هفته جهانی هماهنگی میان‌ادیانی؛ پلی برای صلح در جهان پرچالش

هفته جهانی «هماهنگی میان‌ادیانی»، فرصتی برای تأکید بر نقش گفت‌و‌گو و درک مشترک در ساختن جهانی صلح‌آمیزتر است. این ابتکار که از سوی سازمان ملل متحد با پیشنهاد پادشاه اردن به رسمیت شناخته شده، هر ساله با گردهم آوردن نمایندگان ادیان و باور‌های مختلف، پادزهری در برابر افراطی‌گری و بیگانه‌هراسی ارائه می‌دهد. در این یادداشت به نقش سازمان‌های غیردولتی فرهنگی-مذهبی و نهاد‌های بین‌المللی در تبدیل این شعار‌ها به اقدامات عملی برای مقابله با چالش‌هایی، چون همه‌گیری‌ها، بحران‌های محیط زیستی و تنش‌های اجتماعی پرداخته شده است.

کد خبر: ۴۹۰۲

تاریخ: ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۱:۲۳

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، «هفته جهانی هماهنگی میان‌ادیانی»، ابتکاری است که هر سال از اول تا هفتم فوریه با هدف تقویت صلح و تفاهم برگزار می‌شود. این رویداد که در سال ۲۰۱۰ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد به پیشنهاد پادشاه اردن، «عبدالله دوم»، تأسیس شد، بر این اصل استوار است که درک متقابل و گفت‌وگوی بین‌ادیانی، ارکان اساسی یک فرهنگ صلح هستند. در جهانی که با چالش‌های پیچیده‌ای از درگیری‌های مسلحانه و افزایش اسلام‌هراسی تا بحران‌های محیط‌زیستی و همه‌گیری‌ها مواجه است، هفته هماهنگی میان‌ادیانی نقشی چندبعدی در زمینه کاهش تنش‌ها و مبارزه با بیگانه‌هراسی، تقویت همکاری برای توسعه پایدار و ترویج حکمرانی چندجانبه فراگیر، بازی می‌کند.

گرامی‌داشت این هفته با گردهم آوردن نمایندگان کلیساها، مساجد، کنیسه‌ها، معابد و سایر عبادتگاه‌ها، فضایی برای شکستن کلیشه‌ها و مقابله با گفتارهای تنفرآمیز ایجاد می‌کند. تأکید بر اشتراکات ادیان، خصوصاً اصل طلایی دوست داشتن همسایه و دوست داشتن خدا، می‌تواند پادزهری قدرتمند در برابر افراطی‌گری باشد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که همکاری‌های بین‌ادیانی می‌تواند پاسخ‌های مؤثری به بحران‌های جهانی ارائه دهد. از کمک‌رسانی به قربانیان طوفان «سندی» در سال ۲۰۱۵ تا «مبارزه با انگ‌زدن در دوران بازیابی پس از همه‌گیری کووید-۱۹»، جامعه‌های مذهبی ظرفیت بی‌نظیری برای بسیج منابع و حمایت‌های معنوی دارند. در حقیقت، گرامی‌داشت این هفته بستری برای تلفیق خرد سنتی، ارزش‌های اخلاقی ادیان و سیاست‌گذاری مدرن فراهم می‌کند.

ایجاد تاب‌آوری در برابر بحران‌های آینده

با توجه به پیش‌بینی افزایش همه‌گیری‌ها و فجایع طبیعی، شبکه‌های بین‌ادیانی می‌توانند سیستم‌های هشدار اولیه و پاسخ‌گویی جامعه‌محور را تقویت کنند، همان‌طور که در زمان «شیوع ابولا» مشاهده شد. هفته جهانی هماهنگی میان‌ادیانی صرفاً یک رویداد تقویمی نیست، بلکه حرکتی مداوم به سوی تحقق رویای «جهانی متحد در عین تنوع» است. این ابتکار به ما یادآوری می‌کند که در نهایت، تمام سنت‌های دینی بر یک حقیقت مشترک تأکید دارند: «ما همگی در این سیاره با هم شریکیم و برای زندگی در هماهنگی و صلح به عشق و حمایت متقابل نیاز داریم.»

نقش سازمان‌های مردم‌نهاد فرهنگی-مذهبی

سازمان‌های مردم‌نهاد فرهنگی-مذهبی، با ماهیت مردمی، غیرانتفاعی و مستقل از دولت، نقش مهمی در تبدیل شعارهای هفته جهانی هماهنگی میان‌ادیانی به اقدامات عملی و پایدار ایفا می‌کنند. این سازمان‌ها به عنوان پل ارتباطی بین جامعه و نهادهای رسمی، با تکیه بر ارزش‌های معنوی و شبکه‌های گسترده مردمی، می‌توانند در سطوح محلی، ملی و بین‌المللی برای تحقق اهداف این هفته تلاش کنند. آن‌ها به‌عنوان پل ارتباطی بین جامعه و نهادهای رسمی، می‌توانند در چند حوزه کلیدی فعالیت کنند:

