گزارش یک خیریه انگلیسی: موج جدید سوءاستفاده ابزار‌های دیجیتال علیه زنان

یک موسسه خیریه مقابله با خشونت خانگی در انگلیس می‌گوید که آزارگران خانگی به طور فزاینده‌ای از هوش مصنوعی، ساعت‌های هوشمند و سایر فناوری‌ها برای حمله و کنترل قربانیان خود استفاده می‌کنند.

کد خبر: ۴۸۴۱

تاریخ: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۲:۳۳

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، «نشریه گاردین» در گزارشی که منتشر کرده است نسبت به رواج سوءاستفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی بر علیه زنان در معرض خشونت خانگی هشدار داده است. بر اساس تحقیقات سازمان خیریه حمایت از زنان «رفیوج» در انگلستان، ابزارهای دیجیتال و هوشمند که برای رفاه و آسایش طراحی شده‌اند، در پرونده‌های خشونت خانگی گاها به عنوان سلاح‌های مخفی و خطرناکی در دست آزارگران برای کنترل، تعقیب و آزار سیستماتیک زنان تبدیل شده است و آمارهای این خیریه، حاکی از افزایش چشمگیر قربانیان این خشونت نامرئی است.

افزایش نگران‌کننده آمار سوءاستفاده فناوری‌محور

بر اساس گزارش سازمان خیریه رفیوج، شمار زنان قربانی خشونت خانگی مبتنی بر فناوری که در سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به خدمات تخصصی این نهاد ارجاع داده شده‌اند، به بالاترین حد ثبت‌شده تاکنون رسیده است. در این بازه زمانی، تعداد پرونده‌های این‌چنینی با افزایشی چشمگیر ۶۲ درصدی به ۸۲۹ زن رسیده است. همچنین ارجاع زنان زیر ۳۰ سال با رشد ۲۴ درصدی مواجه بوده که نشان می‌دهد نسل جوان به طور خاص در معرض این تهدید نوظهور قرار دارد.

«اِما پیکرینگ»، رئیس تیم سوءاستفاده فناوری‌محور در رفیوج، با بیان این آمار هشدار می‌دهد که بارها شاهد عواقب فاجعه‌بار عرضه دستگاه‌های دیجیتال یا هوش مصنوعی به بازار بدون در نظر گرفتن چگونگی سوءاستفاده احتمالی از آنها بوده‌اند. او تأکید می‌کند دسترسی آزارگران به لوازم جانبی هوشمند و تبدیل آسان آنها به سلاح، اکنون به یک بحران تبدیل شده و تیم‌های خدمات حمایتی، عواقب ویرانگر آن را به وضوح می‌بینند.

از ساعت هوشمند تا خانه هوشمند: زندان دیجیتال برای قربانی خشونت یا آزار

یکی از مصادیق بارز این سوءاستفاده، به کارگیری فناوری‌های پوشیدنی مانند ساعت‌های هوشمند برای ردیابی و تعقیب قربانیان است. تجربه تلخ «مینا»، یکی از بازماندگان، عمق این تراژدی را نشان می‌دهد. او در فرار از چنگال آزارگرش، ساعت هوشمند خود را جا گذاشت. آزارگر با استفاده از حساب‌های ابری مرتبط، موفق شد محل اقامت اضطراری و امن او را ردیابی کند. مینا این واقعه را بسیار تکان‌دهنده و ترسناک توصیف می‌کند، لحظه‌ای که ناگهان خود را بی‌پناه و در معرض خطری نامرئی احساس کرد و این اتفاق، حس دائمی پارانویا و بی‌اعتمادی ایجاد کرد. جالب این‌که حتی بعد از بازگرداندن دستگاه به مینا توسط پلیس، آزارگر با استخدام یک کارآگاه خصوصی و احتمالاً با بهره‌گیری از روش‌های دیگر ردیابی فناوری‌محور، موفق شد محل پناهگاه بعدی او را نیز بیابد. پاسخ سیستم قضایی به این تعقیب و آزار، در کمال ناباوری این بود که چون آسیبی فیزیکی به او نرسیده، جرمی اتفاق نیفتاده است.

