رویداد ارغوان ویژۀ افراد دارای معلولیت، برگزیدگان خود را شناخت

دومین دوره رویداد روایت تصویری ارغوان با محوریت به تصویرکشیدن زیست روزمرۀ افراد دارای معلولیت، در حالی برگزیدگان خود را شناخت که چهره‌هایی همچون بهناز جعفری؛ بازیگر سینما و نوح منوری؛ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در گروه داوران بودند. رضوان سرمد؛ دبیر رویداد در مراسم اختتامیه که چهارشنبه ۱۷ دی‌ماه برگزار شد، با بیان اینکه می‌خواهیم صدای معلولان باشیم، اظهار کرد: ارغوان بر این باور است که هیچ جامعه‌ای به عدالت نمی‌رسد، مگر آن‌که همه صداها بی‌استثنا امکان شنیده‌شدن داشته باشند؛ جامعه‌ای که فقط برخی را می‌شنود، ناتمام است و آینده از آن جامعه‌ای است که یاد بگیرد به همه صداها گوش بدهد.

کد خبر: ۴۶۷۰

تاریخ: ۲۴ دی ۱۴۰۴ - ۲۱:۰۶

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران، مراسم اختتامیه دومین دوره از رویداد روایت تصویری ارغوان روز چهارشنبه مورخ ۱۷ دی در حالی برگزار شد که عده‌ بسیاری از مهمانان به دلیل شلوغی شهر در راه بوده و هنوز به محل برگزاری مراسم اختتامیه نرسیده بودند، اشکان آذر ماسوله؛ هنرمند و مجری نابینا اجرای رویداد ارغوان را در آمفی‌تئاتر موسسه خیریه رعد برعهده گرفته بود. او گفت: رویداد به‌احترام حاضران وقت‌شناس با پخش یک نماهنگ آغاز می‌شود.

تماشای صدای کمترشنیده‌شده

رضوان سرمد؛ مستندساز، دبیری ارغوان را برعهده داشت. او پس از حضور در جایگاه گفت: در انسان‌شناسی اجتماعی نظریه‌ای وجود دارد به‌نام نظریه گروه‌های خاموش. این نظریه می‌گوید در هر جامعه‌ صداهایی وجود دارند که کمتر شنیده می‌شوند، نه به این دلیل که حرفی برای گفتن ندارند؛ بلکه چون زبان مسلط ساختار قدرت و روایت‌های قالب، جایی برای بیان تجربه‌های آن‌ها باقی نگذاشته است. این گروه‌ها معمولاً ناچاراند تجربه‌های زیسته خود را یا در سکوت نگه دارند یا با زبانی بیان کنند که متعلق به خودشان نیست؛ گروه‌هایی که به حاشیه رانده می‌شوند، الزاماً بی‌صدا نیستند بلکه زبان روایت و تجربه زیست‌شان در ساختارهای رسمی رسانه‌ای، فرهنگی و تصمیم‌گیری‌ها بازتاب پیدا نمی‌کند. افراد دارای معلولیت یکی از همین گروه‌ها هستند؛ انسان‌هایی با تجربه‌های عمیق پیچیده و انسانی که اغلب یا نادیده گرفته می‌شوند یا فقط از زاویه ترحم، کلیشه و نگاه از بالا دیده می‌شوند. وقتی روایت از آن خودشان نباشد، تصویر ناقص می‌ماند و حقیقت پنهان.

او افزود: روایت تصویری یکی از امکان‌های شکستن این سکوت است وقتی افراد زندگی خود را با زبان تصویر و نگاه خودشان روایت می‌کنند، نه تنها دیده می‌شود، بلکه چارچوب‌های مسلط روایت به چالش کشیده می‌شود. روایت یک کنش فرهنگی و اجتماعی و راهی برای بازپس‌گیری معنا، هویت و حق تعریف خود است. رویداد روایت تصویری ارغوان تلاشی برای ایجاد فضایی است که در آن روایت از آنِ خود راوی باشد، فضایی که در آن تجربه زیسته تفسیر و تصحیح نمی‌شود، بلکه شنیده می‌شود. در جهانی که بسیاری از صداها سرکوب یا حذف می‌شوند، تصویر می‌تواند زبان جایگزین باشد، زبانی که بی‌واسطه، تجربه زیسته را منتقل می‌کند و امکان همدلی را به‌وجود می‌آورد. هر فیلم در ارغوان تلاشی برای ثبت لحظاتی است که معمولاً دیده نمی‌شود و شنیدن آنچه به‌طور معمول نادیده گرفته می‌شود. امروز در شرایطی که بخش بزرگی از مردم ایران در تلاش‌اند تا صدایشان شنیده شود، ارغوان بر این باور است که هیچ جامعه‌ای به عدالت نمی‌رسد، مگر آن‌که همه صداها بی‌استثنا امکان شنیده‌شدن داشته باشند؛ جامعه‌ای که فقط برخی را می‌شنود، ناتمام است و آینده از آن جامعه‌ای است که یاد بگیرد به همه صداها گوش بدهد.