در حوزه ایجاد فضای گفت‌وگو، این سازمان‌ها می‌توانند جلسات گفت‌وگو، میزگردها و بازدیدهای مشترک از اماکن عبادی مختلف را ترتیب دهند تا فضایی امن برای شنیدن متقابل فراهم شود. در حوزه اجرای پروژه‌های مشترک خدمت‌رسانی، همکاری جوامع مختلف مذهبی در پروژه‌های بشردوستانه مانند کمک‌رسانی پس از بلایای طبیعی، سوادآموزی یا حفاظت از محیط زیست می‌تواند نمادی عملی از همبستگی باشد. برای ظرفیت‌سازی و آموزش، می‌توانند روی آموزش رهبران جوان مذهبی و برگزاری کارگاه‌های مهارت‌های گفت‌وگو و رسانه‌سازی صلح‌آمیز تمرکز کنند. در بخش ترویج و آگاهی‌بخشی، تولید محتوای هنری و رسانه‌ای که بر اشتراکات ادیان تأکید دارد و مبارزه با کلیشه‌ها بسیار مؤثر است. همچنین، این سازمان‌ها می‌توانند با اثرگذاری بر سیاست‌گذاری، به‌عنوان مشاور نهادهای دولتی عمل کرده و برای تصویب قوانین حمایت‌کننده از تنوع مذهبی تلاش کنند. در ادامه به نمونه‌هایی از فعالیت این شکل از سازمان‌های غیردولتی در سطح بین‌المللی اشاره می‌کنیم:

مجلس ادیان جهان (Parliament of the World's Religions)

مجلس ادیان جهان یکی از قدیمی‌ترین و گسترده‌ترین نهادهای بین‌المللی برای گفت‌وگوی بین‌ادیانی است که از سال ۱۸۹۳ فعالیت می‌کند. مأموریت اصلی آن تقویت همکاری و درک متقابل میان پیروان ادیان، باورها و سنت‌های معنوی مختلف در سراسر جهان است. شاخص‌ترین فعالیت این سازمان، برگزاری مجامع بزرگ جهانی است که هزاران شرکت‌کننده شامل رهبران دینی، دانشگاهیان و فعالان جامعه مدنی را گرد هم می‌آورد تا درباره مسائل جهانی مانند صلح، عدالت اجتماعی و پایداری محیط زیست بحث و همکاری کنند. این گردهمایی‌ها بستری برای شبکه‌سازی، اشتراک‌گذاری ابتکارات و صدور بیانیه‌های جمعی است که الهام‌بخش اقدامات محلی و بین‌المللی می‌شود.

مرکز بین‌المللی گفت‌وگو «کایسیید» (International Dialogue Centre – KAICIID)

این مرکز که با حمایت دولت‌ها به صورت مستقل اداره می‌شود، بر پیوند دادن گفت‌وگوی بین‌ادیانی به سیاست‌گذاری عمومی متمرکز است. هدف آن ایجاد پل ارتباطی بین رهبران مذهبی و تصمیم‌گیران سیاسی برای پیشگیری از درگیری و ارتقای همزیستی مسالمت‌آمیز است. این مرکز با آموزش رهبران مذهبی و مدیران دولتی و ایجاد شبکه‌های منطقه‌ای، گفت‌وگو را به ابزاری برای تغییر اجتماعی تبدیل می‌کند. «مرکز بین‌المللی گفتگوی بین‌ادیانی و بین‌فرهنگی ملک عبدالله بن عبدالعزیز» (KAICIID) یک سازمان بین‌المللی است که در سال ۲۰۱۲ در وین، اتریش، تأسیس شد. این مرکز با ابتکار عربستان سعودی، جمهوری اتریش و پادشاهی اسپانیا و با میزبانی کلیسای کاتولیک به عنوان ناظر، با هدف اصلی ترویج و به کارگیری گفتگوی بین‌ادیانی برای تقویت صلح و درک متقابل ایجاد شد.

ماموریت و اهداف اصلی این مؤسسه پیشگیری و حل منازعات با استفاده از گفتگو به عنوان ابزاری برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها و کمک به حل مسالمت‌آمیز اختلافات، تقویت صلح پایدار و انسجام اجتماعی با کمک به ایجاد جوامعی منسجم که در آن گروه‌های مختلف دینی و فرهنگی در کنار هم زندگی می‌کنند. همچنین ترویج احترام و تفاهم متقابل و مقابله با سوءاستفاده از دین از دیگر اهداف این سازمان غیردولتی بین‌المللی است.

ادیان برای صلح (Religions for Peace)

این سازمان به‌عنوان بزرگترین ائتلاف بین‌المللی جوامع مذهبی جهان، شبکه‌ای در بیش از ۹۰ کشور دارد. قدرت اصلی آن در توانایی بسیج کردن نهادهای مذهبی عضو برای اقدامات جمعی در مواجهه با بحران‌هاست. برای مثال، در دوران همه‌گیری کووید-۱۹، شبکه‌های جهانی آن برای مبارزه با انگ‌زدنی و ارائه کمک‌های انسان‌دوستانه فعال شدند و نشان دادند چگونه هماهنگی بین ادیان می‌تواند پاسخی عملی به چالش‌های جهانی باشد. شبکه جهانی «ادیان برای صلح» است که از سال ۱۹۷۰ با چشم‌انداز همکاری مؤثر جوامع مذهبی برای ایجاد صلح فعالیت می‌کند. هدف این سازمان فراهم آوردن فرصت‌ها و منابعی برای جوامع و افراد با اعتقادات گوناگون است تا برای حل نگرانی‌های مشترک، مانند ایجاد صلح، احترام به حیات و کرامت انسانی، همکاری کنند. مأموریت آن از طریق اولویت‌های استراتژیک جهانی و با تمرکز بر توانمندسازی زنان و جوانان، ایجاد شبکه‌های پایدار بین ادیان و ترویج اقدام مشترک برای مقابله با چالش‌هایی چون حقوق بشر و توسعه پایدار محقق می‌شود.

منابع:

un.org

kaiciid

Religions for Peace

parliamentofreligions