گزارش سازمان خیریه ریفیوج نشان می‌دهد که آزارگران از دستگاه‌های خانه هوشمند نیز به عنوان ابزاری برای ایجاد اختلال، القای ترس و اعمال سلطه استفاده می‌کنند. در مواردی خانه‌ای که قرار بوده قلعه امنیت باشد، می‌تواند به کمک فناوری به زندانی دیجیتال تبدیل شود. کنترل از راه دور سیستم‌های روشنایی، گرمایش و قفل‌های درب از طریق اپلیکیشن‌های تلفن همراه، اگر از سوی آزارگران مورد سوءاستفاده قرار گیرند باعث می‌شود محیط خانه‌ای که قربانی در آن پناه گرفته به فضایی غیرقابل پیش‌بینی و هراس‌آور تبدیل شود.

نظارت و تعقیب از طریق دوربین‌ها یا جی‌پی‌اس، سنسورهای حرکتی و میکروفون‌های تعبیه‌شده در دستگاه‌های هوشمند مانند زنگ در یا دستیارهای صوتی، حریم خصوصی قربانیان را کاملاً نابود می‌کند. کنترل قفل‌های هوشمند درب‌ها نیز می‌تواند احساس محصوریت فیزیکی ایجاد کند. افزون بر این، داده‌های جمع‌آوری شده از الگوی زندگی فرد، مانند زمان خواب یا حضور در خانه، می‌تواند توسط آزارگر برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر اعمال کنترل یا حتی برای تهدید و باج‌گیری مورد سوءاستفاده قرار گیرد.

هوش مصنوعی: سلاحی نوین در دست آزارگران

اما نگران‌کننده‌ترین روند در سوءاستفاده فناوری‌محور، استفاده روزافزون و خلاقانه از ابزارهای هوش مصنوعی است. اِما پیکرینگ هشدار می‌دهد که آزارگران از اپلیکیشن‌های پیشرفته جعل هوش مصنوعی برای تقلید صدا یا تصویر افراد استفاده می‌کنند. برای مثال، آن‌ها ممکن است ویدیویی از بازمانده را طوری دستکاری کنند که بی‌ثباتی رفتاری به نظر برسد. سپس این ویدیوی جعلی را به خدمات اجتماعی ارائه می‌دهند تا ادعا کنند که او فردی نامناسب یا خطرناک است. پیکرینگ با اطمینان پیش‌بینی می‌کند که با پیشرفته‌تر شدن این ویدیوها و اپلیکیشن‌ها، در آینده شاهد موارد بسیار بیشتری از این دست خواهیم بود.

از دیگر موارد گزارش‌شده، استفاده از هوش مصنوعی برای ایجاد اسناد جعلی اما با ظاهری کاملاً واقعی و متقاعدکننده است. اسنادی مانند پیشنهادات کاری فریبنده، احضاریه‌های حقوقی ساختگی یا اطلاعیه‌های بدهی. این اسناد ممکن است برای فریب بازماندگان مبنی بر داشتن مشکلات مالی یا حقوقی غیرواقعی، یا برای وادار کردن آنان به حضور در مکانی مشخص که آزارگر در آنجا کمین کرده است، ارسال شوند. پیکرینگ حتی از آینده‌ای هراسان‌کننده‌تر سخن می‌گوید؛ آینده‌ای که در آن فناوری‌های پزشکی حیاتی نیز هدف سوءاستفاده قرار می‌گیرند. نمونه آن کنترل مخرب سطح انسولین فرد از طریق یک ردیاب یا پمپ دیابت هوشمند است که می‌تواند پیامدی مرگ‌بار داشته باشد.

خشونتی نامرئی و قوانینی ناکافی: ضرورت اقدام فوری و مسئولیت‌پذیری صنعت فناوری

این شکل از سوءاستفاده، چالش‌های پیچیده و منحصر به فردی را نمایان می‌سازد. نخست آنکه این یک خشونت نامرئی است. کنترل از راه دور ممکن است بدون هیچ نشانه فیزیکی آشکاری صورت گیرد، که اثبات آن را هم برای قربانی و هم برای مراجع قانونی بسیار دشوار می‌سازد. دوم، وابستگی به فناوری و دانش فنی آزارگر است. در بسیاری از موارد، آزارگر کنترل انحصاری بر تنظیمات، حساب‌های کاربری و رمزهای عبور این سیستم‌ها دارد، در حالی که قربانی ممکن است دانش فنی لازم برای خنثی کردن این کنترل را نداشته باشد.

