مسیرشان روشن‌تر است، اما یکی از آن‌ها دچار سردرگمی و تردید بیشتری است. با این حال، همین اژدهای هفتم است که به دیگران کمک می‌کند تا خود را بهتر بشناسند و مسیرشان را تثبیت کنند. با این همه، او احساس می‌کند که خود بی‌پناه مانده است و باقی داستان که باید آن را خواند.

او درباره تأثیرگذاری ادبیات کودک بر نهادینه‌سازی ارزش‌های انسانی گفت: کودکان بهترین مخاطبان برای انتقال مفاهیم انسانی و اخلاقی‌اند. سرمایه‌گذاری در ادبیات کودک، به‌ویژه در موضوع نیکوکاری، یک سرمایه‌گذاری بلندمدت و مطمئن است. داستان‌ها و شعرهایی که برای بزرگسالان نوشته می‌شوند، هرچند مهم‌اند، اما تأثیرشان محدود به زمان حال است؛ در حالی که ادبیات کودک می‌تواند به‌مرور، شکل‌دهنده نگرش و رفتار جامعه آینده باشد.

وی همچنین درباره اهمیت جشنواره خیر ایران گفت: جشنواره‌ای با محوریت نیکوکاری، یک جشنواره انسانی است و به ما یادآوری می‌کند که نیکوکاری مرز نمی‌شناسد. شبکه‌سازی میان هنرمندان و نویسندگان کشور، برگزیدگان و داوران جشنواره می‌تواند به ترویج و معرفی بهتر جشنواره کمک کند. حتی اگر یک نویسنده در سال‌های بعد در جشنواره شرکت نکند، می‌تواند به‌عنوان بخشی از زنجیره ترویج نیکوکاری و ادبیات کودک فعالیت کند.

سمیره بروانیا؛ رتبه نخست شعر کودک

بروانیا از روستایی واقع در شهرستان زرین‌دشت استان فارس به دومین جشنواره ادبی خیر ایران آمده است. او از طریق گروه مجازی شاعران کودک و نوجوان مصطفی رحمان‌دوست فراخوان جشنواره را دیده است. شعرهای بروانیا با نگاهی کودکانه درباره مهربانی نوشته شده‌اند؛ برای مثال، در یکی از آثار او، گاوی دوستش را از دست داده و از این بابت ناراحت است و شعر دیگر او از زبان گنجشکی روایت می‌شود که خانواده یک‌کرم را در میان علف‌ها می‌بیند و از خوردن‌شان صرف‌نظر می‌کند. در هر دو شعر، طبیعت و محیط روستایی زرین‌دشت به شکل‌گیری فضا و حس کودکانه آثار کمک کرده است.

به نظر او، کودکان با تجربه و مشاهده مهربانی و کمک به دیگران از همان دوران ابتدایی، با ارزش‌های اخلاقی و انسانی آشنا می‌شوند. او بر اهمیت آشنایی کودکان با مهربانی و همدلی از همان سنین پایین تأکید کرد و معتقد است پرداختن به این مفاهیم در آثار کودکانه، به رشد شخصیتی و اجتماعی کودکان کمک می‌کند و ارزش‌های انسانی را در نسل آینده نهادینه می‌سازد.

نجمه باقی‌پور، برگزیده شعر نوجوان و بزرگسال و تقدیری ترانه

باقی‌پور اهل استان خوزستان است و از مسجدسلیمان خودش را به جشنواره رسانده است. او که برگزیده بخش‌های مختلف این رویداد شده، درباره برگزاری هرچه پربارتر جشنواره ادبی «خیر ایران» در دوره‌های آینده گفت: روند فعلی را بسیار مطلوب و فوق‌العاده می‌داند، اما معتقد است تقویت اطلاع‌رسانی، به‌ویژه از طریق رسانه ملی، می‌تواند به آگاهی بیشتر و مشارکت گسترده‌تر علاقه‌مندان بینجامد.

شعر ارسالی او که شایسته تقدیر شناخته شد، درباره امیرکبیر بود. باقی‌پور توضیح داد که در این اثر به اقدامات و خدمات امیرکبیر در دوران حیاتش پرداخته است؛ از جمله تأسیس نهادهای علمی و فعالیت‌هایی که موجب ماندگاری نام او شده است.

او تأکید کرد که پرداختن بیشتر به مضامین مهربانانه و همدلانه در شعر کودک و نوجوان ضروری است، به‌ویژه که با گسترش فضای مجازی بازی‌های جمعی جای خود را به بازی‌های فردی داده‌اند.

وی همچنین یادآور شد که خود در کودکی به سرودن شعر علاقه‌مند بوده و اشعارش را همراه با نقاشی ارائه می‌کرده است؛ آثاری با محوریت جهانی که بدون جنگ و سرشار از شادی و مهربانی برای کودکان است.

