هشدار درباره بی‌تنوعی نژادی در خیریه‌های محیط زیستی انگلیس

بر اساس گزارش جدید یک پویش غیردولتی، تنوع نژادی در سازمان‌های غیردولتی و خیریه‌های فعال حوزه محیط‌زیست انگلیس همچنان در سطح بسیار پایینی قرار دارد. این گزارش که با مشارکت ۱۳۷ سازمان تهیه شده، نشان می‌دهد تنها ۴.۷ درصد از کارکنان و مدیران ارشد این نهاد‌ها را افراد رنگین‌پوست تشکیل می‌دهند؛ این در حالی است که سهم این اقلیت‌ها از جمعیت در سن کار کشور حدود ۱۶ درصد است. هدف این پویش داده‌محور که با استقبال غیردولتی‌ها روبه‌رو شده، افزایش شفافیت و رفع شکاف نژادی در بخشی است که تصمیماتش مستقیماً بر جوامع اقلیت تأثیر می‌گذارد.

کد خبر: ۴۹۹۵

تاریخ: ۰۵ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۱:۲۳

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، یک پویش غیردولتی حقوق‌بشری و مدافع حقوق رنگین‌پوستان به نام «اقدام نژادی برای وضعیت اضطراری اقلیمی» (Racial Action for the Climate Emergency) در جدیدترین گزارش خود اعلام کرده است که تنها ۴.۷ درصد از کارکنان سازمان‌های غیردولتی زیست‌محیطی مورد بررسی در انگلیس «افراد رنگین‌پوست» بوده‌اند. نکته قابل تأمل‌تر اینکه همین نسبت در میان ۱۱۱ مدیر ارشد این سازمان‌ها نیز ثبت شده است. این گزارش هشدار می‌دهد که کمبود تنوع نژادی در میان کارکنان و رهبران سازمان‌های خیریه و نهادهای فعال در حوزه محیط زیست، همچنان یک مشکل اساسی و حل‌نشده است.

«گزارش نژادی ۲۰۲۵» (The RACE Report)

«گزارش نژادی ۲۰۲۵» که ابتکاری داده‌محور است، یک سازمان عضوپذیر نیست، بلکه پویشی است که سازمان‌های داوطلب در آن شرکت می‌کنند. هدف اصلی این پویش، رفع شکاف نژادی در بخش خیریه محیط زیست انگلیس از طریق افزایش شفافیت است. استدلال کلیدی آنها این است که برابری نژادی برای یک بخش خیریه محیط زیستی عادلانه و مؤثر ضروری است، زیرا جوامع اقلیت به‌طور نامتناسبی در معرض آسیب‌های محیط زیستی قرار دارند اما در تصمیم‌گیری‌های این حوزه نادیده گرفته می‌شوند.

بر اساس سنجش سالانه معیارهای تنوع در این گزارش، بخش خیریه محیط زیستی همچنان از بسیاری از بخش‌های دیگر عقب‌تر است. این در حالی است که در میان کل جمعیت در سن کار انگلیس، ۱۶ درصد از کارکنان خود را «غیرسفیدپوست» معرفی می‌کنند. با این حال، استقبال از این پویش برای شفاف‌سازی روندی صعودی داشته است. در دومین گزارش سالانه این پویش که در فوریه ۲۰۲۴ منتشر شد، تعداد سازمان‌های شرکت‌کننده با ۵۶ درصد افزایش به ۱۴۲ سازمان رسید و تعداد کارکنان تحت پوشش با ۶۳ درصد رشد به ۱۲,۹۰۰ نفر افزایش یافت.

این رشد نشان‌دهنده افزایش آگاهی و تمایل به شفافیت در این بخش است. این روند در جدیدترین گزارش (۲۰۲۵) نیز ادامه یافته است؛ به طوری که در نظرسنجی امسال، ۱۳۷ سازمان که مجموعاً بیش از ۲۸ هزار نفر را استخدام کرده‌اند، شرکت داشتند که نسبت به سال‌های قبل رکوردی جدید محسوب می‌شود. نهادهایی غیردولتی مانند «شبکه ملی تنوع زیستی» (NBN Trust) برای اولین بار به جمع شرکت‌کنندگان پیوسته و بر تعهد خود به شفافیت تأکید کرده‌اند.

هنگامی که آمار افراد رنگین‌پوست و اقوام به‌حاشیه‌رانده‌شده با هم ترکیب می‌شود، ارقام اندکی افزایش می‌یابد. در میان ۹۱ سازمانی که از سال ۲۰۲۲ به طور مستمر در این طرح شرکت کرده‌اند، سهم کارکنان رنگین‌پوست از ۶.۲ درصد در سال ۲۰۲۲ به ۸.۴ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده است. این افزایش نشان می‌دهد تعهد بلندمدت به شفافیت می‌تواند نتیجه‌بخش باشد. «مؤسسه بوم‌شناسی و مدیریت محیط زیست» (CIEEM) نیز که از جمله سازمان‌های با سابقه در این طرح است، این روند صعودی را تأیید و آن را ناشی از نهادینه‌سازی اقدامات عملی می‌داند.