هدف رعد توانمندسازی جامعه مدنی هم هست

در ادامه این رویداد، گفتار سخنرانان و برگزیدگان به زبان اشاره روی سن برگردانده شد. همچنین اختتامیه دومین دوره ارغوان از طریق کانال تلگرام برنامه رادیویی شش‌نقطه برای علاقه‌مندان در سراسر ایران پخش می‌شد.

فریده صارمی؛ دبیر اجرایی رویداد ارغوان گفت: بیشتر از دو سال پیش به تهیه‌کنندگی آقای رشتیان در مجتمع آموزشی رعد، تاریخ شفاهی موسسه را ضبط کردیم. در این پروژه، با بنیان‌گذاران، مدیران سابق، مسئولین فعلی و بسیاری از دغدغه‌مندان جامعه دارای معلولیت گفت‌وگو کردیم. در یکی از این نشست‌ها یکی از مصاحبه‌شوندگان گفت: ایده مرکزی موسسه رعد، توانمندسازی افراد دارای معلولیت است، اما هدف دیگر، توانمندسازی جامعه مدنی است و رعد این کار را با تشکیل گروه‌های داوطلب پیش برد. گروه داوطلب جوانان و گروه داوطلب خانم‌ها تمرین همکاری و مشارکت برای به سامان‌رسیدن پروژه‌ها در رعد بود.

او اضافه کرد: روایت دوم مربوط به پارسال است. خوشبختانه از پاییز پارسال، معلم هنرستان هنرهای زیبای دختران شدم. شاید همچون بسیاری از افراد جامعه پیش‌داوری اشتباهی نسبت به نسل جوان داشتم و چندان نمی‌شناختم‌شان. با این همه، با ذهنی باز به سمت بچه‌ها رفتم و به دختران باهوش، توانا و متعهدی برخوردم که تصویر مرا نسبت به نسل جدید اصلاح کردند. در این دوره تصمیم گرفتیم که از دختران توانمند هنرستان استفاده کنیم. آن‌ها داوطلبانه بار بزرگی از دوش دبیرخانه ارغوان برداشتند. از دانش‌آموزان و فارغ‌التحصیلان داوطلب هنرستان هنرهای زیبا تشکر می‌کنم.

جایزه بخش مردمی ارغوان

در این رویداد ار سفیران جایزه ارغوان؛ سارا گرشاسبی‌نیا، سارا یوسفی، سهند سلیمانی و امید هاشمی تقدیر شد. برای اهدای جوایز بخش مردمی دومین دوره رویداد روایت تصویری ارغوان بازیگر نام‌آشنا؛ پانته‌آ پناهی‌ها، رضوان سرمد؛ مستندساز و دبیر رویداد و پیروز کلانتری؛ مستندساز برجسته در جایگاه حاضر شدند. در بخش جایزه مردمی داورها دخالتی نداشته و فیلم‌ها براساس نمایش در فیلیمو، لایک، دیس‌لایک و آمار تماشا برگزیده شدند. گفتنی است فیلم‌ها ۹۴ هزار دقیقه تماشا شدند و این آمار بیش از بیست‌برابر سال پیش است و حدود ۱۹ هزار نفر فیلم‌‌ها را تماشا کردند. بخش مردمی به دوبخش خودنگار (روایت تصویری فرد دارای معلولیت از خود) و بخش از نگاه دیگری (زندگی فرد دارای معلولیت از نگاه دیگری) تقسیم شده بود. جایزه بخش روایت خودنگار در دومین دوره رویداد روایت تصویری ارغوان به حسن دربندی برای فیلم روز از نو تعلق گرفت. در قسمت روایت از نگاه دیگری، جایزه ارغوان تعلق گرفت به سارا دل‌زنده و سپس سعید جعفری چند قطعه موسیقی را به‌طور زنده اجرا کرد. گفتنی است که فیلم‌های این رویداد در فیلیمو موجود است.