سوم، نقص اساسی در طراحی و مقررات حاکم بر این دستگاه‌ها است. بسیاری از دستگاه‌های هوشمند، بدون در نظر گرفتن سناریوهای سوءاستفاده توسط افراد نزدیک و دارای دسترسی قانونی اولیه طراحی و به بازار عرضه می‌شوند. قابلیت‌های امنیتی مانند احراز هویت دو مرحله‌ای قوی یا سیستم‌های مدیریت دسترسی جداگانه، اغلب ضعیف یا نادیده گرفته می‌شود.

برای مقابله با این چالش چندوجهی، خیریه‌هایی مانند رفیوج بر مجموعه‌ای از راهکارها تأکید دارند. آن‌ها خواستار مسئولیت‌پذیری بیشتر صنعت فناوری هستند و معتقدند ایمنی در برابر سوءاستفاده باید به عنوان یک اصل غیرقابل مذاکره از همان مراحل اولیه طراحی محصولات در نظر گرفته شود، نه به عنوان یک فکر ثانویه. افزایش آگاهی و آموزش تخصصی نیز حیاتی است؛ به ویژه آموزش کارکنان بخش‌های پلیس، قضایی و خدمات اجتماعی درباره ماهیت، نشانه‌ها و پیامدهای این نوع سوءاستفاده، تا پاسخ‌های مناسب‌تری به قربانیان ارائه دهند. علاوه بر این، قربانیان نیازمند حمایت تخصصی از سوی سازمان‌هایی هستند که می‌توانند در ارزیابی خطرات دیجیتال، ایمن‌سازی دستگاه‌ها و ارائه راهنمایی عملی کمک کنند.

نیاز به اقدام فوری برای مقابله با خشنونت علیه زنان در تمامی اشکال آن

سازمان خیریه رفیوج با انتشار این داده‌ها، خواستار اقدام فوری و قاطع است و صراحتاً از دولت انگلیس خواسته است تا در مورد جرائم دیجیتالی و آنلاین اقدام کند، بودجه بیشتری برای توسعه و آموزش تخصصی تیم‌های تحقیقات دیجیتال فراهم آورد و به سرمایه‌گذاری بلندمدت در این حوزه تن دهد. او هشدار می‌دهد که تمرکز صرف بر موفقیت‌های کوتاه‌مدت، هرگز ما را از این مشکل پیش نخواهد انداخت. همچنین، او خواستار پاسخگویی واقعی صنعت فناوری به دلیل عدم اطمینان از طراحی و عملکرد ایمن دستگاه‌ها و پلتفرم‌ها برای افراد آسیب‌پذیر شده است.

در پاسخ به این نگرانی‌ها، یک سخنگوی دولت انگلیس گفته است که مقابله با خشونت علیه زنان و دختران در تمام اشکال آن، از جمله زمانی که به صورت آنلاین رخ می‌دهد یا توسط فناوری تسهیل می‌شود، از اولویت‌های اصلی نهادهای دولتی است و استراتژی جدیدشان چگونگی به کارگیری تمام قدرت دولت در فضای آنلاین و آفلاین را مشخص می‌کند.

فناوری‌هایی که با نوید بهبود سلامت، رفاه و ارتباطات به زندگی ما وارد شدند، می‌توانند در موقعیت‌هایی به ابزارهای قدرتمند نظارت، کنترل و آزار تبدیل شوند. تجربه زنانی مانند مینا نشان می‌دهد که سیستم‌های پلیسی و قضایی کنونی اغلب از پیچیدگی و آثار عمیق روانی این شکل جدید سوءاستفاده درک ناکافی دارند و در نتیجه بار مدیریت بحرانی را که ایجاد کرده‌اند، بر دوش خود قربانیان می‌گذارند. مبارزه با این چالش رو به رشد، مستلزم رویکردی چندوجهی، هماهنگ و پایدار است. آموزش تخصصی مداوم برای نیروهای پلیس و قضات، تصویب قوانین بازدارنده، شفاف و به‌روزی که سوءاستفاده دیجیتالی را به وضوح جرم انگاری کند، و مهم‌تر از همه، الزام قانونی و اخلاقی صنعت فناوری به در نظر گرفتن «ایمنی در برابر سوءاستفاده» به عنوان یک اصل بنیادی در مرحله طراحی محصولات باید شناخته شود.

منبع:

گاردین