کتابخانه‌ای زیست‌محیطی به روستاها می‌رود؛

بچه‌هایی که زودتر از «هدهد سفید ۵۵»؛ می‌رسند

در شهرستان البرز استان قزوین، کتابخانه‌ای سیار با نام «هدهد سفید ۵۵» فعالیت خود را آغاز کرده که از آن به‌عنوان مجهزترین کتابخانه سیار کشور یاد می‌شود، کتابخانه‌ای که عنوان دوستدار محیط زیست را نیز به خود اختصاص داده است.

کد خبر: ۴۴۶۱

تاریخ: ۱۸ آذر ۱۴۰۴ - ۱۶:۱۱

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خیر ایران به نقل از ایبنا، جاده‌های خاکی روستاهای قزوین سال‌هاست میزبان کودکانی اند که چشم‌انتظار دسترسی به کتاب و فضای مطالعه هستند؛ انتظاری که با رسیدن «هدهد سفید ۵۵»؛ کتابخانه سیاری که در نبود کتابخانه‌های ثابت فعالیت می‌کند، به امیدی واقعی تبدیل شده است. هر بار که خودروی سفید رنگ وارد روستا می‌شود، بچه‌ها با شوقی که از دور هم دیده می‌شود، به‌گردش جمع می‌شوند؛ شوقی که نشان می‌دهد عطش کتابخوانی در دل این کودکان زنده است، حتی اگر امکانات از آن‌ها دور باشد.

«هدهد سفید ۵۵» با برنامه‌ای منظم به روستاهای کم‌برخوردار سر می‌زند و کتابدار آن، مسیر طولانی و گاه دشوار روستاها را با انگیزه رساندن کتاب طی می‌کند. برای او این سفر نه یک ماموریت اداری، بلکه تلاشی برای نزدیک‌ترکردن کودکان به دنیای مطالعه است؛ دنیایی که می‌تواند مسیر آینده‌شان را تغییر دهد.

در هر توقف، کتاب‌ها میان دست‌های کوچک می‌چرخد و لحظه‌های کوتاه، اما پرارزش مطالعه شکل می‌گیرد، لحظه‌هایی که نشان می‌دهد این کتابخانه سیار چگونه می‌تواند جای خالی امکانات فرهنگی را هر چند اندک، در دل روستاها پر کند و اشتیاق بچه‌ها را به دانایی پاسخ دهد.

کتابخانه «هدهد سفید ۵۵» از ۵ فروردین به‌طور رسمی کار خود را شروع کرده و به ۱۰ منطقه فاقد کتابخانه خدمات ارائه می‌دهد. محمدسام رضایی مسئول این کتابخانه در استان قزوین است.

او گفت: هدف ما دسترسی‌دادن مردم به منابع مطالعه در مناطقی است که پیش از این، از وجود کتابخانه محروم بودند و نیاز واقعی مردم و علاقه اهالی به مطالعه باعث شد تا اداره کتابخانه‌های استان نسبت به راه‌اندازی این کتابخانه اقدام کند. راه‌اندازی چنین کتابخانه‌ای، علاوه‌بر پاسخ به نیازهای فرهنگی، فرصتی فراهم کرده تا کودکان، نوجوانان و بزرگسالان در روستاها و مناطق کم‌برخوردار بتوانند به کتاب و منابع آموزشی دسترسی پیدا کنند و تجربه‌ای متفاوت از مطالعه داشته باشند.

رضایی ادامه داد: نام کتابخانه سیار «هدهد سفید» برگرفته از ادبیات کودک و نوجوان است؛ چرا که حدود ۹۰ درصد مخاطبان این کتابخانه را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند. علاوه‌بر‌این، عدد «۵۵» در نام کتابخانه نشان‌دهنده آن است که این مجموعه پنجاه‌وپنجمین کتابخانه سیار کشور محسوب می‌شود.

در بسیاری از مکان‌ها، کودکان پیش از رسیدن کتابخانه به محل استقرار، حاضر می‌شوند تا بتوانند زودتر از ورود کتابخانه از منابع آن استفاده کنند. استقبال گسترده باعث شده در برخی موارد منابع کتابخانه از طریق کتابخانه‌های پشتیبان تأمین شود و حتی درخواست‌ها برای افزایش تعداد مکان‌های استقرار کتابخانه در دیگر روستاها مطرح شود.