سخن سفیر ارغوان در دیوار؛ جایزه ویژه دیوار

اهدای جایزه برابری دیجیتال از سوی نماینده وب‌سایت و اپلیکیشن دیوار؛ امید هاشمی اهدا شد. او گفت: شش ماه پیش با دوستان ارغوان آشنا شدیم. همه زحمت‌ها به گردن دوستان دبیرخانه بود و ما توانستیم کمک کوچکی کنیم و در کنارشان باشیم، اما هم‌‌زمان به این فکر کردیم که روایت‌ها برای شناساندن و بازنمایی زیست دیجیتال افراد دارای معلولیت چقدر کمک‌کننده‌اند. خوشبختانه دوستان ما در دیوار با این ایده همراه شدند و به این واسطه از دوستان دارای معلولیت دعوت کردیم تا مختصات زیست دیجیتال خودشان را برای ارتقای آگاهی جامعه در این خصوص به تصویر بکشند. فیلم‌ها ۱۹ هزار بار دیده شد و این به منزله فرصتی است تا از زبان افراد دارای معلولیت، نیازها، توانایی‌ها و ناتوانی‌ها؛ سفید و سیاه و خاکستری هرچه را که در خصوص موضوع زیست دیجیتال هست، به نمایش بکشیم و به دید عموم بگذاریم.

او ادامه داد: به باور ما، این آگاهی‌بخشی می‌توانست به جوانبِ مختلف تاثیرگذار بر زندگی افراد دارای معلولیت در تصمیم‌گیری‌ها، طراحی‌ها، برنامه‌ریزی‌های دیگران جهت بدهد. من _سوای نمایندگی دیوار_ خودم هم از جامعه معلولینم و با پوست و گوشت و استخوان درک کردم که چقدر ابزارهای دیجیتال می‌توانند به ما کمک کنند که زندگی‌مان با کیفیت بهتری ادامه پیدا بکند. از نسلی هستم که زندگی را به‌عنوان یک نابینا پیش از اینترنت و ابزارهای دیجیتال هم تجربه کردم و می‌دانم که چقدر این ابزارها توانستند برای تجربه زندگی بهتر به‌کارمان بیایند.

سفیر ارغوان در پایان گفت: این نوع روایت‌گری می‌تواند به جامعه فعالان دیجیتال ایران و اکوسیستم دیجیتال ایران، نیازهای افراد دارای معلولیت را بشناساند و برای ما ابزارهای جدید طراحی کند یا در ابزارهای فعلی که در دست دارند نیازهای ما را هم لحاظ کنند. به هر صورت، ما هر کدام که طعم تسهیل‌گری ابزارهای دیجیتال را در زندگانی خود چشیدیم، وظیفه داریم نقش کنش‌گری و ترویج‌گری را هم برعهده بگیریم. ما در دیوار سعی کردیم موضوع دسترسی‌پذیری وب‌سایت با اپلیکیشن دیوار را از تریبون‌هایی مثل رویداد ارغوان و هر فرصت دیگر اعلام کنیم؛ برای این‌که موضوع زیست دیجیتال و نیازهای دیجیتال افراد دارای معلولیت را در اکوسیستم دیجیتالی ترویج کنیم. از این به بعد می‌دانم که شما هم در کنار ما هستید و این موارد را حتماً در تریبون‌هایی که در اختیار دارید؛ از صفحات شخصی خود گرفته تا هر جای دیگر اعلام خواهید کرد.

در بخش فرصت برابر دیجیتال از مهناز صوفی؛ هنرمند دارای معلولیت برای فیلم دوئل از سوی امید هاشمی تقدیر به‌عمل آمد.

