«پیمایش مهر، روستا‌به‌روستا با کوله‌بار کتاب»؛

سومین نشستِ «از کتاب تا زندگی» در اصفهان برگزار شد

بنیان‌گذار یک سمنِ فرهنگی_زیست‌محیطی به‌نام «مهرپویان سبز اندیشه» گفت: کتاب‌خوانی آغازگر تغییری کوچک، اما ملموس در زیست روزمره است. کتاب بهانه‌ای بود برای گفتن این جمله که «ما فقط مصرف‌کننده طبیعت شما نیستیم.»

کد خبر: ۴۶۳۶

تاریخ: ۱۴ دی ۱۴۰۴ - ۱۶:۵۲

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران به نقل از ایرنا، ناهید مدنی شامگاه شنبه در سومین نشست از سلسله‌نشست‌های «از کتاب تا زندگی» با عنوان «پیمایش مهر، روستا‌به‌روستا با کوله‌بار کتاب»، در شهر کتاب بهار اصفهان  از یک سفر و نه یک اتفاق از‌پیش‌طراحی‌شده سخن گفت؛ سفری که از زیست شخصی، علاقه دیرینه به کتاب و مواجهه‌ای عینی با محرومیت‌های فرهنگی برآمده بود.

وی که از سال‌ها پیش به کتاب‌خوانی علاقه داشت، با تأسیس انجمن مردم‌نهاد «مهرپویان سبز اندیشه» در سال ۱۳۸۹، به تدریج به این فکر افتاد که کتاب می‌تواند بهانه‌ای برای ایجاد ارتباط انسانی در دل طبیعت و روستا باشد.

مدنی در این پیوند افزود: دفتر این انجمن در محله زینبیه اصفهان قرار داشت و فعالیت‌های داوطلبانه‌اش از همان ابتدا پیوندی میان محیط زیست، آموزش و مشارکت اجتماعی برقرار می‌کرد.

به روایت وی جرقه اصلی «پیمایش مهر» در سفری داوطلبانه به منطقه «بازفت» زده شد؛ سفری که هدف آن تجهیز چند مهدکودک روستایی بود. بازفت در شهرستان کوهرنگ از توابع استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد.

آنچه ناهید مدنی در این سفر دید، نه‌فقط طبیعت مسحورکننده بازفت، بلکه شکل ساده و حداقلی آموزش کودکان بود؛ مربیانی که در اتاقی از خانه خود، بدون امکانات از بچه‌ها نگهداری می‌کردند.

طبیعت‌گردها اغلب به دورافتاده‌ترین نقاط می‌روند، از زیبایی طبیعت بهره می‌برند، اما ارتباطی با اهالی محلی برقرار نمی‌کنند و پیمایش مهر تلاش می‌کرد این شکاف را پر کند. کتاب بهانه‌ای بود برای گفتن این جمله که «ما فقط مصرف‌کننده طبیعت شما نیستیم».

این تجربه باعث شد که مدنی یک سال بعد به‌تنهایی و با سختی مسیر، دوباره به بازفت بازگردد و سفرهایی که با وسایل عمومی و اقامت در خانه مربیان مهدکودک همراه بود، محور اصلی‌اش کتاب‌خوانی برای کودکان روستا باشد. در این سفرها، کتاب به ابزاری برای گفت‌وگو و کنش اجتماعی تبدیل شد.

مدنی در این رابطه اظهار داشت: خواندن کتابی محیط زیستی همچون «جادوگر دهکده سبز» تنها به قصه‌گویی ختم نشد، بلکه به جمع‌آوری زباله در روستا و گفت‌وگو با دهیار و ریش‌سفیدان درباره نبود سیستم مدیریت پسماند انجامید. این تجربه نشان داد که کتاب‌خوانی می‌تواند آغازگر تغییری کوچک اما ملموس در زیست روزمره باشد.

به گفته این فعال مدنی، پس از چند سفر فردی به بازفت، او در پاییز همان سال کارگروه «پیمایش مهر» را به‌طور رسمی تعریف کرد. ایده اصلی ساده بود؛ تلفیق طبیعت‌گردی با فعالیت فرهنگی، به‌ویژه کتاب‌خوانی برای کودکان روستاها.

مدنی معتقد بود که طبیعت‌گردها اغلب به دورافتاده‌ترین نقاط می‌روند، از زیبایی طبیعت بهره می‌برند، اما ارتباطی با اهالی محلی برقرار نمی‌کنند و پیمایش مهر تلاش می‌کرد این شکاف را پر کند. کتاب بهانه‌ای بود برای گفتن این جمله که «ما فقط مصرف‌کننده طبیعت شما نیستیم».

مدنی گفت: اولین برنامه رسمی «پیمایش مهر» در میان عشایر سمیرم شکل گرفت؛ تجربه‌ای که از مدرسه‌ای در محل اسکان اجباری عشایر آغاز شد و با اصرار گروه، به چادرهای عشایری رسید؛ جایی که کتاب‌خوانی در مقیاسی کوچک اما معنادار انجام شد. پس از آن، سفرهای گروهی‌تری مانند برنامه جنگل «پروز» در مسیر لردگان طراحی شد.