سامی تحصیل‌داری؛ برگزیده نخست بخش ترانه

انگیزه اصلی تحصیل‌داری برای شرکت در این جشنواره مستقل‌بودن آن و تمرکز بر موضوع نیکوکاری بود. او در پاسخ به این پرسش که پیونددادن ترانه با مفهوم نیکوکاری تا چه اندازه دشوار است، اظهار کرد: ترانه بیش از آن‌که صرفاً در فضای عاشقانه تعریف شود، هنری بی‌واسطه برای ارتباط با مخاطب است و ظرفیت بالایی برای پرداختن به مسائل اجتماعی دارد. به گفته او، آنچه موجب شده آثار عاشقانه بیش از کارهای اجتماعی دیده و شنیده شوند، سازوکار تولید و پخش در حوزه موسیقی است؛ جایی که مدیر برنامه‌ها و تهیه‌کنندگان اغلب به سمت آثار پرمخاطب گرایش دارند تا بازگشت سرمایه تضمین شود.

وی تأکید کرد اگر حمایت بیشتری از ترانه‌های اجتماعی صورت گیرد و امکان انتشار گسترده‌تری برای آن‌ها فراهم شود، تأثیرگذاری این آثار نیز افزایش خواهد یافت.

او پیشنهاد کرد بخش ترانه به شکل اجرایی‌تر دنبال شود و آثار برگزیده در قالب ترک‌های آماده تولید و منتشر شوند. به اعتقاد او، اجرای آثار و انتشار رسمی آن‌ها می‌تواند هم به گسترش پیام نیکوکاری کمک کند و هم دامنه تأثیر جشنواره را افزایش دهد؛ چراکه موسیقی و ترانه ارتباطی سریع و نزدیک با مردم برقرار می‌کنند.

این برگزیده بخش ترانه در پایان از برگزارکنندگان جشنواره و به‌ویژه مدیر خیر ایران قدردانی کرد و از توجه برگزارکنندگان رویداد به مردم داغ‌دیده قدردانی کرد.

فائقه درویش؛ برگزیده دوم بخش داستان کوتاه بزرگسال

او از تهران آمده بود. داستان کوتاه درویش درباره زنی است که اولین مدرسه دخترانه ایران را در زمان قاجار تأسیس کرده است. این زن با مشکلات و مخالفت‌های فراوانی روبه‌رو بود. بسیاری در مجلس و محافل مذهبی با او مخالفت کردند و حتی مدرسه‌اش به آتش کشیده شد، اما او مقاومت کرد و توانست دختران را آموزش دهد و مسیر تازه‌ای برای تحصیل زنان در کشور باز کند. درویش گفت که هدفش از نوشتن این داستان، پرداختن به ابعادی از نیکوکاری و مقاومت زنان در برابر محدودیت‌ها و موانع اجتماعی بوده که کمتر در ادبیات داستانی ایران به آن پرداخته شده است.

او  گفت از کیفیت برگزاری جشنواره شگفت‌زده شده است. با وجود این‌که جشنواره ادبی خیر ایران از سوی یک مجموعه خصوصی برگزار شده و وابسته به نهادهای دولتی نیست، توانسته با کیفیت بسیار بالا اجرا شود. او تأکید کرد که اطلاع‌رسانی گسترده‌تر می‌تواند حضور نویسندگان بیشتری را جلب کند؛ چرا که بسیاری از دوستان نویسنده او از برگزاری این جشنواره اطلاعی نداشتند.

فائقه درویش حدود ۱۰ سال پیش به عنوان خبرنگار فعالیت می‌کرد و از سال ۱۳۹۵ نوشتن را به‌طور جدی آغاز کرده است. در این مدت دو رمان منتشر کرده و در دوسه سال اخیر به‌طور خاص بر داستان کوتاه تمرکز داشته است. او بیان کرد که تجربه خبرنگاری و نگاه به جامعه از زاویه حقیقت و جزئیات، کمک کرده تا در داستان‌نویسی نیز بتواند شخصیت‌ها و فضاها را با دقت و باورپذیری بیشتری خلق کند.

او تسلیت خود را به هموطنانش به دلیل داغی که بر دلشان نشسته، ابراز کرد و افزود که این داغ و رنج، قلب همه مردم را تحت تأثیر قرار داده و امیدوار است با قلم خود بتواند صدای فریاد مردم را منتقل کند و در انعکاس مسائل اجتماعی و انسانی نقش مؤثری ایفا نماید.

فاطمه ربیعی؛ تقدیری بخش خاطره‌نگاری

ربیعی از شاهرود آمده بود. روایت برگزیده او، خاطره‌ای از یکی از سفرهایش به استان سیستان‌وبلوچستان است؛ سفری که در آن به همراه مجموعه نمایشی-آموزشی «پخش‌وپلا» در روستاهای جنوب کشور به اجرای برنامه پرداخته است. «پخش‌وپلا» نام کاراکتری عروسکی است که به گفته ربیعی، دیگر فقط عروسک نیست، بلکه به عضوی از گروه و حتی خانواده او تبدیل شده است. این کاراکتر در سفرهای مختلف، پیام خودباوری و کشف استعدادها را به کودکان منتقل می‌کند و مهارت‌هایی چون همدلی را در قالب اجراهای مشارکتی تقویت می‌کند. در این شیوه، کودکان روستا، قهرمانان اصلی فرآیند آموزش‌اند و قرار نیست قهرمان‌سازی از یک شخصیت بیرونی صورت گیرد.