راه سهل را برنمی‌گزینیم و به عهد خود وفادار می‌مانیم؛ جایزه ویژه موسسه نیکوکاری رعد

سپس آنت میناسیان؛ مدیر موسسه نیکوکاری رعد در جایگاه حاضر شد و بدون متن از پیش‌آماده گفت: پیش از هر چیز این پرسش را مطرح می‌کنم که آیا به خود وفادار می‌مانیم؟ هر روز در رعد، در معرض تصمیم‌های بسیار سختیم. آخری‌اش همین امروز بود که آیا با توجه به شرایط کشور، این برنامه را برگزار کنیم یا لغوش کنیم. ارغوان می‌خواست به صداهای کمترشنیده‌شده‌ گوش کند و نمی‌شد صبر کرد که یک روز خوب از راه برسد؛ بنابراین این برنامه را با احترام به همه برگزار کردیم و سعی کردیم این اتفاق بیفتد؛ چون شرکت‌‌کنندگان ماه‌ها تلاش کردند تا این فیلم‌ها ساخته شود و چشم انتظار اختتامیه بودند. شرایط اجتماعی و اقتصادی بسیار دشوار شده و من هر روز فکر می‌کنم وقتی سبد همه کوچک شده قاعدتاً سبد یک مجتمع نیکوکاری هم کوچک می‌شود. آیا با منابعی که در اختیار داریم باید در قعر هرم مازلو بمانیم و گذران زندگی کنیم یا این‌که کارهای فرهنگی کنیم و نگاه‌ها را تغییر دهیم؟  برای همین برمی‌گردم به همان پرسش اول که یا راه سهل‌تر را برمی‌گزینم ولی از آنجایی که دلگرم به کمک‌های شما و بودن‌های شما هستیم راه سهل را برنمی‌گزینم و به عهد خود وفادار می‌مانیم. ماموریت رعد بهبود کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت است.

جایزه بعدی که جایزه موسسه رعد بود با داوری هیئت داوران به فهیمه رحیمی برای فیلم مسیر تعلق گرفت.

جایزه ویژه دبیر جشنواره ارغوان

سرمد گفت: ارغوان جایزه‌ای رقابتی نیست. چنین رویدادی نباید رقابتی باشد؛ چراکه تجربه زیسته یک آدم بهتر از دیگری نیست، ولی چاره‌ای وجود نداشت، می‌خواستیم رویداد کمی هیجان داشته باشد و به افراد انگیزه ببخشد، با این همه، سعی کردیم به بهانه‌های مختلف تعداد جوایز را بالا ببریم. به همین دلیل، عناوین مختلفی روی جایزه‌ها گذاشتیم که تعدادشان زیاد شود.

اشکان آذرماسوله؛ گفت: به پاس ساخت روایتی اثرگذار از تلاش برای معنابخشیدن به زندگی با وجود همه محدودیت‌ها و چالش‌ها و خلق تصویری تکان‌دهنده و صادقانه از زندگی ارزشمندتان جایزه ویژه دبیر در دومین دوره رویداد روایت ارغوان اهدا می‌شود به سرکار خانم اسما دغاقله برای فیلم دنیای هنرهای اسما خانم دغاقله.

اسما که روی ویلچر نشسته بود با مادرش روی سن آمد و گفت: خیلی خوشحالم از این‌که توانستم با شرایطی که دارم به جامعه آگاهی بدهم و بگویم: می‌توانم با هر شرایطی که دارم به زندگی‌ام ادامه بدهم.

سپس نام دو مادر برای فیلم‌های بدون عنوان و مثبت یک خوانده شد؛ مهنوش زارع که در شهر شیراز بود و در مراسم‌حضور نداشت و سهیلا کاظمیان برای فیلم مثبت یک. کاظمیان گفت: سلام به مادرهایی که اینجایند. قطعاً همه شما نمونه هستید. همه ما از اول زندگی هدیه‌های خاص خداوند را در دامان‌مان پرورش دادیم و به این مرحله رساندیم. امیدوارم که خدا به شما سلامتی بدهد که بتوانید تا انتها بهترین افراد جامعه را تحویل جامعه بدهید.

بهناز جعفری شرکت‌کنندگان ارغوان را معلم‌های گمنام زندگی‌اش خواند

بهناز جعفری گفت: این چند هفته که این فیلم‌ها را برای داوری می‌دیدم، انگار مرا به خانه‌هایتان دعوت کردید. همان‌طور که سهراب می‌گوید چشم‌ها را باید شست جور دیگر باید دید، واقعا جور دیگر دیدم و از شما ممنونم که می‌توانم نام شما را بگذارم معلم های گمنام زندگی‌ام؛ برای این‌که با شما یاد می‌گیرم، با شما آگاه می‌شوم و با شما امیدوار می‌شوم.

جعفری همچنین تقاضا کرد که لوح تقدیرش به زبان بریل نوشته بشود.