تحلیل داده‌های منتشرشده توسط مؤسسه بوم‌شناسی و مدیریت محیط زیست نشان می‌دهد که اندازه سازمان تأثیر چشمگیری بر میزان تنوع نژادی دارد. بر این اساس، سازمان‌های کوچک با ۱۰ تا ۴۹ کارمند بالاترین تنوع را دارند و ۱۴.۱ درصد از کارکنان آنها را افراد رنگین‌پوست تشکیل می‌دهد. این در حالی است که در بزرگ‌ترین سازمان‌ها با ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کارمند، تنها ۱.۸ درصد کارکنان رنگین‌پوست هستند. این آمار نشان می‌دهد که سازمان‌های بزرگ‌تر مسیر دشوارتر و زمان‌برتری برای ایجاد نیروی کاری متنوع پیش رو دارند.

در میان سازمان‌هایی که برای بهبود تنوع دست به اقدام زده‌اند، رایج‌ترین راهکارهای گزارش‌شده عبارتند از: بازبینی منظم فعالیت‌های مرتبط با برابری، تنوع و شمول (EDI)، بهبود فرآیندهای گزارش‌دهی تخلفات برای کسانی که شاهد یا قربانی نژادپرستی در محل کار هستند و داشتن یک رهبر ارشد که مسئولیت مشخصی در زمینه مبارزه با تبعیض نژادی بر عهده دارد.

گزارش نژادی چگونه کار می‌کند و چرا مهم است؟

گزارش نژادی (RACE Report) را می‌توان به عنوان یک «آینه تمام‌نما» برای بخش محیط زیست انگلیس در نظر گرفت. هدف اصلی این است که نشان دهد سازمان‌های فعال در این حوزه از نظر نژادی چقدر با جامعه‌ای که در آن کار می‌کنند هماهنگ هستند. روش کار این گزارش در چهار مرحله خلاصه می‌شود:

۱. جمع‌آوری اطلاعات داوطلبانه از سازمان‌ها: هر سال، از انواع سازمان‌های فعال در حوزه محیط زیست دعوت می‌شود تا در این نظرسنجی شرکت کنند. این سازمان‌ها داوطلبانه اطلاعات خود را در اختیار گزارش قرار می‌دهند؛ از جمله تعداد کارمندان عادی، مدیران ارشد و اعضای هیئت مدیره از اقلیت‌های نژادی. همچنین اقداماتی که برای ایجاد تنوع و برابری در سازمان خود انجام داده‌اند را گزارش می‌کنند. هر سازمان یک کارت شفافیت دریافت می‌کند که وضعیتش را در یک نگاه نشان می‌دهد.

۲. شفاف‌سازی برای همه: پس از جمع‌آوری، همه اطلاعات به صورت عمومی منتشر می‌شود. این شفافیت به خود سازمان‌ها نشان می‌دهد کجا ایستاده‌اند و به دیگران امکان می‌دهد ببینند کدام نهادها در این زمینه موفق‌تر بوده‌اند. این کار فشار مثبتی برای بهبود ایجاد می‌کند.

۳. مقایسه سال به سال: گزارش فقط یک عکس فوری نیست. با مقایسه اطلاعات سال‌های مختلف (از ۲۰۲۲ به بعد) می‌توان روند بهبود را مشاهده کرد. همچنین امکان مقایسه سازمان‌ها بر اساس اندازه، قدمت یا منطقه جغرافیایی فراهم می‌شود.

۴. نگاه عمیق‌تر به هویت افراد: در جدیدترین گزارش (۲۰۲۵)، نگاه دقیق‌تری به کارمندان شده است؛ از جمله جنسیت و معلولیت کارمندان رنگین‌پوست. این کار به درک عمیق‌تری از این که چه گروه‌هایی بیشتر یا کمتر دیده می‌شوند کمک می‌کند.

چرا این گزارش اهمیت دارد؟

امروزه این گزارش به یک معیار سالانه برای سنجش تنوع در بخش محیط زیست انگلیس تبدیل شده است. شرکت در آن اجباری نیست، اما هر سازمانی که بخواهد خود را پیشرو و متعهد به مسائل اجتماعی نشان دهد، در آن شرکت می‌کند. صحت اطلاعات و روش تحقیق آن توسط یک گروه مشاوره از کارشناسان مستقل بررسی و تأیید می‌شود. به همین دلیل، یافته‌های آن بسیار قابل اعتماد و تأثیرگذار است. نهادهای غیردولتی شرکت‌کننده نیز با تأکید بر مأموریت خود برای «ترویج فرهنگ شمول و عملکرد به عنوان یک سازمان فعالانه ضد تبعیض»، مشارکت در این گزارش را گواهی بر تعهد خود می‌دانند.