وی بیان کرد: کتابخانه سیار «هدهد سفید ۵۵» در ۱۰ منطقه فاقد کتابخانه شهرستان البرزِ استان قزوین فعالیت می‌کند و علاوه‌بر ارائه خدمات مستمر، در بسیاری از مراسم و مناسبت‌های فرهنگی نیز حضور دارد. این مناطق شامل حسن‌آباد، حصار خروان، ورس، باورس، فاز یک (پارک گلستان) مهرگان، فاز دو (پارک لاله) مهرگان، شترک، منطقه نیک‌پی مهرگان، مشعل‌دار و پیریوسفیان هستند.

معیارهای انتخاب این مناطق ترکیبی از تراکم جمعیتی، فاصله زیاد با کتابخانه‌های شهری و علاقه و درخواست اهالی بوده است؛ در واقع هدف این است که خدمات کتابخانه‌ای به کسانی برسد که دسترسی محدودی به کتاب و منابع مطالعه دارند.

رضایی ادامه داد: کتابخانه سیار «هدهد سفید ۵۵» با بهره‌گیری از پنل‌های خورشیدی و باتری‌های ذخیره نیرو، به‌طور کامل از برق شهری مستقل است و این موضوع آن را به اولین کتابخانه سیار دوستدار محیط زیست در کشور تبدیل کرده است. این کتابخانه مجهز به سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی استاندارد، نورپردازی کامل، قفسه‌های به‌روز و نگهدارنده‌های ریلی مجهز است؛ تجهیزاتی که آن را به مجهزترین کتابخانه سیار کشور نیز بدل کرده و تجربه‌ای نوین از مطالعه را برای اهالی فراهم می‌کند. استفاده از انرژی خورشیدی برای تأمین برق، به‌همراه بهره‌برداری از نور و گرمای طبیعی، باعث شده این کتابخانه بدون ایجاد آلودگی یا مصرف برق شهری فعالیت کند.

مسئول کتابخانه سیار «هدهد سفید ۵۵» عنوان کرد: واکنش مردم، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، به حضور کتابخانه در محله‌هایشان بسیار مثبت و فراتر از حد انتظار بوده است. در بسیاری از مکان‌ها، کودکان پیش از رسیدن کتابخانه به محل استقرار، حاضر می‌شوند تا بتوانند زودتر از ورود کتابخانه از منابع آن استفاده کنند. استقبال گسترده باعث شده در برخی موارد منابع کتابخانه از طریق کتابخانه‌های پشتیبان تأمین شود و حتی درخواست‌ها برای افزایش تعداد مکان‌های استقرار کتابخانه در دیگر روستاها مطرح شود.

وی افزود: کتابخانه سیار «هدهد سفید ۵۵» دارای منابع متنوع در تمامی رده‌های موضوعی و سنی است، اما سهم کتاب‌های کودکان و نوجوانان به‌دلیل کثرت این گروه سنی در میان مخاطبان بیشتر است. کتاب‌ها با رنگ‌بندی مشخص برای هر گروه سنی دسته‌بندی شده‌اند: پیش از دبستان: رنگ صورتی، سال‌های اول تا سوم دبستان: رنگ آبی، سال‌های چهارم تا ششم دبستان: رنگ سبز، کتاب‌های نوجوانان: رنگ زرد، کتاب‌های بزرگسالان: رنگ سفید و همچنین کتاب‌های محبوب و مورد استقبال.

رضایی یادآور شد: کودکان و نوجوانان بیشترین استفاده را از منابع کتابخانه دارند و علاقه‌مندی آنان به کتاب‌های رنگی و متنوع باعث شده تا کتابخانه بتواند تجربه‌ای جذاب و آموزنده برای این گروه سنی فراهم کند.

کتابخانه سیار توانسته سطح مطالعه، سواد اطلاعاتی و علاقه به کتابخوانی را در مناطق فاقد کتابخانه به شکل چشمگیری افزایش دهد تا جایی که مسئول کتابخانه می‌گوید: «بیش از ۸۰ درصد اعضای این کتابخانه برای اولین بار در زندگی خود عضو یک کتابخانه شده‌اند و تجربه کتابخوانی را تجربه می‌کنند».

رضایی ادامه داد: حضور برخی از تبعه‌های افغانستانی و باسوادشدن سه نفر از آن‌ها دستاورد درخورتوجهی برای این کتابخانه سیار است. بالاتررفتن کیفیت مطالعه و افزایش علاقه‌مندی به کتاب در میان کودکان، نوجوانان و بزرگسالان هم از آثار مفید فعالیت این کتابخانه سیار است.