داورانی از جنس شرکت‌کنندگان ارغوان

از هر عرصه‌ای که مرتبط با رویداد ارغوان بود، نماینده‌ای در هیئت داوران وجود داشت؛ بهناز جعفری؛ بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون، هانیه یوسفیان؛ مستندساز، فرزانه سلیمان‌بیگی؛ استاد دانشگاه و مدیرگروه زبان اشاره در دانشگاه فرشتگان، دکتر نوح منوری؛ دکترای جامعه‌شناسی و استاد دانشگاه تهران و دکتر سعید عباس‌پور؛ نویسنده، رمان نویس و روانکاو.

آذرماسوله تاکید کرد که تنهاراه تردد افراد دارای معلولیت جسمی حرکتی سرویس‌های حمل‌ونقل خاصی است که دارای محدودیت زمانی است و ساعات آمدوشد معلولان را آن وسایل تعیین می‌کنند؛ دسترسی به تاکسی اینترنتی هم میسر نیست.

هانیه یوسفیان گفت: من مستندسازم. فیلم اولم درباره خانواده‌ام بود. در آن زمان، همه از شجاعت من می‌گفتند، اما پای داوری آثار شما، از خودم خجالت کشیدم. بینندگان اثر اولم باید آثار شما را ببینند تا شجاعت مثال‌زدنی‌تان را تماشا کنند. به‌عنوان یکی از داورها بسیار از فیلم‌های شما متاثر شدم.

او با کسب اجازه از داورها یادداشتش را خواند: در روزگاری که نومیدی همچون رگباری بر سرمان فرو می‌آید، کلاه از سر برمی‌داریم و با احترام در برابر نیروی شجاعت و اراده تمامی فیلم‌سازان این جشنواره سر تعظیم فرود می‌آوریم؛ چرا که زندگی در دستان این عزیزان، هنرمندانه جان گرفته و با تمام ظرافت، صداقت و زیبایی‌اش پیش چشم ما به تصویر کشیده شده است. به جرأت می‌توان گفت که تک‌تک این آثار چنان قدرتمند و اثرگذار بوده‌اند که انتخاب یک اثر به‌عنوان برگزیده، زمان و تحمل بسیاری از هیئت داوران گرفت؛ چرا که هر فیلم روایتی مستقل از شجاعت زیستن امید و پایداری را پیش روی ما قرار می‌دهد.

آثار شایسته تقدیر بدون اولویت‌بندی

شکستن نارگیل از فاطمه جوادیان

به‌سوی موفقیت از محمدحسین احمدی

دغدغه ناشنوایان از جواد شیرپور

من از منفی شروع کردم از سارا گرشاسبی‌نیا

لمس زندگی از محمد کمالی‌فر

باید ببینی از محمدیوسف جلالی

چرخ‌زنان از سعیده ارجمندی مهم‌ترین پیامی که حضور معلولین

من هستم از حمیدرضا صالحی

همنشین آبی از فرزانه قبادی

کسی بیشتر از من نیاز داشت از الناز وفادار

برگزیدگان ارغوان در بخش روایت خودنگار و روایت از نگاه دیگری

علی امیری؛ پسر جوانی که روی ویلچر نشسته بود، برای فیلم انعکاس روی صحنه آمد. رضوان سرمد گفت: این برگزیده تمام قوانین را شکست. کار خوبی هم‌ کرد؛ قانون ناعادلانه را باید شکست.

هستی ترابی راد نیز برای فیلم باغبان برگزیده بخش روایت از نگاه دیگری شد. او گفت: سوژه فیلمش مرد باغبانی بود به نام فرزام. فرزام تا حدود ۳۰ سالگی در سلامت به‌سر می‌برد تا این‌که بیماری که از انگشت‌های پایش شروع شد، باعث شد در نهایت هر دو پایش تا زیر زانو قطع شود. او محکم پای زندگی‌اش ایستاده بود و طوری زندگی می‌کرد که آدم‌‌های سالم نمی‌توانستند، آن‌طور بایستند.

دبیر جشنواره ارغوان در پایان گفت: من از جامعه سینما می‌آیم و مستندسازم. شناختی درباره جامعه افراد دارای معلولیت نداشتم، محمدرضا کشاورزی ما را به این جامعه وصل کرد، مثلاً ما امسال با مشورت همین دوستان توانستیم همه فیلم‌ها را توضیح‌دار کنیم تا افراد نابینا هم بتوانند فیلم‌ها را ببینند، سال گذشته زیرنویس کرده بودیم و به زبان اشاره هم نمایش دادیم.