بچه‌هایی که از زندگی سخت فراری‌اند در «حاشیه»

کارگردان فیلم «حاشیه» با اشاره به الهام گرفتن از پرونده ناپدیدشدن بچه‌ها گفت که این فیلم روایت کودکانی است که در شرایط سخت و حاشیه‌ای زندگی می‌کنند.

کد خبر: ۴۹۴۸

تاریخ: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۴:۳۶

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، محمد علیزاده‌فرد؛ کارگردان فیلم «حاشیه» که در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت در گفت‌وگو با خبرنگار مهر درباره الهام‌گرفتن از پرونده‌های واقعی عنوان کرد: ایده اولیه فیلم «حاشیه» از یک پرونده واقعی الهام گرفته شده است و خط روایی اصلی فیلم که به مسئله ناپدیدشدن کودکان در حاشیه شهر تهران می‌پردازد، نمونه عینی دارد؛ بنابراین می‌توان گفت که فیلم‌نامه تا حدودی از واقعیت‌های موجود گرته‌برداری کرده است، اما درباره ویژگی‌های شخصیتی و موقعیت اجتماعی کاراکتر اصلی و تطابق آن با نمونه‌های واقعی، چنین تطابقی وجود ندارد.

وی با اشاره به این‌که بخش‌هایی از روایت فیلم ریشه در تجربه شخصی‌اش دارد، گفت: شخصیتی به‌نام آقای باقری که در فیلم به او اشاره می‌شود، در محله ما که شباهت بسیاری با فضای فیلم داشت، حضور یافت. پس از چند سال حضور مستمر این فرد، سروسامان محله ما به‌کلی دگرگون شد. ما این عناصر را در کنار یکدیگر قرار دادیم و در قالب یک اثر سینمایی بازآفرینی کردیم.

این کارگردان فیلم‌اولی درباره چالش‌های ساخت این فیلم توضیح داد: چندین بار برای تولید این فیلم اقدام کردیم و در چهارمین تلاشمان بود که ساخت «حاشیه» میسر شد. از طریق نهادها و ارگان‌های مختلف نیز پیگیری‌هایی انجام دادیم، اما آن‌ها نیز با ساخت فیلم موافقت نکردند. شاخص‌ترین این نهادها، بنیاد سینمایی فارابی در دوره‌های قبل بود که فیلم‌نامه را مطالعه و رد کردند. عمده‌ترین ایرادی که به فیلم‌نامه ما وارد می‌شد، این بود که چرا این حجم از اتفاقات تلخ را پشت‌سرهم به تصویر می‌کشید.

این کودکان آن‌قدر تحت فشار معیشتی و کاری‌اند که ناپدیدشدنشان گاه چندان جدی گرفته نمی‌شود.

علیزاده‌فرد درباره آمار واقعی دزدیده شدن کودکان تصریح کرد: چنین آماری وجود دارد، اما هرگز به‌صورت رسمی اعلام نمی‌کنند که چه تعداد دقیقا دچار این وقایع می‌شوند. افرادی هستند که پیگیر وضعیت بسیاری از کودکانی که در طبقه متوسط شهر یا حتی مناطق پایین‌تر ناپدید می‌شوند، باشند، اما وقتی به حاشیه شهر وارد می‌شوید، شرایط متفاوت است. این کودکان آن‌قدر تحت فشار معیشتی و کاری‌اند که ناپدیدشدنشان گاه چندان جدی گرفته نمی‌شود. آن‌ها در کوره‌پزخانه‌ها کار می‌کنند، غالباً مورد آزار قرار می‌گیرند و بسیاری از آن‌ها به‌دلیل شدت فشار کاری، فرار را بر قرار ترجیح می‌دهند. داستان فیلم ما درباره این دسته از افراد بود.

وی افزود: در دوره‌ای حتی شاهد بودیم که برخی از مسئولان به‌دلیل کوتاهی در پیگیری پرونده گم‌شدن این بچه‌ها با احکام قضایی مواجه شدند. این نکته حائز اهمیت است که نسبت به این افراد نیز جدیت وجود داشته و با متخلفان برخورد شده است، اما متأسفانه اجازه نمی‌دهند این موارد را به تصویر بکشیم و همواره تأکید می‌کنند که هیچ‌کس کوتاهی نمی‌کند.