وی عنوان کرد: اکثر منابع کتابخانه سیار «هدهد سفید ۵۵» از طریق کارشناسان منابع اداره کتابخانه‌های استان تأمین می‌شود، اما اهدای کتاب توسط اعضا نیز نقش درخورتوجهی دارد. تاکنون دو ناشر، کانون فرهنگی آموزشی قلم‌چی (کتاب‌های کمک‌درسی) و انتشارات پرستو (کتاب‌های کودک) در تأمین منابع کتابخانه همکاری کرده‌اند. همچنین به همت یکی از بانک‌ها و با اختصاص مبلغی بالغ بر ۳۰ میلیون تومان، کتاب‌های متنوع و باکیفیت از نمایشگاه کتاب بین‌المللی تهران خریداری و به منابع کتابخانه افزوده شد.

رضایی بیان کرد: امانت‌دادن کتاب تنها یکی از ده‌ها خدمت کتابخانه سیار «هدهد سفید ۵۵» است. این کتابخانه با حضور در مدارس، پایگاه‌های مذهبی مانند حسینیه‌ها و مساجد و همکاری با دهیاران، در مناسبت‌ها و مراسم خاص فرهنگی فعالیت می‌کند. از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به قصه‌گویی، برگزاری نشست‌های کتابخوانی، ایستگاه‌های مطالعه، بازی‌های فکری و جسمانی، کارگاه‌های آموزشی، مسابقات نقاشی و شعرخوانی، ایجاد گروه سرود و مشارکت در مراسم محیط زیست و هفته‌های فرهنگی اشاره کرد.

مسئول کتابخانه «هدهد سفید ۵۵» گفت: این فعالیت‌ها

اهدای کتاب توسط اعضا نیز نقش درخورتوجهی دارد. تاکنون دو ناشر، کانون فرهنگی آموزشی قلم‌چی (کتاب‌های کمک‌درسی) و انتشارات پرستو (کتاب‌های کودک) در تأمین منابع کتابخانه همکاری کرده‌اند. همچنین به همت یکی از بانک‌ها و با اختصاص مبلغی بالغ بر ۳۰ میلیون تومان، کتاب‌های متنوع و باکیفیت از نمایشگاه کتاب بین‌المللی تهران خریداری و به منابع کتابخانه افزوده شد.

نه‌تنها مخاطبان را به دنیای کتاب و مطالعه جذب می‌کند، بلکه باعث تقویت روحیه جمعی، آموزش مهارت‌های فرهنگی و اجتماعی و ایجاد انگیزه در کودکان و نوجوانان می‌شود.

اولین کتابخانه سیار استان قزوین‌بودن، طبیعتاً با چالش‌ها و مشکلاتی همراه است. رضایی در این مورد گفت: با کمک خدا و همکاری مسئولان اداره کتابخانه‌های عمومی استان، دهیاران و استفاده از تجربه دیگر همکاران، تلاش کرده‌ایم این مشکلات را پشت سر بگذاریم و خدمات بهتری ارائه دهیم. مهم‌ترین چالش فعلی کتابخانه، کمبود منابع و کتاب‌های درخواستی اعضا است که امیدواریم با کمک خیران، ناشران و همت مسئولان، این مشکل برطرف شود.

کمک‌های مالی، تأمین منابع و کتاب‌های مفید، ایجاد ارتباط با خیرین و همکاری مردم می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای خدمات کتابخانه داشته باشد. قظعا با گذشت زمان و تعامل بیشتر مردم با کتابخانه، همکاری‌ها روز‌به‌روز بهتر و گسترده‌تر خواهد شد و کتابخانه سیار هدهد سفید ۵۵ قزوین غنی‌تر از امروز به خدمت در مناطق فاقد کتابخانه ادامه می‌دهد.

این کتابخانه با بیش از ۸۰ درصد اعضای جدید که برای اولین‌بار عضو کتابخانه شده‌اند، توانسته فاصله فرهنگی بین شهرها و روستاها را کاهش دهد و دسترسی برابر به منابع فرهنگی، آموزشی و سرگرمی را برای همه ایجاد کند. فعالیت‌های جانبی مانند نشست‌های کتابخوانی، کارگاه‌های آموزشی و بازی‌های گروهی نیز نقش مهمی در جذب علاقه‌مندان به فرهنگ و دانش داشته تا جایی که دیگر هیچ تفاوتی بین یک عضو قدیمی کتابخانه شهری و افرادی که در مناطق فاقد کتابخانه زندگی می‌کنند، وجود ندارد.