در نگاه اول، ارتباط بین محیط زیست و نژاد ممکن است ناملموس به نظر برسد، اما این دو موضوع در واقعیت عمیقاً به هم گره خورده‌اند. این ارتباط در مفهومی به نام «عدالت محیط زیستی» (Environmental Justice) و نقطه مقابل آن یعنی «نژادپرستی محیط زیستی» (Environmental Racism) ریشه دارد.

بار نابرابر آلودگی بر دوش اقلیت‌ها

جوامع اقلیت و کم‌درآمد به طور نامتناسبی در معرض آلودگی‌ها و مخاطرات محیط زیستی قرار دارند. این موضوع با آمار و تحقیقات متعدد اثبات شده است. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ توسط «آژانس حفاظت از محیط زیست ایالات متحده» (EPA) نشان داد که افراد رنگین‌پوست به طور متوسط ۲۸ درصد بیشتر از جمعیت عمومی در معرض آسیب‌های ناشی از ذرات معلق هستند. این رقم برای سیاه‌پوستان به ۵۴ درصد می‌رسد. تحقیقات دیگر نشان داده که نژاد، حتی از درآمد، پیش‌بینی‌کننده قوی‌تری برای نزدیکی به تأسیسات آلاینده است.

مثال تاریخی «سرطان‌آلی» (Cancer Alley) در لوئیزیانا گواه این مدعاست. منطقه‌ای ۱۳۵ کیلومتری با تراکم بالای پالایشگاه‌ها و کارخانه‌های پتروشیمی که عمدتاً در مجاورت جوامع سیاه‌پوست ساخته شده‌اند.

محرومیت از تصمیم‌گیری

دومین جنبه مهم این است که همین جوامع آسیب‌پذیر، کمترین نقش را در تصمیم‌گیری‌های محیط زیستی دارند. گزارش «اقدام نژادی برای وضعیت اضطراری اقلیمی» دقیقاً به این شکاف اشاره می‌کند. وقتی رهبران و کارکنان سازمان‌های غیردولتی محیط زیستی عمدتاً سفیدپوست هستند، درک کاملی از چالش‌ها و نیازهای جوامع اقلیت ندارند و اولویت‌های آنها نادیده گرفته می‌شود. این محرومیت از مشارکت، چرخه‌ای معیوب ایجاد می‌کند: کسانی که از سیاست‌های محیط زیستی تأثیر می‌پذیرند، در تدوین آنها حضور ندارند.

ریشه‌های تاریخی و ساختاری

این نابرابری‌ها تصادفی نیستند، بلکه ریشه در سیاست‌های تاریخی و ساختاری دارند. برای مثال:

کمربند سیاه آلاباما: جوامع سیاه‌پوست با آب آلوده، سیستم‌های فاضلاب معیوب و رواناب‌های کشاورزی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که ناشی از دهه‌ها غفلت سیستماتیک است.

زمین‌های قبیله‌ای: جمعیت‌های بومی در آمریکا با استخراج معادن اورانیوم، خطوط لوله نفت و زباله‌های خطرناک در زمین‌های خود مواجه هستند.

مناطق کشاورزی: کارگران لاتین‌تبار در مزارع کالیفرنیا در معرض سموم کشاورزی و آب‌های زیرزمینی آلوده قرار دارند که منجر به آسم، مشکلات باروری و اختلالات رشدی در کودکان می‌شود.

نتیجه‌گیری

مسائل محیط زیستی فقط مربوط به طبیعت و حیات‌وحش نیست، بلکه به شدت با عدالت اجتماعی و حقوق بشر گره خورده است. اقلیت‌های نژادی اغلب در محله‌هایی زندگی می‌کنند که به دلایل تاریخی به محل استقرار کارخانه‌ها، بزرگراه‌ها و محل‌های دفن زباله تبدیل شده‌اند. بنابراین، آنها هم آلودگی بیشتری تنفس می‌کنند، هم آب آلوده‌تری می‌نوشند و هم کمترین نقش را در تصمیم‌گیری‌هایی دارند که زندگی‌شان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

به همین دلیل است که گزارش نژادی ۲۰۲۵، کمبود تنوع نژادی در سازمان‌های محیط زیستی را یک «مشکل اساسی» می‌داند. زیرا اگر این سازمان‌ها قرار است برای همه مردم و به ویژه برای آسیب‌پذیرترین قشر جامعه تصمیم‌گیری و فعالیت کنند، باید نماینده آن جامعه نیز باشند.

منابع:

The RACE Report 2025

esmeefairbairn

nbn.org.uk

greenpeace

support.theguardian

nrdc.org

term.sustainability-directory