این کارگردان درباره مشورت گرفتن از فیلم‌سازانی همچون هادی مقدم‌دوست و کمال تبریزی اظهار کرد: برای ساخت فیلم اول، داشتن مشاور از الزامات وزارت فرهنگ‌وارشاد اسلامی است؛ بنابراین نام‌هایی به من معرفی شدند که از میان آن‌ها، بسیار مشتاق بودم با آقای تبریزی همکاری کنم. نخستین خاطره من از او به دوره‌ای بازمی‌گردد که خودم در فضایی نزدیک به حاشیه شهر زندگی می‌کردم. من و برادرم پس‌اندازمان را جمع کردیم و یک آخر هفته به سینما رفتیم تا فیلم «لیلی با من است» را تماشا کنیم. پس از خروج از سالن، کرایه ماشین برگشت را نیز خرج کردیم و دوباره به سینما بازگشتیم و پس از تماشای مجدد فیلم، پیاده به خانه آمدیم.

وی درباره نقش کمال تبریزی در فیلم «حاشیه» بیان کرد: آقای تبریزی در مرحله پیش‌تولید به ما ملحق شدند. متن فیلم‌نامه را با هم صفحه‌به‌صفحه مرور و بررسی کردیم. نکات ارزشمندی مطرح کردند و بر اساس آن‌ها تغییراتی روی فیلم‌نامه اعمال شد. به‌طور مثال با مشورت آقای تبریزی سکانس پایانی فیلم که محسن در پایان به مهدی خبری را اعلام می‌کند، اضافه شد. آن سکانس در فیلم‌نامه اولیه وجود نداشت و این اتفاق تأثیر بسیار مثبتی بر پایان‌بندی فیلم گذاشت.

این کارگردان درباره بازخورد کمال تبریزی نسبت به «حاشیه» عنوان کرد: آخرین نسخه‌ای که با هم دیدیم، خوشبختانه برای آقای تبریزی رضایت‌بخش بود و بازخوردشان بسیار مثبت و همراهانه بود. حتی در مرحله تدوین، پس از اتمام کار، کل فیلم را مجدداً با هم دیدیم و در آن مرحله نیز نکاتی را مطرح کردند.

در «حاشیه» با قهرمانی مواجه هستیم که خودش برای گرفتن حقش دست‌به‌کار می‌شود، اما درعین حال چارچوب‌های اخلاقی دارد و به هیچ‌وجه از این مواضع اخلاقی کوتاه نمی‌آید.

علیزاده‌فرد درباره انتقادات نسبت به شخصیت روحانی و این‌که این شخصیت صرفا به فیلم‌نامه الصاق شده است، گفت: به اعتقاد من اگر شغلی غیر از روحانیت برای این شخصیت در نظر می‌گرفتیم و این عنصر را از پازل داستان خارج می‌کردیم، بخش مهمی از روایت ما دچار مشکل می‌شد. تضاد شخصیت روحانی ما با مهدی بسیار جالب توجه است و اتفاقا به بهتر دیده‌شدن او کمک می‌کند. در «حاشیه» با قهرمانی مواجه هستیم که خودش برای گرفتن حقش دست‌به‌کار می‌شود، اما درعین حال چارچوب‌های اخلاقی دارد و به هیچ‌وجه از این مواضع اخلاقی کوتاه نمی‌آید.

این کارگردان در پایان درباره پیش‌بینی‌اش از اکران «حاشیه» اظهار کرد: بازخورد مردم در اکران‌های مردمی جشنواره فیلم فجر خوب بود و در فضای مجازی نیز به جز چند نفر، نظرات مثبتی دریافت کردیم. این‌که چه زمان با چه فیلم‌هایی اکران شویم، تبلیغاتمان چگونه باشد و... همه در فروش فیلم در سینماها تاثیر دارد، اما امیدوارم که اتفاقات خوبی برای فیلم‌مان رقم بخورد تا باعث دیده‌شدن آن شود.

«حاشیه» به تهیه‌کنندگی یوسف منصوری ساخته شده و هادی کاظمی، مهران احمدی، سجاد بابایی، ونوس کانلی، میترا رفیع، جواد قامتی، محمود نظرعلیان، محمد موحدنیا، حسین شهبازی، آندیا عبدالرضایی و … در این فیلم ایفای نقش کرده‌اند.