او گفت ایده شکل‌گیری این مجموعه تحت‌تأثیر آموزه‌های دکتر شیخ‌الاسلامی در کتاب «من محروم نیستم» بوده است؛ اثری که نگاهی متفاوت به مفهوم محرومیت دارد و بر شناسایی ظرفیت‌ها به‌جای تمرکز بر کمبودهای مادی تأکید دارد. ربیعی معتقد است ادبیات نیکوکاری، به‌ویژه در حوزه خاطره‌نگاری، گاه دچار کلیشه‌هایی شده که ناخواسته به تضعیف جوامع محلی می‌انجامد. از نظر او، لازم است نگاه به کار خیر از رویکردی ترحم‌آمیز به نگرشی ظرفیت‌محور تغییر کند.

توصیه او به برگزارکنندگان جشنواره «خیر ایران» این بود که فرصت را برای مشارکت بیشتر نویسندگان ساکن روستاها فراهم کنند تا از متونی بهره ببرند که تجربه بومی از فعالیت‌های خیرخواهانه در مناطق مختلف کشور است.

فاطمه تاج مزینانی، تقدیری بخش داستان کوتاه بزرگسال

مزینانی بر این باور بود که شرکت در جشنواره‌ها همیشه آسان نیست؛ چون باید متناسب با موضوع فراخوان، ایده‌ای تازه و قابل ارائه به ذهن برسد.

او حدوداً هفت سال است که نویسندگی می‌‌کند و سه سالی است که به‌طور حرفه‌ای به عرصه داستان‌نویسی ورود کرده است. تمرکز اصلی او بر رمان‌نویسی بوده و درشرف اتمام نخستین رمانش است. او گفت: آشنایی جدی‌اش با قالب داستان کوتاه تازه شکل گرفته و این اثر، نخستین تجربه اصولی او در این قالب بوده است.

به باور این نویسنده، نقطه قوت داستانش نگاه متفاوت به نیکوکاری است؛ روایتی که عمل خیر را از زاویه دید یک دزد به تصویر می‌کشد و تضاد میان سرقت و خیرخواهی را به عنصر اصلی داستان تبدیل می‌کند.

طیبه شجاعی؛ تقدیری داستان کودک

او گفت از ده‌سالگی عضو کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بوده و از آنجا با قصه و قصه‌نویسی آشنا شده است. بعد از مدتی که خودش مربی شد، با بچه‌ها کار کرد و آن‌ها را به جشنواره «خیر ایران» تشویق کرد تا با موضوع نیکوکاری داستان بنویسند.

شجاعی پیش از این نیز آثار متعددی منتشر کرده است. او عنوان می‌کند: کتاب‌هایی که چاپ کرده‌ام شامل رمان «فقط دختر بابا»، داستان «گربه‌های فضایی» و رمان «خانم پیشوا» است.

مهسا سهرابی؛ برگزیده داستان نوجوان

مهسا سهرابی از زنجان درباره آشنایی خود با جشنواره «خیر ایران» می‌گوید: از طریق مربی پرورشی‌ام فراخوان جشنواره برایم ارسال شد و وقتی دیدم موضوع جشنواره با داستانی که نوشته بودم مطابقت دارد، تصمیم گرفتم شرکت کنم.

سهرابی از کلاس ششم به نویسندگی مشغول بوده و پیش از این نیز آثارش منتشر شده‌اند. او گفت: در مجموعه سپیدار کانون پرورش فکری کودکان داستانش چاپ شده و همچنین در روزنامه مردم‌نو زنجان نیز یکی از کارهایش منتشر شده است.

وی درباره نقاط قوت اثر خود توضیح داد: نقطه قوت داستانم دیدگاه خاص به موضوع جنگ از نگاه کودکان و نوجوانان بود. داستان درباره سه بچه است که درحال‌فوتبال‌بازی‌کردن توپشان به در خانه خانمی می‌خورد. آن خانم در دوران جنگ بر اثر صدا آسیب دیده بود و با شنیدن صدای توپ، خاطرات آن دوران برایش زنده می‌شود.

زینب فکاری یزدان، برگزیده بخش داستان کوتاه بزرگسال

او از مشهد به جشنواره خیر ایران آمد و درباره آشنایی خود با جشنواره «خیر ایران» گفت از طریق اینستاگرام آقای شرفی خبوشان تیزر مسابقه را دیده است. او پیش از این تجربه نوشتن داستان برای بزرگسالان داشته اما شرکت در این مسابقه، اولین حضور رسمی او در جشنواره محسوب می‌شود. اودرباره نقاط قوت اثرش گفت: این داستان را از بخشی از زندگی مادرم الهام گرفتم که بسیار نیکوکار بود.