وی افزود: در این سفرها، گروهی از مربیان داوطلب در چند روستا پخش می‌شدند، کتاب می‌خواندند، کتاب هدیه می‌دادند و در کنار آن، طبیعت‌گردی جمعی شکل می‌گرفت. تجربه‌هایی که با مهمان‌نوازی مردم محلی، غذاهای ساده روستایی و بازی با کودکان همراه بود.

مدنی اضافه کرد: یکی از ویژگی‌های مهم «پیمایش مهر»، خودکفایی مالی آن بود. این برنامه‌ها به صورت تورهای طبیعت‌گردی تعریف می‌شدند و هزینه‌ای که شرکت‌کنندگان پرداخت می‌کردند، صرف خرید کتاب برای کودکان می‌شد و به این ترتیب، کتاب‌خوانی نه تنها وابسته به کمک‌های مقطعی، بلکه بر پایه مشارکت داوطلبانه و شفاف شکل می‌گرفت.

وی افزود: در کنار مربیان کتاب‌خوانی، افرادی هم بودند که صرفاً برای طبیعت‌گردی می‌آمدند و همین همراهی، امکان تداوم برنامه را فراهم می‌کرد. با این حال، مسیر «پیمایش مهر» همیشه هموار نبود.

مدنی از تغییرات محسوس در فضای اجتماعی و فرهنگی روستاها گفت؛ از زمانی که کودکان همیشه در کوچه‌ها بودند تا سال‌های اخیر که اغلب در خانه و پای تلویزیون‌اند و برای جمع‌آوری‌شان باید در خانه‌ها را زد یا از روحانی روستا کمک گرفت.

وی گفت: با وجود موانع، تجربه‌های موفق نیز کم نبود. همکاری دهیاران، مدیران مدارس و برخی نیروهای آموزش‌وپرورش در روستاهایی مانند حیدرآباد علیمردانی و پادنا، امکان اجرای برنامه‌های گسترده‌تری را فراهم کرد.

یکی از ویژگی‌های مهم «پیمایش مهر»، خودکفایی مالی آن بود. این برنامه‌ها به صورت تورهای طبیعت‌گردی تعریف می‌شدند و هزینه‌ای که شرکت‌کنندگان پرداخت می‌کردند، صرف خرید کتاب برای کودکان می‌شد و به این ترتیب، کتاب‌خوانی نه تنها وابسته به کمک‌های مقطعی، بلکه بر پایه مشارکت داوطلبانه و شفاف شکل می‌گرفت.

به روایت مدنی در پادنا، کاروانی از یازده خودرو شکل گرفت؛ خانواده‌ها، مربیان و داوطلبان کنار هم یک روز کامل کتاب‌خوانی کردند و روز بعد طبیعت‌ را گشتند. کتاب‌ها با دقت دسته‌بندی شده بودند؛ بخشی برای هدیه، بخشی برای کتابخانه مدارس، با این امید که کتاب‌ها دست‌به‌دست شوند و بمانند.

از نگاه او، خرید کتاب فقط خرید کالا نیست؛ حاصل جست‌وجو، چانه‌زدن در نمایشگاه کتاب، گرفتن تخفیف و انتخاب آگاهانه برای کودکان روستاست.

وی تأکید دارد هر کتابی شایسته بردن به روستا نیست و کیفیت متن و تصویر اهمیت دارد. حتی جایزه‌دادن به کودکان با کتاب‌های کوچک و ارزان، بخشی از همین نگاه بود: کتاب به‌عنوان هدیه‌ای ماندگار، نه مصرفی.

در نگاه مدنی، همین تجربه‌ها نشان می‌دهد که کتاب هنوز می‌تواند پلی باشد میان شهر و روستا، میان طبیعت‌گرد و ساکن محلی؛ پلی باریک اما ارزشمند که با هر سفر، هر قصه و هر کودک شنونده، دوباره ساخته می‌شود.

به گزارش ایرنا، نشست «از کتاب تا زندگی» از برنامه‌های فرهنگی شهر کتاب اصفهان با هدف پیوند تجربه‌های زیسته با کتاب و روایت است که به صورت مستمر و ماهانه در این پاتوق فرهنگی برگزار می‌شود.

هدف اصلی در این نشست‌ها تاکید بر تجربه‌های شخصی و اثرگذاری کتاب‌ها و نوشتن در زندگی افراد و به‌واقع نمایش قدرت تحول‌آفرین کتاب و نوشتن در زندگی انسان‌هاست.

موضوع هر نشست حول تجربه فردی از کتاب‌خوانی و نوشتن می‌چرخد و این‌که چگونه این فعالیت‌ها توانسته‌اند در زندگی فردی یا اجتماعی تأثیرگذار باشند؛ فرصت مناسبی برای آشنایی با افرادی که به طرق مختلف با ابزار نوشتن یا کتاب توانسته‌اند تغییری در زندگی خود و دیگران ایجاد کنند.

.